ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਰੁਰੂ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਡਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਮਾਤਾ! ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।” ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਹੱਸ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਹੰਸੀ ਵਿਚੋਂ, ਅਨੇਕਾਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵੀਆਂ ਜਨਮ ਲੈ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਹੱਥੀਂ ਫਾਂਸੀਆਂ, ਅੰਕੁਸ਼, ਭਾਲੇ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਬੜੀਆਂ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਸਨ। ਇਹ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਮੂਲ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੇਰਾ ਪਾ ਕੇ, ਦੈਤ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਏਨੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਕਿ ਪਲਕ ਝਪਕਦੇ ਹੀ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ—ਆਦਿਤਯ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ—ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਦੈਤਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਜੋ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਕੋਲ ਸੀ, ਜਾਂ ਜੋ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਦੈਤ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਧੱਕਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਰੁਰੂ ਹੀ ਬਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਮਾਇਆ ਰਚੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਭਟਕ ਗਏ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਮਾਤਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੈਤ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੈਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਤੁਰੰਤ ਦੋ ਜੀਵ—ਚਰਮਾ ਅਤੇ ਮੁੰਡਾ—ਨਿਕਲ ਆਏ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਨ। ਮਾਤਾ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਮੁੰਡਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ, ਸਭ ਦੀ ਨਾਸਕਾਰੀ ਤੇ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਦੇਵੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਈ, ਜੋ ਦੈਤ ਮਾਸ ਲਈ ਤਰਸ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਬੋਲੀ, “ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ! ਅਸੀਂ ਭੁੱਖੀਆਂ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿਓ।” ਮਾਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਨੇੜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਮਾਤਾ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਜਗਤਪਤੀ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ! ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੀ ਹੈ?” ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ! ਇਹ ਮੇਰੀਆਂ ਸਹਾਇਕਾਂ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਭੋਜਨ ਮੰਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਤਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਜਾਣਗੀਆਂ।” ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਣੀ! ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭੋਜਨ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸੁਣੋ: ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂ ਛੂਹੇ, ਜਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਉਹ ਭਾਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਕੁਝ ਹੋਰ, ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਸਕਣ, ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਉਹ ਸੌਂਖੇ ਹੋ ਜਾਣ। ਕੁਝ ਹੋਰ ਜਣਨ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਸਕਣ, ਜਾਂ ਨਵਜਾਤ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋਣ। ਘਰਾਂ, ਖੇਤਾਂ, ਤਲਾਬਾਂ, ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਖੜੀਆਂ, ਰੋ ਰਹੀਆਂ ਜਾਂ ਬੇਧਿਆਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਇਹ ਜੀਵ ਦਾਖਲ ਹੋ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸਭ ਦੱਸ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ, ਰੁਰੂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਵਾਹਿਗੁਰੂ! ਜੈ ਹੋ ਚਾਮੁੰਡਾ! ਜੈ ਹੋ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਨਾਸਕਾਰੀ! ਜੈ ਹੋ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਰਬਵਿਆਪਕ, ਮੰਗਲਮਈ, ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੀ, ਭੈਰਵੀ, ਗਿਆਨ, ਮਹਾ ਮਾਇਆ, ਮਹਾ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ, ਨਾਚ ਤੇ ਗੀਤ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਭੈਰਵ, ਮਹਾ ਕਾਲੀ, ਪਾਪ ਨਾਸਕਾਰੀ, ਫਾਂਸੀ ਤੇ ਦੰਡ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ, ਭੈਰਵੀ, ਚਾਮੁੰਡਾ, ਲਾਲ ਮੂੰਹ, ਤੇਜ਼ ਦੰਦ, ਭਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਵ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ, ਭੂਤਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਭੈਰਵੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਕਾਲ, ਕਰਾਲੀ, ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਹੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਭੈਰਵੀ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਮੂੰਹ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਸਭ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਥ! ਮੰਗੋ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।” ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਮਾਤਾ! ਜੋ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਤਕਾਰੀ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਦਿਓ। ਜੋ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਤ੍ਰੈਗੁਣੀ ਸਤੁਤੀ ਜਪੇ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰੇ, ਧਨ-ਧਾਨ ਅਤੇ ਸੰਪੰਨਤਾ ਪਾਵੇ। ਜੋ ਭੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਚਾਮੁੰਡਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਭਵਾ (ਮਹਾਦੇਵ) ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗਵਾ ਬੈਠੇ, ਉਹ ਨੌਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਮਨਾਏ, ਅੱਠਵੀਂ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਘਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਆਦਿ ਦੀ ਕਥਾ, ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਰਨਨ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਹ ਸਫੈਦ, ਉੱਚੀ, ਸਾਤਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਜ ਵਿਚ ਲਾਲ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿਚ ਕਾਲੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਰੌਦਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।