ਇਕ ਵਾਰ, ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜਦੇ ਰਥ—ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਚੰਗੀਆਂ ਪਹੀਆਂ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਡੰਡੀਆਂ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਜੋੜਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ, ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਝਿਜਕਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਥਾਂ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੋਧੇ, ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਹਾਰ ਗਏ, ਤਾਂ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੈਸ ਉਹ ਸੈਨਾ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਰੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੂਰਮੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗਦਾ, ਮੁਸਲ, ਭਾਲੇ, ਤੀਰ ਤੇ ਦੰਡ-ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਚਾਨਕ ਅਸੁਰਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਏ ਤੇ ਵੱਡੀ ਘਬਰਾਹਟ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੋੜ ਮੁੜ ਗਏ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਿਖੇਰ ਗਏ, ਤਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੇਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਤਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੰਹਾਰਕ, ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ ਦਿੱਤੀ, “ਡਰੋ ਨਹੀਂ।” ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਨੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਹੋ? ਕਿਹੜਾ ਖਤਰਾ ਹੈ? ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਡਰ ਕਿਉਂ ਰਹੇ ਹੋ?” ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਪਰਮ ਦੇਵੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਰੁਰੂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ!” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਦੇਵੀ ਹੱਸ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਹਾਸੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਫਾਹੀਆਂ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੀਆਂ, ਛਾਤੀਆਂ ਭਰੀਆਂ, ਭਾਲੇ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਪਰ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਤਿਆਰ ਖੜੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀਆਂ, ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜੀਆਂ, ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ—ਆਦਿਤਯ, ਵਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਤੇ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ—ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਲੜ ਪਏ। ਜਿੰਨੀ ਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਕੋਲ ਸੀ, ਜਾਂ ਜਿੰਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਮਿਲ ਕੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਘਰ ਯਮਲੋਕ ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ, ਰੁਰੂ, ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਮਾਇਆ ਰਚੀ। ਉਸ ਮਾਇਆ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੁਰੰਤ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਦੇਵੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਅਸੁਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਅਸੁਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਚਰਮਾ ਤੇ ਮੁੰਡਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਨਿਕਲੇ। ਰੁਰੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਚਰਮਾ ਤੇ ਮੁੰਡਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, 'ਚਾਮੁੰਡਾ' ਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਰਵੋਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਮਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਭੁੱਖੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਅਸੀਂ ਭੁੱਖੀਆਂ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿਓ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਲੱਭਣ ਦੀ ਸੋਚੀ, ਪਰ ਨੇੜੇ ਕੁਝ ਵੀ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ। ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠੇ, ਤ੍ਰਿਨੈਣਧਾਰੀ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ। ਉਹਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੀ ਹੈ?” ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਖਾਣ ਲਈ ਦਿਓ। ਇਹ ਬੜੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮੰਗ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਖਾ ਜਾਣਗੀਆਂ।” ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕ ਖਾਸ ਭੋਜਨ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਸੁਣ, ਹੇ ਕਾਲਰਾਤਰੀ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਔਰਤ, ਜੋ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਜਾਂ ਛੂਹੇ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ—ਉਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲੇ। ਹੋਰ, ਜੋ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਫੜਣਗੀਆਂ, ਉਥੇ ਭੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ। ਕੁਝ ਹੋਰ, ਜਨਮਘਰ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਰਹਿਣ; ਹੋਰ ਨਵਜਾਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣਣ। ਘਰਾਂ, ਖੇਤਾਂ, ਤਲਾਬਾਂ, ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੜੀਆਂ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਰੋ ਰਹੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੀਵ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਣ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹਨ, ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ। ਰੁਰੂ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸੁਰ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਨੈਣਧਾਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤਕਾਰਤਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੇਵੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੰਹਾਰਕ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਕਾਲਰਾਤਰੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪਾ, ਮੰਗਲਮਈ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਜੀਬ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਸ਼ਿਵਾ, ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪਾ, ਮਹਾਂਮਾਇਆ, ਮਹਾਂਜਾਗਰਤੀ! ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼, ਜੈਵੰਤ, ਵਧਦੀ ਹੋਈ, ਭਿਆਨਕ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੰਹਾਰਕ, ਮਹਾਂਮ੍ਰਿਤਿਉ, ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਗੀਤ ਤੇ ਨਾਚ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਮੰਗਲਮਈ! ਭਿਆਨਕ, ਮਹਾਂਕਾਲੀ, ਕਾਲਿਕਾ, ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ, ਫਾਹੀ ਤੇ ਦੰਡ ਧਾਰੀ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਡਰਾਉਣੀ! ਚਾਮੁੰਡਾ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਨੁਕੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ, ਲਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ, ਭੂਤਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਸ਼ਿਵਾ! ਭਿਆਨਕ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਡਰਾਉਣੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ, ਕਠੋਰ, ਭਿਆਨਕ, ਮਹਾਂਕਾਲ, ਭਿਆਨਕ, ਕਾਲੀ, ਕਰਾਲੀ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਕਾਲਰਾਤਰੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।