ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਰਦ ਜੀ, “ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ, ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ,” ਕਹਿ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਬੋਲੇ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸृष्टੀ ਦੀ ਸਵਾਮੀ ਹੈ, ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਤੈਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਉਸ ਦੈਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਡਟ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋ ਜਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਕੁਆਰੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੱਥੀਂ ਤਲਵਾਰਾਂ, ਢਾਲਾਂ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਲੈਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਦਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧਾ ਔਰਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਗਰਵਾਲੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਚਾਰ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਅਸੁਰ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਕੁਝ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਕੁਝ ਦੇ ਸੀਨੇ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਭੂਤ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਲਹੂ ਪੀ ਗਏ। ਹੋਰ ਅਸੁਰ ਸੈਨਾਪਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਉਹ ਲਾਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਟ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਬਾਕੀ ਅਸੁਰ ਭੱਜ ਕੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਗੜਬੜ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਤਬਾਹ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸੈਨਾਪਤੀ, ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਮੇਰੀ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਮੇਰੀ ਸੈਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।” ਤਦ ਯਜ్ఞਹਨੁਰ ਨਾਮਕ ਹਾਥੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਅਸੁਰ ਬੋਲੇ, “ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਾਡੀ ਹਾਰ ਹੋਈ ਹੈ।” ਫਿਰ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਉਹਨਾਂ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਵੱਲ ਵੱਧਿਆ। ਆਪਣੇ ਗਦਾ ਨੂੰ ਲੈਕੇ, ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਉਸ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜੀ। ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸੀ, ਖੜੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਸੁਰ ਆ ਗਿਆ। ਉਸਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਵੀਸ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰ, ਭਾਲਾ, ਤੀਰ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਗਦਾ, ਕੁਹਾੜੀ, ਡਮਰੂ, ਵੱਡੀ ਘੰਟੀ, ਸੌ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ, ਡੰਡਾ, ਭੂਸ਼ੁੰਡੀ ਤੇ ਭਾਲਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀਹ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਨਾਲ ਹੀ ਮਸਲ, ਚਕਰ, ਗੁਲੈਲ, ਲਾਠੀ, ਫੰਦਾ, ਝੰਡਾ ਤੇ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਵੀ ਲੈ ਲਏ। ਵੀਹ ਹੱਥੀਂ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਦੇਵੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਤਦ ਵਾਹਨ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਆਪ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, “ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗੀ।” “ਹੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਹੀ,” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਸੰਘਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਿਸ਼ਾ ਕੋਲ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਭੱਜ ਪਿਆ। ਕਦੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਲੜਦਾ, ਕਦੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ; ਕਦੇ ਮੁੜ ਜੰਗ ਕਰਦਾ, ਕਦੇ ਹਟ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਾਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਦਾ ਰਿਹਾ, ਸਾਰੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਡੋਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਸੌ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਰੱਖ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਜੀਵ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ, ਮਹਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਂਭਾਗ ਦੇਵੀ, ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ; ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਸੱਤਤਵ ਵਿਚ ਅਡੋਲ, ਤ੍ਰਿਨੈਨੀ, ਚੌਹੱਦ ਪਾਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ। “ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ, ਜਿੱਤ ਤੇ ਯਜ੍ਯ ਵਿਚ, ਹੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ; ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਹੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪਣੀ, ਹੇ ਵੈਸ਼ਣਵੀ। “ਸ਼ੋਕ ਰਹਿਤ, ਅਡੋਲ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਦਰ; ਸ਼ੁੱਧ ਸੱਤਵ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿਚ ਸਥਿਤ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਤੇਜਸਵਿਨੀ। “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ, ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਦਾਤਾ; ਹੇ ਸ਼ਾਂਕਰੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ। “ਘੰਟੀ ਹੱਥ ਵਿਚ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮਹਿਸ਼ਾ ਮਾਰਣ ਵਾਲੀ; ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ, ਵਕ੍ਰ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ ਮੋਹਨੀ, ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸਰੋਤ। “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਹਿਤੈਸ਼ਣੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਅਪਕ, ਅਡੋਲ; ਗਿਆਨ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਤੇ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ। “ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਸਭ ਦੈਵੀ ਰਹੱਸ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਅਵਤਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲੀ; ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ; ਵਕ੍ਰ ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੀ, ਧੀਰਜ, ਅੰਦਰਲੇ ਜਲਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਕੁਲ, ਅਵ੍ਯਕਤ। “ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ; ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਪਰਮ ਸਵਾਮਿਨੀ; ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਅਡੋਲ। “ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਭਯਾਂਕਰ ਖਤਰੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਮੰਗਲ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ। “ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ, ਬਘਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਜਾਂ ਡਾਕੂਆਂ ਦੇ ਡਰ ਵਿਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਯਮ ਨਾਲ— “ਜੋ ਕੋਈ ਭੀ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ।” ਤਦ, ਵਰਾ ਹਾ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਬ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵਰ ਮੰਗੋ।’ ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ, ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦੇ, ਕਿ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇਂ।” “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ,” ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਕਲੇਸ਼ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।