ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੈਤ ਕਨਿਆ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ, “ਮੈਂ ਆਪ ਇਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਉਸਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਡਰਾ ਦਿਆਂਗੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਖੇਡਾਂਗੀ, ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਵਾਂਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਲਕਣ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਤਿੱਖੀ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਭੈਂਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਆਈ। ਪਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਭ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲੀ ਦੈਤ ਕਨਿਆ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਭੈਂਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਡਰਾਉਂਦੀ ਹੈਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪਾਪ ਕਰਣ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਭੈਂਸ ਬਣ ਜਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਤੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਕੇ ਬੋਲਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਖਤਮ ਕਰੋ।” ਉਸ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਣਗੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ, ਏਕ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੈਤ ਕਨਿਆ ਏਂਦੁਮਤੀ ਨੂੰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਨੰਗੀ ਹੋ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਵੀਰਜ ਪੱਥਰ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਨੇ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧ ਆ ਰਹੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਵਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵੀਰਜ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ, ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ ਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ, ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੋਇਆ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਮਹਿਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਵਾਧੂ ਬਣਿਆ। ਹੁਣ ਉਹੀ ਮਹਿਸ਼ਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਨੇ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ਾ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵੇਗਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਦੂਤ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ, ਤਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵੀ ਹੱਸ ਪਈ, ਪਰ ਉੱਚੀ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਕ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਆਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਦੂਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚੱਲ ਜੀਵ—ਵੇਖ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਮਾਦ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਟੁੱਟ ਸਹਾਇਕਾ ਜਯਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹੀ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਸਨ। ਜਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕਨਿਆ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੀ ਕਨਿਆਪਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕੁੜੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਸ਼ੁਭ ਦਾਤਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਛੱਡੋ ਹੀ। ਜਾ, ਦੂਤ, ਜਲਦੀ ਕਰ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੂਤ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਓਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਨੱਚਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ। “ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ! ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ!” ਆਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਆਏ, ਬੈਠੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਨੂੰ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਰਾਜੀ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਅਸੁਰ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਅਸੁਰ-ਰਾਜਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।” “ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਅਸੁਰ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕਰੋ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਪਣੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ ਲੈਣ ਲਈ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਦੋਂ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਸਾਰੀਆਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਢਾਲਾਂ, ਤੇ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਦੈਤ ਸੈਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਥੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਸੀ, ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਦੈਤਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ; ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਚੌਕਸੈਨਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ। ਉੱਥੇ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਕੱਟ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਛਾਤੀਆਂ ਚੀਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖੂਨ ਪੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੋਰ ਦੈਤ ਅਗੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਉਹ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ, ਸਾਰੇ ਪਾਪੀ ਦੈਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਬਾਕੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚੀ, ਉਹ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਕੋਲ ਭੱਜ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਉਲਝਣ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਖਤਰੇ ਵਿਚ ਪਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸੈਨਾਪਤੀ, ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ? ਮੇਰੀ ਫੌਜ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।” ਤਦ ਦੈਤ ਯਜ੍ਞਹਨੂਰ, ਜੋ ਹਾਥੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਲੋਂ ਹਾਰ ਹੋਈ ਹੈ।” ਫਿਰ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਆਪਣਾ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵੱਲ ਵਧੀ। ਜਿਥੇ ਦੇਵੀ ਖੜੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਉਸਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਥੇ ਦੈਤ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਵੀ ਵੀਹ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਧਨੁਸ਼, ਤਲਵਾਰ, ਭਾਲਾ, ਬਾਣ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਗਦਾ, ਕੁਲ੍ਹਾੜੀ, ਡਮਰੂ, ਵੱਡੀ ਘੰਟੀ, ਸੌ-ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹਥਿਆਰ, ਡਰਾਉਣੀ ਮੁਸਲ, ਭੁਸ਼ੁੰਡੀ, ਤੇ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਥ ਹੀ ਮੋਸਲ, ਚੱਕਰ, ਗੁਲੈਲ, ਲਾਠੀ, ਫੰਦਾ, ਝੰਡਾ ਤੇ ਕਮਲ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਕੋਲ ਵੀਹ ਹਥਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਵੀਹ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਲ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਨੰਦੀ ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਆਪ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂਗੀ।” “ਹੇ ਸਦੀਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਿਰਫ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੀ,” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਕੋਲ ਆਈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜ ਪਿਆ।