ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਅਦੁੱਤੀਅ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਪਸਵਿਨੀ ਕੁਆਰੀ, ਜਿਸ ਵਰਗੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵੀ, ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼ ਜਾਂ ਇੰਦਰਾਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਉਹ ਇੰਨੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਕਿ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਐਸੀ ਨਾਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਮੂਖੀਆ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਇੱਥੇ ਤੁਰੰਤ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਆਏ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਨਾਰਦ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਿਸ਼ਾ ਦੈਤਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਫਸ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਆਲੰਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਨ: ਪ੍ਰਘਾਸਾ, ਵਿਘਾਸਾ, ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ, ਵਿਭਾਵਾਸੁ, ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਸੁਮਾਲੀ, ਪਰਜਨ੍ਯ ਅਤੇ ਇਕ ਭਿਆਨਕ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ।" ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ: "ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਨੇ ਜਿਸ ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ। ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਰਾਇਆ ਜਾਵੇ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।" ਤਦ ਪ੍ਰਘਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਰਦ ਨੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਉੱਚਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਵੈਸ਼ਨਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਦੂਜੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਵੱਸਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਅਸੰਭਵ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।" ਵਿਘਾਸਾ ਨੇ ਪ੍ਰਘਾਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੰਤਰੀ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਸੁਭਾਗਣੀ ਦਾ ਵਿਨਯ ਕਰਣ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਕਾ-ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਲ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ, ਫਿਰ ਦਾਨ, ਫਿਰ ਭੇਦ, ਤੇ ਆਖ਼ਰ 'ਤੇ ਦੰਡ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਉਪਾਅ ਵਰਤਣ। ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਉਹ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਆਵਾਂਗੇ।" ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਵਿਘਾਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੁਰੰਤ ਦੂਤ ਭੇਜੋ।" ਉਹ ਦੂਤ ਸੀ ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਾਲਾ, ਸੁਭਾਗਾ ਤੇ ਚਤੁਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਭੇਜਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਈ। ਵਿਘਾਸਾ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਹਾਰ ਜਾਣ, ਤਦ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲ, ਮਰੁਤ, ਨਾਗ, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ, ਸਿੱਧ, ਗੰਧਰਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਸੁ ਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਹਾਰੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇੰਦਰ ਬਣ ਜਾਵੋਗੇ। ਇੰਦਰ ਦੀਆਂ ਸੌ ਕੁਆਰੀਆਂ, ਦੇਵੀ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਨਾਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਰੰਤ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਪੈਦਲ ਫੌਜ ਲਿਆਉ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਾਂ।" ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤੇ ਅਜੈਯ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ। ਹਰ ਦੈਤਿਆ ਇਥੇ ਵਿਜੈਯੁਕਤ ਤੇ ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਦੇ ਤੋਲ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਚ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਨੱਘਣੇ ਨੌ ਕਰੋੜ ਮੁੱਖ ਦੈਤਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੈਨਿਕ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਯੁੱਧ ਦੀ ਲੀਨਤਾ ਨਾਲ ਵਿਧੀਬੱਧ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੈਤਿਆ, ਜੰਗ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਅਚੰਭਤ ਰਥਾਂ 'ਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉੱਚੇ ਹੱਥ ਕਰਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਮਹਿਸ਼ਾ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਉੱਤਾਵਲੇ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉੱਥੇ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਨਗਰੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।