ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀਆਂ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਕੁਆਰੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਮਰ ਲਹਿਰਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਤੇ ਉਹ ਦੇਵੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ, ਕੁਆਰੀਤਾ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਲੈ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਉੱਚੇ ਚਰਨ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੂਰਨ ਤੇ ਗੋਲ ਛਾਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਚੰਪਕ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗ ਤੇ ਨਾਗ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਿਤ, ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁਆਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਮਾਂ, ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਓਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਾਂ ਨੇ ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਾਤਮਾ ਲਈ ਆਸਨ ਲਿਆਵੋ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਪੈਰ ਧੋਣ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆਵੋ।" ਮਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਸ਼ੁਭ ਕੁਆਰੀ ਵਿਦ੍ਯੁਤਪ੍ਰਭਾ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਆਸਨ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਅਰਘਯਾ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ! ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਆਏ ਹੋ? ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਸਮਾਂ ਵਿਅਰਥ ਨਾ ਜਾਵੇ।" ਮਾਂ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਇੰਦਰਲੋਕ, ਉਥੋਂ ਤਿੱਖੇ ਪਹਾੜ ਤੱਕ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਦੇਖਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਾਂ ਵਲ ਨਿਹਾਰਿਆ। ਕੁਝ ਪਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ—"ਵਾਹ! ਕਿਹੜੀ ਸੋਭਾ! ਕਿਹੜੀ ਚਮਕ! ਕਿਹੜਾ ਸੰਯਮ! ਕਿਹੜੀ ਜਵਾਨੀ! ਅਤੇ ਕਿਹੜਾ ਵਿਅਰਾਗ!"—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ, ਯਕਸ਼, ਕਿੰਨਰ ਜਾਂ ਰਾਖਸ਼—ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਫਿਰ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਡ ਗਏ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਂ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਮਹੀਸ਼ਾ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਵਸਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਮਹਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ, ਵਰਦਾਨ ਪਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਹਿਸ਼, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਪੂਜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਅਤੁੱਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਆਏ ਸਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਉਹ ਕੁਆਰੀ, ਜਿਸਨੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੰਤੂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਵਰਦਾਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਆਇਆ, ਉੱਥੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਸਨ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕੁਆਰੀ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਜਾਂ ਯਕਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਐਸਾ ਰੂਪ, ਹੇ ਦੈਤਿਆ, ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।" "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ, ਤੇ ਹੋਰ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਜਲਦੀ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਪਰ ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਕੁਝ ਪਲ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਵਿਦਾ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਭਗਵਾਨ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਨਾਰਦ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਦੈਤਿਆ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੈਰਾਨ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਸਿਰਫ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਰਹੀ, ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅਲੰਸ਼ਰਮਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਅੱਠ ਮੰਤਰੀ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਨ: ਪ੍ਰਘਾਸਾ, ਵਿਘਾਸਾ, ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ, ਵਿਭਾਵਸੁ, ਵਿਦ੍ਯੁਨਮਾਲੀ, ਸੁਮਾਲੀ, ਪਰਜਨਯ ਤੇ ਇਕ ਉਗ੍ਰ ਮੰਤਰੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਮਾਲਕ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਕਰੀਏ।" ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਮਹਿਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਹ ਕੁੜੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਾਰੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਸੋਚੋ ਤੇ ਦੱਸੋ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਹਰਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਇਹ ਸਭ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ, ਮਾਲਕ।" ਫਿਰ ਪ੍ਰਘਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਸ ਦੇਵੀ ਬਾਰੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਦੈਤਿਆ, ਉਹ ਪਰਮ ਗੁਣਵਾਨ, ਪਰਮ ਦੇਵੀ, ਵੈਸ਼ਨਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਹੋਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਵਸੀਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਅਲਭਯਾ ਨੂੰ ਹਥ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਪ੍ਰਘਾਸਾ ਦੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਹੋਈ ਤਾਂ ਵਿਘਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਕੁਝ ਪ੍ਰਘਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜੇ ਮਨ ਇਕਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕੁਆਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਜੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗੀ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਮੰਤਰੀ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਮੰਗਲਮਈ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵਿਨਤੀ ਕਰਨ।" "ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਕਾ ਪਾਸ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਘਰਾਣੇ ਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਫੁਟ ਪਾ ਕੇ, ਤੇ ਆਖਿਰ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਰਾਹੀਂ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਾਂਗੇ।" "ਜੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਮੰਗਲਮਈ ਨੂੰ ਬਲਪੂਰਵਕ ਹਥਿਆ ਲਵਾਂਗੇ।