ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਦੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਕਮਲ-ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁਵਾਰੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਥੇ ਹੀ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਵੜੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਕੇ ਸਫੈਦ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਤੇ ਭਾਰੀ ਤਪस्या ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਕੁਵਾਰੀ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਲੈ ਕੇ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਕਠਿਨ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੇਵੀ, ਕਾਲੀ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਦੰਦ ਉਭਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਈ ਤੇ ਉਥੇ ਸ਼ੁਭ ਤਪ ਕਰੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ; ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਰਚਨਾ ਕਰਦੇ, ਉਹਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਨ-ਜਨਮ ਰਚਨਾ ਵਧੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਕਿ "ਮੇਰੀ ਰਚਨਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵਧ ਰਹੀ?" ਫਿਰ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਯੋਗ-ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸੋਚਿਆ; ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਸਫੈਦ ਪਹਾੜ ਤੇ ਉਸ ਕੁਵਾਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਸੜ ਗਏ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁਵਾਰੀ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੁਭਾਵਕ, ਇਹ ਤਪ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ? ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਟਿਕ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੋਣ ਦਾ ਵਰ ਮੰਗਦੀ ਹਾਂ, ਤांकि ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਹੋ ਸਕਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਆ ਗਈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਫਲਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੱਤ ਮਨ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਤਪਸਵੀ ਸਨ, ਕੁਝ ਹੋਰ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਹੋਰ, ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਬਣੀ; ਸਥਾਵਰ ਤੇ ਜੰਗਮ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹਰ ਥਾਂ ਹੋ ਗਈ। ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਸਥਿਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਲਦੀਆਂ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ—ਪੁਰਾਣਾ, ਭਵਿੱਖ, ਅਤੇ ਸਦਾ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਸੁਣੋ, ਉਹ ਮਹਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਜੋ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸ਼ਿਵ, ਨੇ ਦੱਸਿਆ।" ਉਥੇ, ਰਚਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸਫੈਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਗੀਸ਼ਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ; ਉਹ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਅਮਿਤਾਖ਼ਰਾ; ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਦੇਸ਼, ਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਭਾਵਰੀ। ਜੋ ਵੀ ਸੁਭਾਵਕ ਨਾਮ ਹਨ, ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਵੈਸ਼ਣਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਲਾਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰੌਦਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਚੀ ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਦੋਹਾਂ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੀ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ। ਇਹ ਰਚਨਾ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿੰਨੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਚਲਦੀਆਂ, ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਚਨਾ ਜੋ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਧੀ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਨਮ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਤੋ, ਹੇ ਸੱਚ ਦੀ ਸਰੋਤ, ਹੇ ਅਟਲ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅੱਖਰ; ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਂ ਦੇਵੀ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਸਭ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਦਾਤੀ, ਸਭ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਪਰਮ ਦੇਵੀ।" "ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਵਧਾ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ; ਤੁਸੀਂ ਸਰੋਤ ਹੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ। ਤੁਸੀਂ ਓਮ ਅੱਖਰ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਰੋਤ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦੈਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨ ਹੋ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਸਫਲ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਤੇ ਸਭ ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਹੋ, ਸਨਦੇਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਨਾਸਕ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਵੀ, ਸਭ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਾਲਕਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੰਗਲ ਦੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ੁਧ ਨਾਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰਚਨਾ ਕਰੇਗਾ, ਹੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰਾਣੀ। ਉਹ ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੱਚੀ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਮੰਗਲਮਈ, ਤੇ ਸਭ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਫਿਰ, ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਹ ਦੇਵੀ ਜੋ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਗਈ ਸੀ, ਪਰਮ ਰਾਜ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਵਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਵਰਤ ਲਿਆ ਸੀ," "ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਉਤਪਾਤ ਹੋਇਆ।" "ਉਸ ਉਤਪਾਤ ਤੋਂ, ਨਰਮ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਘਣੇ ਤੇ ਘੁੰਮਰ ਵਾਲੇ ਵਾਲ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਹੋਠ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਪਹਿਨਾਵੇ ਤੇ ਕਮਰਬੰਦ, ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਗਰੂ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਦੇਵੀ ਦਾ ਮਨ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋਇਆ, ਐਸੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਵਿਚ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ।" "ਪਹਾੜ ਤੇ ਉਹ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਹਲਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਰਚਿਆ।" "ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚੌੜੀਆਂ ਗਲੀਆਂ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲ, ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤਲਾਵਾਂ, ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੀੜ੍ਹੀਆਂ, ਜੜਾਵਾਂ ਜਾਲੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਖਿੜਕੀਆਂ, ਤੇ ਨੇੜੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਸਨ।" "ਅਣਗਿਣਤ ਮਹਲ ਤੇ ਨਾਰੀਆਂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ, ਉਹਨਾਂ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨਾਮ ਦੱਸਾਂਗਾ।" "ਵਿਦੁਤਪ੍ਰਭਾ, ਚੰਦਰਕਾਂਤੀ, ਸੂਰਯਕਾਂਤੀ, ਗੰਭੀਰਾ, ਚਾਰੁਕੇਸ਼ੀ, ਸੁਜਾਤਾ, ਤੇ ਮੁੰਜਕੇਸ਼ਿਨੀ।" "ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ, ਸ਼ਸ਼ਿਨੀ, ਚਾਰੁਕਨਿਆ, ਵਿਸ਼ਾਲਾਖ਼ਸੀ, ਧਨਿਆ, ਤੇ ਪੀਨਪਯੋਧਰਾ।" "ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਸੂਰਯਪ੍ਰਭਾ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਸਵਯੰਪ੍ਰਭਾ, ਚਾਰੁਮੁਖੀ, ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ, ਤੇ ਵਿਭਾਵਰੀ।" "ਜਯਾ, ਵਿਜਯਾ, ਜਯੰਤੀ, ਅਪਰਾਜਿਤਾ, ਤੇ ਹੋਰ ਸੈਂਕੜਾ ਕੁਵਾਰੀਆਂ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸਨ।