ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਚਮਕਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ, ਪਾਂਡਵ, ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੀਰਸਾ, ਪਰਿਯਾਤ੍ਰ, ਸ਼ੈਲੇਂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗਵਾਨ। ਮਹਾਭਦ੍ਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ਿਓ, ਉਥੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਸਕੂਟ ਮਹਾਚਲ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਹੰਸਾ, ਕਪਿੰਜਲ, ਸ਼ੈਲੇਂਦ੍ਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰਸ਼ੈਲ ਦੇ ਰਿੱਜ ਹਨ। ਨੀਲਾ, ਕਨਕਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਪੁਸ਼ਕਰ, ਮੇਘਸ਼ੈਲ, ਵਿਰਾਜਾ, ਜਰੂਚੀ ਅਤੇ ਸ਼ੈਲੇਂਦ੍ਰ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇ ਮੈਦਾਨ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਾਟੀਆਂ ਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਤੇ ਕੁਮੁਦਾ ਦੇ ਸੀਮਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਗਈ ਇਕ ਘਾਟੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਤਿੰਨ ਸੌ ਯੋਜਨ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇੰਨਾ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ ਕਿ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਸੁਗੰਧਤ ਕਮਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜੋ ਡੋਣੇ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕਮਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ "ਸ਼੍ਰੀ ਸਰਸ" ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸਰੋਵਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਹਰ ਜੀਵ ਲਈ ਆਸ਼੍ਰਯ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਕਮਲ-ਵਨ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਮਲ ਖੜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਪੱਤੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹਰ ਵੇਲੇ ਮਿੱਠਾ ਖਿੜਦਾ ਤੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਕੇਸਰਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੇ ਵਿਚ, ਮਦਮਸਤ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਿੱਚ, ਖੁਦ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਥੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ, ਬਿਲਵਾ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਨਾਲ ਲਦਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਾਗ ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅੱਧਾ ਕ੍ਰੋਸ਼ਾ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਡਾਲੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਮੋਟੇ-ਮੋਟੇ ਤਣਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ ਹਨ। ਫਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਹਰੇ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਸੁਗੰਧਤ, ਅੰਬਰ ਵਰਗਾ ਸਵਾਦ, ਅਤੇ ਡੰਗ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ। ਜਦ ਫਲ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਘਾਟੀਆਂ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ "ਸ਼੍ਰੀਵਨ" ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਅੱਠਾਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਆਦਿਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਿਲਵਾ ਫਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਦਾ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਮਲ-ਵਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖਿੜਿਆ ਕਮਲ ਇੰਝ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਦਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਗਮਗ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਅੱਧਾ ਕ੍ਰੋਸ਼ਾ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਜਿੰਨੇ ਮੋਟੇ ਹਨ, ਤੇ ਡਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਹੱਸਤ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਚੌੜੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੇਸਰ ਸਿੰਧੂਰ ਵਰਗੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਾ ਜੰਗਲ ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਦਮਸਤ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦਾਨਵ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕ੍ਸ਼, ਰਾਕਸ਼ਸ, ਕਿੰਨਰ, ਅਪਸਰਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ਿ ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਨੀਲਾ ਪਹਾੜ ਤੇ ਕੁੰਭ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੁਖਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੁੰਦਰ ਤਾੜ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ, ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ, ਅਤੇ ਅੱਧਾ ਕ੍ਰੋਸ਼ਾ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਡੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਤੇ ਅਡੋਲ ਦਰੱਖਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਣੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਕਾਜਲ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਠੁੱਡੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ। ਇਹ ਬਾਗ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਸਿੱਧ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਹਾਨ ਹਾਥੀ ਏਰਾਵਤ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਏਰਾਵਤ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਅਤੇ ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਪੂਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਇਕ ਪੱਥਰ ਦੀ ਚੱਟਾਨ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਜਾਂ ਬੂਟਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਇਕ ਪੈਰ ਪਾਣੀ ਖੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਨੇੜਲੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਪਹਾੜੀ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾ ਤੇ ਪਤੰਗਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਚਿੱਟਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨੇ ਪੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਘੱਟ ਹਨ। ਇਕਸ਼ੁਕਸ਼ੇਪ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਅੰਜੀਰ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਗ ਵੱਡੇ ਕਛੂਏ ਜਿਹੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕਰਦਮ ਜੀ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਜੰਗਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦਾ ਹੈ। ਤਾਮ੍ਰਾਭਾ ਤੇ ਪਤੰਗਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅਣਗਿਣਤ ਪੱਤੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਿੱਧ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਚੋਟੀ ਉੱਤਸ਼ਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ ਤੇ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਈ ਖਣਿਜ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉੱਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਤੇ ਮੰਡਪਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਨ ਵਿਧਿਆਧਰਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਧਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਪੁਲੋਮਾ ਲੱਖਾਂ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸੋ, ਵਿਖਾਖਾ ਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਇਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਮਹਾਨ ਸੁਗੰਧ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਘੜਿਆਂ ਜਿਹੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸੁਮੁਲਾ ਤੇ ਵਸੁਧਾਰਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਖੇਤਰ "ਬਿਲਵਸਥਲੀ" ਹੈ। ਇੱਥੇ ਫਲ ਮੋਤੀਏ ਜਿਹੇ ਲਾਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਭਿੱਜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੁਪਤ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਿਲਵਾ ਫਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਸੁਧਾਰਾ ਤੇ ਰਤਨਧਾਰਾ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੁਗੰਧਤ ਕਿੰਸ਼ੁਕਾਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਖਿੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸਿੱਧ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਇਥੇ ਹੀ, ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਉਤਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਕਾਲ ਦੇ ਕਰਤਾ ਹਨ। ਪੰਚਕੂਟ ਤੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਆਮ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ੀੜੀੜੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਪੱਛਮੀ ਪਹਾੜੀ ਘਾਟੀਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼ਵ ਤੇ ਸ਼ਿਖੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਪੱਥਰੀਲੀ, ਸਦਾ ਗਰਮ ਤੇ ਛੂਹਣ ਲਈ ਔਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਗੋਲ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਉਥੇ ਸੰਵਰਤਕ ਅੱਗ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਈਂਧਨ ਦੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਕੁਮੁਦਾ ਤੇ ਅੰਜਨਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਖੇਤਰ "ਆਤੁਲੁੰਗਸਥਲੀ" ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਤੇ ਪੀਲੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵੀ ਹੈ। ਪੀਲੇ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਕ ਵੱਡੀ ਘਾਟੀ ਹੈ, ਕਈ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਬੀ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਪਰਮਪਦ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਚਿੱਟੇ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਤੇ ਨੱਬੇ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਪੱਥਰੀਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਰੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਇਕ ਸਾਫ਼ ਪੌਂਡ ਹੈ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ-ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੰਜ ਯੋਜਨ ਵੱਡਾ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਯਕ੍ਸ਼ ਆਦਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਖਰ ਤੇ ਕੁਮੁਦਾ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੰਜਾਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਤੇ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਇਕ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਇਕਸ਼ੁਕਸ਼ੇਪ ਜਿੰਨਾ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਈ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫਲ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਰਸ ਨਾਲ ਲਦਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ ਜੀ ਦਾ ਮਹਾਨ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸ਼ੰਖਕੂਟ ਤੇ ਰਿਸ਼ਭ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਸੁੰਦਰ ਪੁਰੁਸ਼ਸਥਲੀ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਕਣਕੋਲਕ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਲਵਾ ਫਲਾਂ ਜਿਹੇ ਵੱਡੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਆਦਿ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜਾਂ, ਸਰੋਵਰਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਸਦਾ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ।