ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਚਕ੍ਰਪਾਤਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਰਿਆ ਉਭਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦਸ ਯੋਜਨ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਦਰਿਆ ਅਮਰਾਵਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਚਮਕ ਇੰਨੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਢਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਅਤੇ ਡੁੱਬਣ ਵੇਲੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੇ ਸੰਧੀ ਸਮੇਂ, ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਅੱਠ ਉੱਤਮ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਘੁੰਮਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਖੇਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਘੇਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਅਮਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਘੇਰ ਵਿਚ ਉਭਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਦੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਦਰਵਾਜੇ ਜੰਬੂਨਦਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਆਕਾਸ਼ੀ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਡੇ ਜਲ-ਸਰੋਵਰਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ, ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਬੈਨਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਦੇਵ, ਯਕਸ਼, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸ਼ਹਿਰ ਪੁਰੰਦਰ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀਰਾ ਅਤੇ ਬੈਰਲ ਦਾ ਇੱਕ ਮੰਚ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਮਹਿਮਾਨ, ਸ਼ਚੀ ਦਾ ਪਤੀ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਾਸਕਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ ਵੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਸਵੈ-ਪ੍ਰਧਾਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੁਤਾਸ਼ਾ (ਅਗਨੀ) ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇਜਵਤੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੰਯਮਨੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਹਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੁਧਿਮਾਨ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਧਵਤੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਰੁਣ, ਜਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉੱਤਰੀ-ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਾਯੂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਗੰਧਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹੋਦਯਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਬੈਰਲ ਦੇ ਮੰਚ ਨਾਲ ਹੈ। ਅੱਠਵੇਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਮਨੋਹਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਅਨਾਜ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ, 'ਸਵਰਗ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਚਾਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੂਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਚਉਂਤਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਘੇਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਸ਼ੁਭ ਸੀਮਾ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਜਠਰਾ ਅਤੇ ਦੇਵਕੂਟ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵਿਦਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸੀਮਾ ਪਹਾੜ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਪਹਾੜ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪਾਂ ਸਮੇਤ ਅਡੋਲ ਖੜੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਲੰਬਾਈ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਪਲਾਂ ਦੇ ਪਟਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲੀਗਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਮਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਬਾਗਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਪੁਲ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਖੜੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਕਦੰਬਾ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ, ਝੁਕੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਦੰਬਾ ਰੁੱਖ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡੇ ਜਲ-ਘੜਿਆਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿਲੇ ਹੋਏ ਰੇਸ਼ਮਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੁੱਖ, ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਜਗਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਕੋਸ ਤੱਕ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਰੁੱਖ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸੋਹਣਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੁਭ ਕਦੰਬਾ ਰੁੱਖ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਘੋੜੇ-ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਵਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ, ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਦੱਖਣੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ, ਜੰਬੂ ਰੁੱਖ ਖੜਾ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਫਲ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ, ਮਿੱਠੇ, ਨਰਮ, ਅਤੇ ਅੰਬ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਜੰਬੂਨਦੀ ਨਾਮ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਦਰਿਆ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਫਲਾਂ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਜੰਬੂਨਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੋਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੇਵਾਂ ਲਈ ਅਤੁੱਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।