ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਇਸ਼ਾਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਵਯ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨਮਨ ਤੇ ਸਮਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਪ divine ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਹੋਮ ਆਦਿ ਭੋਗੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ, ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ਯੁਕਤ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਸਵ-ਨਿਯੰਤਰਣ, ਤਪ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਸੜ ਗਏ ਸਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਅਾਪਤੀ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ, ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪਹਾੜ ਤੇ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜੋ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਘੇਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਚੱਕਰਪਟਾ ਨਾਮਕ ਉੱਚਤਮ ਪਹਾੜ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਘੇਰਾਈ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਰੁਧੀ ਪਹਾੜ ਵੀ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲੇਟੂ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਘਾਟੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਚੱਕਰਪਟਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਰਿਆ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਸ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ, ਅਮਰਾਵਤੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ, ਚੰਦਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਇਹ ਝਲਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਵੀ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸੰਧੀਆਂ ਤੇ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅੱਠ ਉੱਚਤਮ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਜੋਤ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਮੈਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤੂਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਵਿੱਚ ਉਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਜਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਪੂਰਨ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵੀ ਅਜੈਯ ਹੈ; ਉਥੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਜਾਮਬੂਨਾਦ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਥੇ ਰੌਸ਼ਨ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਿਲ ਹਨ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਵੱਡੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨ ਨਗਰੀ ਪੁਰੰਦਰ ਦੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਮਰਾਵਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅਮਰਾਵਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੀਰਾ ਤੇ ਵੈਦੂਰਯ ਮਣੀ ਦਾ ਪਟ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਧਰਮਾ ਸਭਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਇੰਦਰ ਜੀ, ਜੋ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵਯ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਭਾਸਕਰ ਦਾ ਉੱਚ ਕੁਲ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਿਗਰਾਨਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ, ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਵਿਅਾਪਕ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇਜਵਤੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅੱਗ (ਹੁਤਾਸ਼ਾ) ਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਯਮਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਦੀ ਨਗਰੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਾਵਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੁਭ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਰੁਣ, ਜਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੀ ਨਗਰੀ ਸ਼ੁਧਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਾਯੂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਗੰਧਵਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਰੇ, ਗੁਹ੍ਯਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਨਗਰੀ ਮਹੋਦਯਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਭ ਅਤੇ ਵੈਦੂਰਯ ਪਟ ਨਾਲ ਹੈ। ਅੱਠਵੀਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਇਸ਼ਾਨ ਦੀ ਨਗਰੀ ਮਨੋਹਰਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਅਨਾਜਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਜੰਗਲਾਂ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਲੋਕ, ਜਿਸਨੂੰ 'ਸਵਰਗ' ਆਖਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਵਲੋਂ ਚਾਹੀਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜੋ ਮੈਰੂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ, ਪਰਿਕਰਪ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਜਨ ਵਿਅਾਪਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਅੜਤਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਘੇਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਈ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੁਭ ਸੀਮਾ ਪਹਾੜ ਹਨ। ਜਠਰ ਅਤੇ ਦੇਵਕੂਟ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਹਾੜ ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਪੱਛਮ ਤੱਕ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸੀਮਾ ਪਹਾੜ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ, ਹੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਆਧਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਰੂ ਦੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਆਧਾਰ ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ, ਆਪਣੇ ਸੱਤਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਡੋਲ ਖੜੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬਾਈ ਤੇ ਚੌੜਾਈ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰਤਾਲ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਹ ਅਸਲੀਗਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਸਿੱਧ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੇ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਉਪਵਨ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਮੈਰੂ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗੰਧਮਾਦਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਿਪੁਲ, ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਖੜੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਮਹਾਨ ਵ੍ਰਿੱਛ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ।