ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਯਥਾ-ਵਰਨਿਤ ਸ਼੍ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਸ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪੀ, ਮਹਾਂ-ਰੂਪ, ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਤ੍ਰੈ-ਰੂਪ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਬਲਵਾਨ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਅਾਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਅਜੇਤ, ਸਰਣਾਗਤਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ, ਘਨੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹਰੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ, ਅਜਨਮੀ, ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾਂ ਤੇ ਅਚਲ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ, ਦੇਹ ਨਿੱਕੀ, ਤੇ ਚਮਕ ਜਿਵੇਂ ਜਲੀ ਹੋਈ ਥੰਮ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੁਕਮ ਕਰੋ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਕੇਹੜੇ ਕੰਮ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਹੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਮੈਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਉਸ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਿਛਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਦੱਖਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੰਮਿਆ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਤੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਦੂਜੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਕਮਾਨ ਨਾਲ ਦੂਰੋਂ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਹਿਰਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਸੋਚਿਆ 'ਇਹ ਹਿਰਣ ਹਰੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ,' ਜਦਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਰਣ ਹੀ ਸਮਝਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ; ਤੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇ?' ਫਿਰ, ਇਕ ਵਾਰੀ, ਤੂੰ ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਕਿ 'ਨਾਰਾਇਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ,' ਤੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੀ, ਪਰ ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਪੇਟ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨਾਰਾਇਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਾਰਨ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਰੁਕਦੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਕੁਝ ਉਚਾਰਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੇਰਾ ਭਾਗ ਸੀ ਕਿ ਤੂੰ ਇੱਕ ਕਲਪ ਲਈ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ। ਅਤੇ ਮੈਂ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਸੀ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਮੈਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਗਦਾ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਦਿਨ ਮੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਤ ਆ ਗਈ, ਹੁਣ, ਇਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹੀ ਹਾਲਾਤ ਹਨ। ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਸੁਮਨਸ ਦੇ ਘਰ ਜੰਮਿਆ; ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦਾ ਸ਼ਾਸਕ ਬਣ ਜੰਮਿਆ। ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਸਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ। ਹੁਣ, ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਤੂੰ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਮੁੜ ਇੱਕ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ। ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਪ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਹੁਣ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਧਰਮ-ਭਾਵ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਅਸ਼ਚਰਜ ਹੋਇਆ, ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾ।" ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕਥਾ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੁਣੇਗਾ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੌਰਾਨ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਏਗਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉੱਤਮ ਵਿਹੰਗਮ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਇਆ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਜਦ ਰੈਭਯ ਨੇ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।" ਭਗਵਾਨ ਵਰਾਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰੈਭਯ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਧਨ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਯਾ ਧਾਮ, ਪਿਤਰ ਯਾਤਰਾ ਤੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਭਾਵ ਭਰ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਜਦ ਰੈਭਯ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ ਤੇ ਵਿਹੰਗਮ ਰਥ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰਥ, ਜੋ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁਖਮ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਪਰਮਾਣੂ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰੈਭਯ, ਤੂੰ ਇਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਕਿਹੜਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਰਥ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਪੰਜ ਰਥਾਂ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਰੈਭਯ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਂ ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮਨੋਜਾਤ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਜਨਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਸ਼ ਆ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਵਾਕਈ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ।" ਰੈਭਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਦਇਆ ਦਿਖਾਓ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ। ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ। ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।