ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਉੱਚੁਸ਼ਮਾ ਦੇ ਭਗਤ, ਤਿੱਖੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਅਤੇ ਨਾਰੀਆਂ ਵਲ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ। ਗੌਤਮ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਸਚਰਿਤਰ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਸ਼ਿਖਿਆ ਵਲ ਨਿੱਠੇ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਹੀ ਉੱਚੇ ਮੰਨਿਆਂ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਕਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਿੱਲੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣਗੇ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਗੌਤਮ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਣਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸਿਆ ਤੇ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਗੌਤਮ ਵੀ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ; ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹਨਾਂ ਉਲਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੂ-ਮਤ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਵੱਡੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਅਤੇ ਕਰਦੇ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿ਷ਣੁ, ਇਹ ਤਿੰਨ, ਤ੍ਰੈ-ਵੇਦ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ; ਜਿਵੇਂ ਦੀਵੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਤੁਸੀਂ ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ। ਹੇ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ! ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਹੈ? ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਹਨ, ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। 'ਵਿਸ਼' ਧਾਤੂ ਵਿਚ 'ਣੁ' ਪ੍ਰਤਯ ਜੋੜ ਕੇ ਵਿ਷ਣੁ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿ਷ਣੁ ਦੱਸ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਦਿਤਯ ਹੈ, ਜੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸਰਵ-ਸੰਪੰਨਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਸਮੇਂ ਦਿਵਿਆ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਲੋਕ-ਮਾਰਗ ਸਥਾਪਤ ਹੋ ਸਕੇ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਕਾਰਜ ਪੂਰੇ ਹੋਣ। ਹਰੇਕ ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਵੇਤਦੀਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਚਤੁਰ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤੇ ਭੋਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀਸ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਨ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਨਾਰਾਇਣ ਆਪ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮ-ਯਜ੍ਯ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵੇਦ ਨੂੰ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿ਷ਣੁ, ਸ਼ੰਕਰ ਅਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ੋੱਤਮ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮ, ਨਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਨੂੰ ਚਿੰਤਨ ਦਾ ਜੋਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਪਸ਼ੂ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਹੋਮ ਦਾ ਕਰਮ ਹੈ, ਉਹ 'ਓਮ' ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਮੈਂ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿ਷ਣੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕਰਮ-ਵੇਦ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਵੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਆਦਿ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਵਿ਷ਣੁ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਵੇਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਕਰਮ ਵੀ ਹਾਂ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਇੱਕ ਹੀ ਹਨ, ਗਿਆਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਨਾ ਸਮਝਣ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ-ਵੱਖਰਾ ਜਾਂ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਾਂ, ਵਿ਷ਣੁ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਵੀ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੰਡ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ। ਫਿਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੁਜਾ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਜਦ ਮੈਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਇਕ ਅਨੋਖੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ। ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੀਵ ਰਚੋ', ਪਰ ਸਮਝ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਇਕ ਪਲ ਲਈ, ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਅਕਾਰ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਸ ਅਤੇ ਇੱਕ, ਅਤਿ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਾਲੀ ਪੁਰਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਜਿਹੜੇ ਪ੍ਰਲੈ-ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਤਪਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹੋ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੋਗੇ, ਦੱਸੋ?' ਪਰ ਉਹ ਸਭ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਤੇ ਚੁਪਚਾਪ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਆਇਆ, ਜਿਹੜਾ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਜੋ ਪੁਰਖ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹ ਕੌਣ ਸਨ? ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਕੀ ਮਕਸਦ ਹੈ?' ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੋ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲੇ ਆਦਿਤਯ ਹਨ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪੁਰਖ ਉਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।' ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਭਾਗਵੰਤ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?' ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਹਾਂ, ਨਿਤ ਅਮਰ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿਵਿਆ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ।' ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਦੇਖਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਕਮਲ ਉੱਗਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਕੋਲ ਵੇਖਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਨੰਦ ਜਾਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਵੱਲ ਮੋੜ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਚੇਤੇ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ: 'ਅਨੰਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਰਨਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇਹ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ।