ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਦੰਦ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਹਨ, ਜਿਸਦਾ ਪੇਟ ਸਾਲ ਦੇ ਦੋ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਰੋਮ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿਸਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਉਸ ਪੁਰਖ ਦਾ ਸਰੀਰ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਹਾਰ ਲਈ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਦਿ-ਅੰਤ ਰਹਿਤ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਆਪਣਾ ਮੂਲ ਸਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਕਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਦੇ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ, ਤੇ ਕਦੇ ਇਕ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਵਰਗਾ ਨਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਮਾਇਆ-ਸਰੂਪ, ਚਮਕਦਾਰ ਚੱਕਰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਰੱਖ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਦੇ ਚਲਣ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਅਨਾਦਿ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਦੀ ਮਾਪ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਉਸ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਸੱਚੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਥਿਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਰਗੀ ਇੱਕ ਜ੍ਵਾਲਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰਾ ਮਨ ਕੇਂਦਰਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਤੇ ਯਜਨ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਦੇਵ, ਜਦੋਂ ਵਾਸੁ ਅਤੇ ਉਤਮ ਰੈਭਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਲਏ, ਤੇ ਆਂਗੀਰਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਲਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ?" ਤਦ ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਉਹ ਵਾਸੁ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ। ਰਾਜ-ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁਇਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੌ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਵਸਵਤ ਨੂੰ ਰਾਜ ਗੱਦੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਆਪ ਵਨਵਾਸੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਤੇ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼, ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਵਾਸੁ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਲਿਆ।" "ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼ ਦਾ ਮਹਾ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਜਪਦਾ ਰਿਹਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਉਸ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।" ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾ-ਸਤੋਤ੍ਰ ਕਿਵੇਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ।" ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਮਧੁਸੂਦਨ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ! ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਪੁੰਡਰੀਕਾਕਸ਼, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਮਧੁਸੂਦਨ, ਆਦਿ-ਦੇਵ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਗੰਭੀਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਕਮਲ-ਨੈਣ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ, ਮਹਾ-ਰੂਪ, ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ, ਤ੍ਰੈਰੂਪ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਸਹਸ੍ਰ-ਸਿਰ, ਸਹਸ੍ਰ-ਨੇਤ੍ਰ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਨਿੱਤ ਨਵਾਂ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਆਸਰਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ, ਮੋਹਕ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ, ਚੱਕਰ ਧਾਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਹਰੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ, ਨਿੱਤ, ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ, ਅਤਿ ਪੁਰਾਣਾ, ਅਸਤਿਤਵ ਤੇ ਅਨਸਤਿਤਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਅਚੁਤ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।" ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਰੂਪ ਉਭਰਿਆ—ਕਾਲੇ ਮੀਂਹ ਵਰਗਾ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ। ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਛੋਟਾ ਸਰੀਰ, ਸੜੇ ਸਤੰਭ ਵਾਂਗ ਚਮਕ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਹੇ ਵਿਅਾਧ, ਮੈਂ ਜਾਣਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।" ਉਹ ਵਿਅਾਧ ਬੋਲਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਿਛਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਦੱਖਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।" "ਇੱਕ ਵਾਰ, ਤੂੰ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਹੋਰ ਇੱਛਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਹਿਰਣ ਵਾਂਗ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਲਾਠੀ ਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਹਿਰਣ ਹਰੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਹੈ,' ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਹਿਰਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇਰੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿਗੜ ਗਏ; ਤੂੰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੀ।" "ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇ?'" "ਫਿਰ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਤੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਨਾਰਾਇਣ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ,' ਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀ; ਪਰ ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪੇਟ-ਦਰਦ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ: ਤੇਰੀ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਨਾਰਾਇਣੀ ਸੀ, ਉਹ ਕਾਰਨ ਬਣੀ।" "ਉਸ ਨੇ ਰੁਕਦੀ ਸਾਸ਼ ਨਾਲ ਕੁਝ ਉਚਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਕਲਪ ਤੱਕ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ।" "ਅਤੇ ਮੈਂ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਪੀੜਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕੀਤਾ—ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਲੀਲਾ, ਵਾਸੁ ਰਾਜਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਤੇ ਪਾਪ-ਪੁੰਨ ਦੇ ਬੰਧਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਹੱਲ ਹੋਇਆ।