ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਸੁੰਦਰ ਸਥਾਨ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕਮਲ ਅਤੇ ਜਲ-ਕੁੰਵਰਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਝੀਲਾਂ ’ਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਧੁ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਘਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਂਗ ਦਿੱਖਦੇ, ਉਹ ਘਰ ਕੀਮਤੀ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧਭਾਗੀ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਦੁਵਿਜ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਮਿਲਦਾ। ਕਮਲਾਂ, ਮਧੁ-ਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕਦੇ ਹੋਏ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਝੀਲਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਮਿਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਦੁਵਿਜ ਵਿਦਵਾਨ, ਵਿਦਿਆਪੂਰਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਚਿੱਟੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਉਪਰਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਸੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ। ਐਸੀਆਂ ਕਈ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੁਵਿਜ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰਦੇ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ, ਮੈਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਆਈਆਂ ਸਨ। ਫਿਰ, ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਸੀ। ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਇੱਕ ਕੁਟੀਆ ਵੀ ਦਿਖੀ। ਮੈਂ, ਰਾਜਨ, ਉਸ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤਪस्वੀ ਇੱਕ ਥਾਂ ਖੜਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਹੱਸਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ। ਤਪस्वੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ, ਜਦ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵੇਖ ਚੁਕਿਆ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਕਿਉਂ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ?” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਵਿਜ, ਤੇਰੇ ਉਪਰ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ। ਵੇਖ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਦੌਲਤ: ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੇ ਦਰਿਆ, ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਝੀਲਾਂ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਥੰਮ੍ਹੇ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਬਣੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਪਦਮਰਾਗ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਪਾਰਿਜਾਤਾ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਾਂ ਤੇ ਕਿਨਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ।” ਇਸ ਤਪस्वੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਰਾਜਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ venerable, ਤੇਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਵੇਖੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਵਾਂ ਹੈ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ, ਦੌਲਤ, ਚਮਕ, ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲਾਂ, ਸਾਫ਼ ਪਾਣੀ, ਅਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਇਹ ਵਾਕਈ ਅਜੋਬਾ ਹੈ।” “ਇਹ ਐਸਾ ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਸਦਾ? ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰ ਦੀ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਿਆ? ਉਹ ਝੀਲ, ਉਹ ਕੁਟੀਆ — ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ?” ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਆਖਿਆ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਨਾਰਾਯਣ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਜੋ ਚਲਦੇ ਤੇ ਨਾ-ਚਲਦੇ, ਸਭ ਵਿਆਪਤ ਹਨ। ਜਿਸ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ — ਮੈਂ ਉਹੀ ਹਾਂ, ਵਰੁਣ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਪਰ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਨਾਰਾਯਣ ਹੀ ਹਾਂ।” “ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਪੂਜਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਤੇ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਿਆ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸੇ ਪਲ ਮੈਂ ਮੁੜ ਉੱਠ ਗਿਆ। ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ; ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੇਖਿਆ। ਮੈਂ ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ, ਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪ ਵੇਖੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਅੱਜ ਵੀ, ਹੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਚੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਧਿਆਨ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ, “ਕਦੋਂ ਮੈਂ ਉਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ?” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇਹ ਅਜੋਬਾ ਕਹਾਣੀ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਉੱਤਮ, ਜਦ ਤੂੰ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਕੀ ਕੋਈ ਵਰਤ, ਤਪ, ਜਾਂ ਧਰਮ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ?” “ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ, ਕਿਹੜਾ ਗਿਆਨੀ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇਗਾ? ਜਦ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਹਥੇਲੀ ’ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਦਾਨ-ਧਰਮ ਵਾਲੀਆਂ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ, ਸਦਾ-ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਯਜਨਾ-ਰੂਪ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਯਜਨਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਆਏ। ਜਦ ਤਕ ਦੇਵਤਾ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਬਲ-ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਹਾਦੇਵ, ਉੱਥੇ ਆਏ। ਮਹਾਨ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ, ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼, ਆਪਣੀ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਗਵਾਨ ਸੰਤਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਭੂਤ, ਵਰਤਮਾਨ, ਭਵਿੱਖ ਜਾਣਦਾ, ਧੂੜ ਦੇ ਕਣ ਵਾਂਗ ਛੋਟੀ ਦਿਵਯ ਰਥ ’ਚ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਮੈਂ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਧਾਰੀ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਨਾਰਦ, ਸੰਤਕੁਮਾਰ, ਮਹਾਦੇਵ — ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜਾ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਪੂਜਨਯ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ? ਕਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ, ਮਹਾਦੇਵ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?” ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਹਮ-ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੋ; ਅਤੇ ਤੂੰ ਵੀ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਅਗਸਤਿਆ, ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣ।