ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨਿ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ?" ਤਦ ਮੁਨਿ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਮਾਂ ਉਪਜੇ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੀ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਮੁਨਿ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹੀ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।" ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਜੋ ਪਰਮ ਤੇ ਅਪਰਮ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰੋ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ? ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਦੋਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗੀ?" ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿਹੜੇ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ। ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਵ ਅਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਧੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਤੱਕ ਇਹ ਆਰੰਭ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼) ਆਪਣੇ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਾਜੇ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੀਚ ਜਨਮ ਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਉਥੇ ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਣ ਲੱਗ ਪੈਣਗੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ, ਝੂਠ ਬੋਲਣਗੇ, ਵੇਦਿਕ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। ਰਾਜੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਣਗੇ। ਚੁਟਿਆ ਹੋਇਆ ਲੋਕ ਵੈਸ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਲੈ ਲੈਣਗੇ ਤੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣਗੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਗਰੂਰ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੁੱਖੇ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਖਾਣ ਲੱਗਣਗੇ, ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਨੂੰ ਵੀ ਠੀਕ ਆਖਣਗੇ, ਨਾ ਸੱਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਸਫਾਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਿਦਧ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਰ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਸ਼ੂਦਰ ਅਜਿਹਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਿਸ਼ਿਦਧ ਹਨ?" ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਨੂੰ ਤਿੰਨ, ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਦੋ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ। ਕਸ਼ਤਰੀ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਵੈਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਿਸ਼ਿਦਧ ਹਨ। ਮਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਪੁਰਸ਼ ਲਈ ਨਿਸ਼ਿਦਧ ਹੈ। ਮਾਂ, ਮਾਵਾਂ, ਸਾਸ, ਭਰਾ ਦੀ ਵਹੁਟੀ, ਪਤ੍ਰਾਣੀ, ਧੀ, ਦੋਸਤ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧੀ, ਧੋਬਣ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਮੁੱਖ ਨਿਸ਼ਿਦਧ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਪਾਪ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਜਾਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਭਾਰੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੋ ਪਾਪ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ, ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਦੱਸ ਪ੍ਰਣਵਾਂ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ, ਇਨਸਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਂਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਪਾਪ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਲੱਗਦੇ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਸਿਮਰਨ, ਵੇਦ ਪਾਠ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਮਨੁ ਆਦਿਕ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਫਿਰ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।" ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਅਨੇਕ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਪ੍ਰਲਯਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਆ, ਤੇ ਵੇਦ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਖੰਡ ਤੱਕ, ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਖੇਤਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਤਪੱਸਵੀ ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ, ਚਮੜੀ-ਹੱਡੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?' ਉਸ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿੱਤਣ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕੀ ਕਰਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਉਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਤਪੱਸਵੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਠਹਿਰ, ਠਹਿਰ! ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੁ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਿਹਮਾਨ-ਨਵਾਜ਼ੀ ਕਰਾਂਗਾ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਕੁੱਟੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਜਦ ਮੈਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ 'ਹੁੰਕਾਰ' ਕੀਤੀ। ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜ ਕੁੜੀਆਂ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ। ਇੱਕ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਆਸਨ ਲਿਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਦੂਜੀ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੱਤਾ। ਤੀਜੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਧੋਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬਾਕੀ ਦੋ ਮੇਰੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਪੱਖੇ ਲੈ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਵੱਡੇ ਤਪੱਸਵੀ ਨੇ ਫੇਰ 'ਹੁੰਕਾਰ' ਕੀਤੀ। ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪਾਤ੍ਰ, ਜੋ ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਕਰ (ਮੱਛੀ-ਆਕਾਰ ਜੰਤੂ) ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਛਲਾਂਗ ਮਾਰ ਗਿਆ। ਉਸ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਸੁਭਾਗਨ ਕੁੜੀਆਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜੇ ਲੈ ਕੇ ਆਈਆਂ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਪੱਸਵੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਸ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ।' ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਝੀਲ ਦੇ ਉਸ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਗਿਆ, ਪਾਤ੍ਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਰ ਜਦ ਉੱਪਰ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਲੋਕ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇ ਉੱਤਮ ਨਗਰੀ ਵੇਖੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਚੌੜੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ, ਗਿਆਨੀਆਂ, ਯੋਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜੇ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਸਨ, ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਨਗਰੀ ਬੜੀ ਦੁਰਲਭ ਸੀ, ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਗਹਿਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਫਾਹੀਆਂ ਫੜੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ।