ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, “ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਤੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਰਜੋਗੁਣ ਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਵਧ ਜਾਵੇਗਾ।” ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਸ਼ਾਸਤਰ — ਮੇਰਾ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਗਿਆਨ — ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਏਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵੇਦ, ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ, ਭਗਤੀ ਤੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।“ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਚਾਨਕ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਵੀ ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਔਰਤਾਂ — ਇਕ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਇਕ ਕਾਲੀ — ਵੱਖ ਵੱਖ ਕਿਉਂ ਆਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਹ ਦੋਨੋ ਕੌਣ ਹਨ, ਤੇ ਕੌਣ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਚਿੱਟੀ-ਕਾਲੀ ਔਰਤ? ਤੇ ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦਾ? ਉਹ ਦੋ-ਦੇਹੀ, ਛੇ-ਮੂੰਹਾਂ, ਬਾਰਾਂ-ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਕੌਣ ਹੈ? ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭੋਜਨ — ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਇੰਨਾ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?” ਅਗਸਤ੍ਯ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ ਦੋਨੋ ਭੈਣਾਂ ਹਨ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੋ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਰਖ ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਇਕ ਹੋ ਕੇ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੋ ਦੇਹਾਂ, ਛੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਲ ਹੈ; ਦੋ ਦੇਹਾਂ ਦੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ — ਉੱਤਰੀ ਤੇ ਦੱਖਣੀ — ਹਨ, ਛੇ ਮੂੰਹ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਦੀਕ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।” ਫਿਰ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਤੇ ਅਪਰਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਰਬ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਚਾਰੋਂ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਦੋਂ ਪਰਸਪਰ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗੀ?” ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, “ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਯਜਮਾਨਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ। ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਰਿਹਾ, ਸਤੋਗੁਣ ਤੇ ਰਜੋਗੁਣ ਵਧੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਅੰਧਕਾਰ (ਕਲੀ) ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੀ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣਗੇ। ਰਾਜੇ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੀਚ ਕੁਲ ਦੇ ਹੋਣਗੇ, ਸੱਚ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਦੋਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਣਪਹੁੰਚੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਗੇ, ਝੂਠ ਬੋਲਣਗੇ, ਵੇਦਿਕ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਤੇ ਅਣਸਮਾਨ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨਗੇ। ਰਾਜੇ ਧਨ ਲਈ ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਣਗੇ; ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਵੈਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਲੈਣਗੇ; ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਵਾਲੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਣਗੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਆਖਣਗੇ, ਨਾ ਸੱਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਸਫਾਈ। ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਵਰਣ ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਰਮ ਮਿਟ ਜਾਵੇਗਾ।” ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਹਨ?” ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਤਿੰਨ, ਵੈਸ਼ ਦੋ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਸਿਰਫ ਇਕ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਸ਼ਤਰੀਏ ਲਈ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀਏ ਦੀ ਵੈਸ਼ ਲਈ, ਤੇ ਵੈਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ — ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦੀ ਔਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਦੇ ਪੁਰਖ ਲਈ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਹੈ। ਮਾਂ, ਮਾਸੀ, ਸੱਸ, ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤ ਦੀ ਵਹੁਟੀ, ਧੀ, ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ — ਇਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧੀ, ਧੋਬਣ ਆਦਿ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਪਾਪ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੰਭੋਗ ਭਾਰੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੇਕਰ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦਸ ਪ੍ਰਣਵਾਂ ਨਾਲ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਪਾਪ ਕਰ ਲਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ, ਵੇਦ ਪਾਠ, ਦਾਨ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੂ ਆਦਿ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਖਿਆ।” ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਉਤਮ, ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦੱਸ।” ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਕਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਵੇਦ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਭ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤੇ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰ — ਜੋ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਕੋਲ ਹੈ — ਉੱਥੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਇਕ ਮਹਾਨ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ; ਉੱਥੇ ਇਕ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਅਸਥੀ-ਚਮੜੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਛਾਲ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ, ‘ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ?’ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੀ ਕਰਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਸੋਚ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, ‘ਠਹਿਰੋ, ਠਹਿਰੋ! ਇੱਥੇ ਰਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।’ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।