ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ ਕੌਣ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਧਿਆਨ ਸਾਧਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ, ਕਿਰਪਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੰਗੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਵਰ ਦਿਵਾਂ?" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਇਸ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਨਾਰਦ, ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੁਲ਼ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਦੇ ਵੇਦ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਮਾਰਗ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਮਾਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ ਤੇ ਵੈਸ਼ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ; ਇਹ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ।" "ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਨਿਰਣਯ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਮੰਨ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਰਾਜਸੀ ਤੇ ਤਾਮਸੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਤੇ ਦਵਾਪਰ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਤੋਗੁਣ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਲਿਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਰਜੋਗੁਣ ਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਨਾਰਦ—ਸੁਣ: ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਿਆਨਤਾ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਹੇ ਦ੍ਵਿਜ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੇਵਲ ਵੇਦ, ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ, ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਵਰ੍ਹੇ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਣ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਔਰਤਾਂ—ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲੀ—ਕੌਣ ਹਨ? ਇਹ ਦੋਨੋ ਔਰਤਾਂ ਕੌਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ-ਕਾਲੀ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਅਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਆਦਮੀ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਸੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਦੋ-ਦੇਹੀ, ਛੇ-ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਾਰਾਂ-ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਕੌਣ ਹੈ? ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਣਾ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਇੰਨਾ ਵਿਸਥਾਰਿਆ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?" ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਦੋ ਔਰਤਾਂ—ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ, ਇੱਕ ਕਾਲੀ—ਦੋਨੋ ਭੈਣਾਂ ਹਨ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੋ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਆਦਮੀ ਜੋ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਸੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਪਕ ਹੈ। ਜਿਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੋ ਸਰੀਰ, ਛੇ ਮੁੰਹ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਭਾਗ ਹਨ, ਉਹ ਵਰ੍ਹਾ (ਸਾਲ) ਹੈ; ਦੋ ਰਾਹ (ਉੱਤਰਾਯਣ-ਦੱਖਣਾਯਣ) ਉਸਦੇ ਦੋ ਸਰੀਰ ਹਨ, ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਉਸਦੇ ਛੇ ਮੁੰਹ ਹਨ।" "ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਫੈਲਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਜਾਣ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵੇਦਕ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।" ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮुनੀ, ਉਹ ਪਰਮ ਤੇ ਅਪਰਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰੋਂ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ? ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗੀ?" ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੇਦਕ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭੋਗੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਤੱਕ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸਤੋ ਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵਧੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਲਿਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਅੰਧਕਾਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਨੋ ਜਾਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮੂਲ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਜੇ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੀਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਅਸਤਿਆ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਦੋਨੋ ਜਾਤੀਆਂ ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਝੂਠ ਬੋਲਣਗੀਆਂ, ਵੇਦ ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇ ਅਣਬਰਾਬਰ ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਰਾਜੇ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਦੇਣਗੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨਗੇ; ਚੁਟਕਾਰੇ ਹੋਏ ਵੀ ਵੈਸ਼ ਬਣ ਜਾਣਗੇ, ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਲੈਣਗੇ; ਸ਼ੂਦਰ ਘਮੰਡੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਅਪਵਿੱਤਰ, ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਨੂੰ ਠੀਕ ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ, ਝੂਠੇ ਤੇ ਗੰਦੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੇ ਵਰਣ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਖੱਤਰੀ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਕਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਹਨ?" ਅਗਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ, ਖੱਤਰੀ ਤਿੰਨ ਨੂੰ, ਵੈਸ਼ ਦੋ ਨੂੰ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨੂੰ ਹੀ ਪਤੀ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਖੱਤਰੀ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਖੱਤਰੀ ਦੀ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਵੈਸ਼ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਹੈ। ਮਾਨਵ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉੱਚ ਵਰਗ ਦੀ ਔਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਲਈ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਹੈ।" "ਮਾਂ, ਮਾਸੀ, ਸੱਸ, ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰਵਧੂ, ਧੀ, ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੁਲ ਦੀ ਔਰਤ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਧੀ, ਧੋਬਣ ਆਦਿ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਿਧਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਪਾਪ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੰਭੋਗ ਕਰਨਾ ਭਾਰੀ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਲਈ, ਸੋ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੀ, ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਦਸ ਪ੍ਰਣਵਾਂ ਸਮੇਤ ਜਪਣ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਛੋਟੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਤੇ ਆਧਿਆਤਮਿਕ ਗਿਆਨ ਨਾਰਦ, ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।