ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਅਗਸਤਿ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਜਿਗਿਆਸੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਸੋਨੇ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਖੁਦ ਲਈ ਮਾਫੀ ਮੰਗੇ—"ਮਾਤਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗੁਆ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਰਾਜ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਡਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਅਗਸਤਿ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵਿਕ ਵਰਤ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਜਲਦੀ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਦੀ ਦਸਵੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਨੀ ਹੈ—"ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸਫਲਤਾ ਕਰਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਇਆ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਚਾਹੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ, ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਰਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਸੁਕਲ ਪੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਵੈਸ਼ਨਵ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੇਜ਼ ਵਰਤ ਜਦੋਂ ਨਿਭਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤ੍ਰੈਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾ ਕੇ ਧਰਮ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫੱਗਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਦੀ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੌਦਵੀਂ (ਚਤੁਰਦਸ਼ੀ) ਨੂੰ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਤੇਜ਼ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰ ਵਰਤ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮਾਵਸ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਵਰਤ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਚੰਦ੍ਰ ਵਰਤ ਦਸ ਜਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇਨਸਾਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਇੱਕ ਵੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਰਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦੁਸ਼ਿਤਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਅਗਸਤਿ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਵੇਖੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।" ਅਗਸਤਿ ਜੀ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਦਭੁਤ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੇਹਿਸਾਬ ਚਮਤਕਾਰ ਵਿਖੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ ਗਏ ਹਨ।" ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਸ਼੍ਵੇਤਦਵੀਪ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਕਮਲ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਨ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਨ, ਇਹ ਸਦਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਨ," ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਆਇਆ, "ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਕੌਣ ਹਨ?" ਇਹ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਲ ਮੋੜਿਆ, "ਮੈਂ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਚਾ ਨਾਰਾਇਣ ਕੌਣ ਹੈ?" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਿਆ ਵਰ੍ਹੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਾਰਨਾ ਕੀਤੀ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੰਗੋ, ਕੀ ਦਿਵਾਂ?" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਦੱਸ ਕਿ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈਂ।" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਦੁਜਾਤੀ) ਵਿਅਕਤੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਜਾਂ ਮੂਲ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਵੇਦ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਹੀ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।" "ਪੁਰਾਣੇ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਹ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਮੰਨ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਰਾਜਸੀ ਅਤੇ ਤਾਮਸੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਣਗੇ। ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਸਤੋਗੁਣੀ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਰਜੋਗੁਣ ਅਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਵਧ ਜਾਣਗੇ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਰਦ: ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁੱਝ ਭੇਦ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਕੇਵਲ ਵੇਦ, ਪਾਂਚਰਾਤ੍ਰ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯਗ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਚਾਹੇ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਸਾਲ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਣ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਦੋ ਔਰਤਾਂ ਕੌਣ ਹਨ—ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ, ਇੱਕ ਕਾਲੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਕਾਲੀ ਸੁਭਾਗਵਤੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਅਤੇ ਉਹ ਪੁਰਖ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਦੋ-ਦੇਹੀ, ਛੇ-ਮੁਖੀ, ਬਾਰਾਂ-ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਕੌਣ ਹੈ? ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦਾ ਮੇਲ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਾਣਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਇੰਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕਿਉਂ ਹੈ?" ਅਗਸਤਿ ਜੀ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਦੋ ਔਰਤਾਂ, ਇੱਕ ਚਿੱਟੀ ਤੇ ਇੱਕ ਕਾਲੀ, ਭੈਣਾਂ ਹਨ; ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੋ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਜੋ ਪੁਰਖ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੋ ਦੇਹਾਂ, ਛੇ ਮੁਖਾਂ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ੍ਹਾ (ਸਾਲ) ਹੈ; ਦੋ ਦੇਹਾਂ ਦੋ ਪਥ ਹਨ, ਛੇ ਮੁਖ ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਰਾਹੀਂ, ਅਗਸਤਿ ਜੀ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁੱਝ ਭੇਦ, ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਮੂਲ ਰਸਤੇ ਬੜੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ।