ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨਸਰੋਵਰ (ਮਨ ਦੇ ਝੀਲ) ਉੱਤੇ ਗਿਆ। ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਬੀਚ ਉਹਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਚਿੱਟਾ ਕਮਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬੜੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਖਿੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਕਮਲ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਇਕ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਆਕਾਰ ਵਰਗਾ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਲਾਲ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਬੜੀ ਉਜਲੀ ਤੇ ਪ੍ਰਬਲ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ: “ਇਹ ਕਮਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਿਆ। ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਧਾਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਭ ਦੀਆਂ ਵਾਹ ਵਾਹਾਂ ਲੈ ਸਕਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜਲਦੀ ਲਿਆ।” ਰਥੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਉੱਤੇ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਕਮਲ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲੱਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਇੱਕ ਭਾਰੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੋਈ। ਉਸ ਡਰਾਉਣੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਰਥੀ ਡਰ ਗਿਆ, ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਕਾਰਨ ਕੋੜ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਉੱਡ ਗਈ, ਤਾਕਤ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੰਝ ਦੁਖੀ ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ: “ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ?” ਜਦ ਉਹ ਇੰਝ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਹਾਲਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ? ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਦੱਸ।” ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਮਲ ਵਾਲਾ ਪੂਰਾ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਸੁਣਾਇਆ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਤੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਾ ਹੁੰਦਾ। ਪਰ ਤੂੰ ਗਲਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਕੋੜ ਹੋ ਗਿਆ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਕੰਬਦਿਆਂ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ, “ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਕੋੜ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।” ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, “ਇਹ ਜੋ ਕਮਲ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮੋਤਭਵ ਕਮਲ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਦਿੱਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹਰ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਸ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਇਥੇ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।” “ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾ ਲਵੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਰਥੀ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਤੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪਾਪੀ, ਤੈਨੂੰ ਕੋੜ ਹੋ ਗਿਆ।” “ਤੂੰ ਇਹ ਵੇਖਿਆ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ‘ਤੂੰ ਧਰਮੀ ਹੈਂ’, ਪਰ ਤੂੰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ‘ਤੂੰ ਧਰਮੀ ਨਹੀਂ’। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਥੇ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਇਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਵੀ ਇਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਲਿਆ।” “ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਕਮਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਕਮਲ ਤੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਈਏ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।” “ਕੋੜ ਹੋਣ ਦਾ ਹੋਰ ਭੀ ਇਕ ਕਾਰਨ ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ: ਸੂਰਜ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਕਮਲ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸੱਚ-ਮੁੱਚ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ੋਭਾ ਵਜੋਂ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।” “ਹੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਪਾਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।” ਅਗਸਤ੍ਯ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੇ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਸਿਹਤ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਭੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਉੱਚੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਅਗਸਤ੍ਯ ਜੀ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ: “ਹੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੁਭਾਗਾ ਵਰਤ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਪੱਖੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ, ਜੋ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੱਠਵੀਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਹਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੌ ਤੇ ਕਾਲੀ ਤਿਲ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਿਲਵ ਫਲ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਰਸ ਤੇ ਤੇਲ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।” “ਜੇ ਇਹ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਕ ਵਾਰ ਸ਼ੂਰਸੇਨ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਪਰ ਪੁੱਤਰ-ਹੀਣ ਸੀ, ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ; ਰਾਜੇ ਨੇ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਵਸੁਦੇਵ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪਾਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਤਮ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।” “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇੱਕ ਜੋੜੀ ਕਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੋਵੇਂ ਜਣੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਵਰਤ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਅਗਸਤ੍ਯ ਜੀ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ: “ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੌਰਯ ਦੇ ਪਰਮ ਵਰਤ ਬਤਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਡਰਪੋਕ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਮਹਾਨ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਨੌਵੀਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸੱਤਵੀਂ ਨੂੰ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਅੱਠਵੀਂ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨੌਵੀਂ ਨੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਟੇ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਤੇ ਭਗਵਤੀ ਦੁರ್ಗਾ, ਜੋ ਮਹਾ-ਮਾਇਆ ਤੇ ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਅਗਸਤ੍ਯ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੱਸੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਰੋਗ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੌਰਯ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।