ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮਨਮਥਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉਤੇ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੇ ਹਰ ਥਾਂ ਉਤੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਚੰਬੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਦੇ ਪੱਛੋਂ, ਚਾਰ ਸੁੰਦਰ ਗੰਨੇ ਦੇ ਡੰਡੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ, ਇਹ ਡੰਡੇ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਗ ਸੁਰਤ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪਤੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਸੁੰਦਰ ਸਤੀਆਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਅੰਗ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਇਸ ਅਣਾਦਰ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਝੀਲ ਵਿਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਸ਼ਟਾਵਕ੍ਰ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੰਸੀ ਉਡਾਉਣ ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਵਰਤ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ ਪਤੀ ਮਿਲੇ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਣਾਦਰ ਅਤੇ ਅਪਹਰਨ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੇ ਚੋਰ ਸੀ, ਉਹ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਬਣੇ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਰ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਸਤੀਆਂ ਨੇ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰੀ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਤ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ, ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਰੀਖ ਤੋਂ, ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਤੱਕ ਇਕ ਵਾਰ ਖਾਣਾ ਖਾਇਦਾ ਹੈ। ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਦੋਪਹਿਰ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਬਾਰਵੇਂ ਦਿਨ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਜੌ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ" ਦੇਣੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਦਾਨ, ਯਜ, ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿਚ। ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਚੈਤਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਮਹਨਤ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਟੇ ਦੇ ਪਿਆਲੇ ਤੇ ਸੋਨਾ ਦੇਣਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਵਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿਚ, ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਚਾਵਲ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਕਾਰਤਿਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣਾ ਹੈ। ਬਾਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਧੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਚ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਬੀਜਾਂ ਸਮੇਤ, "ਪ੍ਰਿਯਦੱਤਾ" ਨਾਮ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ, ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ—ਅੰਤ ਤੱਕ 24—ਸੱਦਣਾ ਹੈ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਜੁਆਈ, ਜੋੜੇ ਕਪੜੇ, ਤੇ ਚੂੜੀ ਦੇਣੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਗਣ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਕੁਨੀਆਂ, ਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੱਧਲੇ ਨੂੰ, ਜੋੜੇ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਉਤਮ ਪਦਾਰਥ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਹਣੇ ਦੇਣੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਗਾਂ, ਜੋੜਾ ਕਪੜਿਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਗਾਂ, ਜੋੜਾ ਗਹਣਿਆਂ, ਤੇ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਦੇਣੀ ਹੈ; ਬਾਰਵੇਂ ਦਿਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਤੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ—ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਸਮੇਤ ਦੇਣੀ ਹੈ; ਜੁੱਤੇ, ਚੱਪਲ, ਛਤਰੀ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਕਹੋ: "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਦਾਮੋਦਰ, ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੋ; ਹਰੀ, ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵਰਨਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਤੀਜੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਸੁਣੋ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਇਸ ਵਰਤ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ। ਪਹਿਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਰਤਾਂ ਵਿਚ ਅਡੋਲ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ; ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਤਮਾ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦੋ, ਜੋ ਵੇਦ ਮੰਤਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਯਜਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਰੂਪ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪ੍ਰਭੂ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।" ਦੇਵਤਾ ਨੇ "ਤੈਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਤਸਪ੍ਰੀ ਜਨਮਿਆ। ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਸਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫੈਲ ਗਈ। ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਨੁਦੱਤਾ, ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਕੇ, ਦੁਲਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਜਨ ਰਚਦਾ। ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਭਜਨ ਰਚਿਆ? ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਿਆ?" ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹਿਮਵਤ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦਾ ਭਜਨ ਰਚਿਆ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਨਾਰਦਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਅਨਾਸਵੰਤ, ਦੂਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਲਕਸ਼ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਘੇਰੀ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਦਿ ਦੇਵ, ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਸ਼ ਹੋ; ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਵੇਦ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਉਤਮ; ਮੈਨੂੰ ਰਖਿਆ ਦਿਓ, ਸੰਖ, ਗਦਾ, ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰੀ!