ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ, ਇਸੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਅਗਸਤ੍ਯ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾ ਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਪੂਰਨ ਧਰਮ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਆਸਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦ੍ਰਿੜ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਿਲਾ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸ਼੍ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਲ ਹੈ?" ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਨ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਸੁਣ। ਪਿਛਲੇ ਸੰਕਲਪ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਚਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ, ਸਰਵਰੂਪੀ ਦੇ ਗਰਦਨ ਦੀ, ਗਿਆਨ-ਅਸਤਰ ਧਾਰੀ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਦੀ ਤੋਡ ਦੀ, ਦਿਵ੍ਯ-ਰੂਪ ਦੇ ਕਮਰ ਦੀ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, 'ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਹਰੀ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਫਿਰ, ਚਾਰ ਘੜੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਭਰੇ ਹੋਣ, ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹੋਣ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਤਾਮੇ ਦੇ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਜਾਣ। ਇਹ ਚਾਰ ਘੜੇ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰੀ ਦੀ ਸੁਰਨ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖ—ਜੋ ਯੋਗ ਨਿਦ੍ਰਾ ਵਿੱਚ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਜਾਗਣਾ ਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਯਜ੍ਯ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਉਚਿਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਮ, ਜੋ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸੋਲਾਂ ਸਪੋਕ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ 'ਤੇ ਕੀਤਾ, ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਵੇਰੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਚਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਦਿਓ। ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਗੁਪਤ ਵਿਧੀ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ, ਅਧਿਆਪਕ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੁਰਾ ਅੰਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਾਨ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਆਪੇ ਜਨਾਰਦਨ ਹਨ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਰਾਹ ਤੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ, ਅਧਿਆਪਕ ਹੀ ਪਰਮ ਲੱਛ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਭਟਕ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘੱਟਤਰੀਨ ਮਨੁੱਖ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸਹੇੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ ਸ਼ਕਤੀ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਹ ਧਰਣੀ ਵਰਤ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਯੁਵਨਾਸ਼੍ਵ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਅਤੇ ਚਿਰਕਾਲੀਨ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਐਸੇ ਹੀ, ਹਈਹਯ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਨੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਅਤੇ ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮਰਾਟ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲ ਨੂੰ ਪਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਹੋਏ ਪੁਰਾਤਨ ਰਾਜੇ ਤੇ ਸਮਰਾਟਾਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਸਰਵੋਚ ਅਧਿਕਾਰ ਪਾਇਆ। ਕਦੇ ਧਰਤੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈ ਸੀ, ਤਦ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਧਰਤੀ ਵਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਹਰੀ ਨੇ ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਨਾਵ ਵਾਂਗ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਰਿਸ਼ਿ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਵਰਤ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਜੋ ਭੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਯਤਪਸ ਨੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਵੱਲੋਂ ਉੱਤਮ ਧਰਤੀ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਨਦੀ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਅਦਭੁਤ ਚਟਾਨਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਵਟ-ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਉਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਧਰਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਯੁਗਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਪੁਰਾਤਨ ਵਰਤ ਤੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਈ ਸੀ। ਹੁਣ, ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਮੈਂ ਪੁਰਾਤਨ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਾਲੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ। ਜੇ, ਹੇ ਉੱਚਤਮ ਦੇਵ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਹੇ ਪਹਾੜ, ਕਿ ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੁਬਾਰਾ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਤਾਂ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ਿ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਵਜ ਚਿੱਟਾ ਹੈ, ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਰਿਸ਼ਿ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ। ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ, ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ ਕਿ ਦੇਹੀ ਜਾਂ ਅਦੇਹੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਨਾ ਹੋਵੇ?" ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਕਥਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਦੂਰ ਤੇ ਨੇੜੇ ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ, ਜੋ ਦਿੱਖ ਤੇ ਅਦਿੱਖ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾ ਦਿਨ ਸੀ, ਨਾ ਰਾਤ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਮੱਧ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਸਵਰਗ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਦਿਨ, ਨਾ ਸੂਰਜ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਸ਼ੁਪਾਲ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਂਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਚਰਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਪੂਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸ ਅਥਾਹ ਮਹਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜੰਗਲ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੱਪ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਅੱਠ ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖ ਸਨ, ਇੱਕ ਨਦੀ ਵਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਉੱਪਰ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਵਿਅਕਤੀ ਸਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਹੀ ਔਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।