ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਉੱਚਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਅਗਸਤਯ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੀਤੀ। ਜਿਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਧੰਨ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਧੰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਬੜੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਅਸੁਰਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਵੀ, ਕੇਵਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਤ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਧਰੂਵ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸੰਤ ਕਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਗਸਤਯ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਅਜੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲੋਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਗਸਤਯ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹੀ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ।” ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੈਂ ਹੁਣ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਵਾਪਸ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਵਾਂਗਾ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਤੁਰ ਗਿਆ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪਦਮਨਾਭ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਅਤੇ ਇਥੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ। ਫਿਰ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਆਸਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਉਸ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮुनਿਵਰ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?” ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਇਸਨਾਨ ਕਰ, ਅਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ, ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਭੁਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ; ਸਰਵਰੂਪੀ ਦੇ ਗਰਦਨ ਦੀ, ਗਿਆਨ ਅਸਤਰ ਧਾਰੀ ਦੇ ਅਸਤਰਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਜਗਤ-ਨਾਸਕ ਦੇ ਪੇਟ ਦੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਦੇ ਕਮਰ ਦੀ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ‘ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’ ਕਹਿ ਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਫਿਰ ਚਾਰ ਘੜੇ, ਜੋ ਮਣਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਣ, ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਣ, ਹਰੀ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਣ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਏ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਤਾਮੇ ਦੇ ਭਰਪੂਰ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਰੱਖੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਚਾਰ ਘੜੇ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਯੋਗ ਨਿਦਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਹਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਜਾਗ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਯਜ੍ਯ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਕਰਮ, ਜੋ ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਕੀਤਾ, ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਇਹ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਚਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਾਲ ਦਿਓ। ਜੇ ਇਹ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਵੇਦ-ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਸਾਰੇ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਨੂੰ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਦੱਸ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾ ਸਮਝੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਦਭਾਗੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਦਾਨ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ। ਚਾਹੇ ਆਚਾਰਯ ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨੀ, ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਹੀ ਹੈ; ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਆਚਾਰਯ ਹੀ ਸਰਵੋਚ ਲਕੜੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਫਿਰ ਮੋਹ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ ਸ਼ਕਤੀ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਧਰਣੀ ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਨਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਸਥਿਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇੰਝ ਹੀ ਰਾਜਾ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਨੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਅਤੇ ਨਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੇਹੈ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰਿਤਵੀਰਯ ਨੇ ਇਹ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਅਤੇ ਨਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਐਸੇ ਹੀ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਤਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੰਸਾਰ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਕੁੰਤਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇੰਝ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉਲਲੇਖਤ ਪੁਰਾਣੇ ਰਾਜੇ ਤੇ ਸਮਰਾਟ ਇਸ ਹੀ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਸਰਵੋਚ ਰਾਜ੍ਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਵਰਤ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਧੋ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਣ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਧਰਣੀ ਵਰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਨੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲਿਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਹਾਜ਼ ਵਾਂਗ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਮੁਨਿਵਰ, ਇਹ ਧਰਣੀ ਵਰਤ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿਤਾ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਯਤਪਸ ਨੇ ਦੁਰਵਾਸਾ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਉੱਚਤਮ ਧਰਣੀ ਵਰਤ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਦੇ ਉੱਤਮ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।