ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਯ ਨੇ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਗਿਆ, ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹਰੀ ਦੀ ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ—ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਪਤੀ—ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਜਾਲੇ ਲਈ ਦੋ ਦੀਵੇ ਜਗਾਏ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਉਹ ਰਾਤ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੱਕ, ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਇੱਕ ਰਾਤ ਉੱਥੇ ਗੁਜ਼ਾਰੀ। ਫਿਰ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਉਸ ਅਚ্ছে ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ। ਤੇਰੀ ਇਹ ਪਤਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਵੈਸ਼ਯ ਦੀ ਦਾਸੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰੱਖੋ—ਜੋ ਦੀਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਉਸ ਦਾ ਵੀ ਅਣਮਾਪ ਮੈਹਨਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਧਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੀਵਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਅਣਗਿਣਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, "ਵਾਹ ਹਰੀ, ਵਧਾਈ ਹੋ!" ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਫਲ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ "ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ" ਆਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ। ਇਹ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਜਗਾਏ ਹੋਏ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਿਆ। ਪਰ ਬੇਅਕਲ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਨਤੀਜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਜਾਂ ਰਾਜੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਤਕਾਰੀ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਅਗਸਤਯਾ ਦੀ ਸਵੈ-ਸਮਾਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਔਰਤ ਧੰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਤੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਔਰਤ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਧੰਨ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਔਰਤ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਦੀ ਹਰੀ ਭਗਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੇ ਅਸੁਰਕ ਸੁਭਾਵ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸੰਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰੂਵ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਗਲ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਸੰਤ ਕਿਹਾ। ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਗਸਤਯਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਘੱਟ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੇ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਗਸਤਯਾ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਗਸਤਯਾ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਇਹੀ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਤਪਸਵੀ!" ਫਿਰ ਅਗਸਤਯਾ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਹੁਣ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਤੁਰੰਤ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਦਮਨਾਭ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਅਤੇ ਇਸੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਭ ਵੱਡੇ ਇੱਛਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਸਮੇਤ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਇਸੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤਰੇ-ਪੋਤਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਏ। ਫਿਰ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਜਦ ਅਗਸਤਯਾ ਪੁਸ਼ਕਰ ਧਾਮ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਹੀ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।" ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਉਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਆਸਨ ਦੇ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ ਸੀ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਰ ਲਈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?" ਅਗਸਤਯਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਸੁਣ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਪਿਛਲੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਰਾਯਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ; ਸਰਵ-ਰੂਪੀ ਨੂੰ ਗਰਦਨ ਦੀ; ਗਿਆਨ-ਅਸਤਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ; ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਛਾਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" "ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕਮਰ ਦੀ; ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਹੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 'ਦਾਮੋਦਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ' ਆਖ ਕੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚਾਰ ਘੜੇ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਣ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਣ, ਹਰੀ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰੱਖੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹੋਣ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਾਏ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਤਮਬੇ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਤੇ ਸੋਨਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ।" "ਇਹ ਚਾਰ ਘੜੇ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਹਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ, ਜੋ ਜੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਜੋਗੀਸ਼ਵਰ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਯਜਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੀਤ, ਕਈ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਪੋਕ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਤੇ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਚਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋਗੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮੂਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇੱਕ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਦੁੱਗਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਪੰਚਰਾਤ੍ਰ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਰੀ ਗੁਪਤ ਵਿਧੀ, ਮੰਤ੍ਰ ਸਮੇਤ, ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਅਧਿਆਪਕ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਮੂਰਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪੂਜੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਾੜਾ ਅੰਤ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦਾਨ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ।" "ਗਿਆਨੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਣਗਿਆਨੀ, ਗੁਰੂ ਜਨਾਰਦਨ ਆਪ ਹੀ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਗੁਰੂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਫਿਰ ਭਟਕ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪੀੜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਸਤਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਇਆ।