ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਉਸਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, “ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਰੱਥਾ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਕਿ ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਾਂ।” ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬਦਰੀ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ ਨਰਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਛੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਫਿਰ ਕੱਛੂਆ ਬਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਸੂਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਘ ਬਣ ਕੇ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵਾਮਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨਮੇ, ਫਿਰ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ, ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਇਹ ਭਗਵਾਨ, ਜਦੋਂ ਬੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਦੁਸ਼ਟ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਸਦੇ ਸੁਭਾਵਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇਹੀ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਹਨ। ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੱਛ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਉਤਥਾਨ ਲਈ ਕੱਛੂਏ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹਰੀ ਨੂੰ ਸੂਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੋਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਾਮਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਬਲਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਜੋ ਰੂਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਬੁੱਧ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨਾਸ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਲਕੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਰਾ ਨੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਸਮਰਾਟ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਬਦਰੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪਾਇਆ, ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਆਸ਼ਵਿਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਬਾਰਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਪਦਮਨਾਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ, ਪਦਮਯੋਨੀ ਦੀ ਕਮਰ ਦੀ, ਸਰਵਦੇਵ ਦੇ ਉਦਰ ਦੀ, ਪੁਸ਼ਕਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਛਾਤੀ ਦੀ, ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਯ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਕਲਸ਼ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਦਮਨਾਭ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਵਸਤੂਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਸਵੇਰੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਹੁਣ, ਇਹ ਸੁਣੋ ਕਿ ਇਸ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭਦਰਸ਼ਵ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਭਦਰਸ਼ਵ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਪਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਉਸਦੇ ਘਰ ਆਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਇੱਥੇ ਰਹਾਂਗਾ।' ਰਾਜੇ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਬੇਹੱਦ ਸੋਹਣੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸੌ ਹੋਰ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਚੰਗੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਾਸੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ, ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਡਰੀਆਂ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਖਿੜੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੀ ਤੱਕਦਾ। ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ!” ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵੀ, ਰਾਣੀ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਜੋ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਹੈ—ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ!” ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਅੰਞਾਣ ਲੋਕ ਗੋਵਿੰਦ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇਹ ਫਲ ਦਿੱਤਾ।” ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਹੱਥ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਖਿਆ, “ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਸ਼ੂਦਰ—ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ! ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਰਾਜੇ—ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ! ਵੈਸ਼—ਵਧੀਆ!” ਫਿਰ, “ਭਦਰਸ਼ਵ, ਤੂੰ ਵਧੀਆ! ਅਗਸਤਯ, ਤੂੰ ਵਧੀਆ! ਪ੍ਰਹਲਾਦ, ਤੂੰ ਵਧੀਆ! ਧ੍ਰੁਵ, ਵਧੀਆ!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਅਗਸਤਯ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਜਹਾਜ਼ਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹੋ?” ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਰਾਜਾ ਹੈਂ! ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਮੂਰਖ ਹਨ! ਤੇਰੇ ਪੁਜਾਰੀ ਵੀ ਮੂਰਖ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ!” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਤੇਰੀ ਰਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ ਦੀ ਦਾਸੀ ਸੀ। ਤੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ, ਜੋ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੈਸ਼, ਆਸ਼ਵਿਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਦੁਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਮੰਦਰ ਗਿਆ ਤੇ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਘਰ ਆ ਗਿਆ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਦੀਵੇ ਲਾਈ ਰੱਖੇ, ਜੋ ਉਸ ਵੈਸ਼ ਦੇ ਦਿਓਏ ਸਨ। ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਰਾਤ ਭਰ ਉਥੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮਰ ਗਏ। ਉਸ ਪੂਜਾ ਦੇ ਫਲ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਸ਼ ਦੀ ਦਾਸੀ ਸੀ। ਤੇ ਜਿਹੜਾ ਦੀਵਾ ਤੁਸੀਂ ਲਾਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਪਰਾਏ ਧਨ ਨਾਲ, ਪਰ ਹਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਧਨ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀਵਾ ਬਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ‘ਵਧੀਆ, ਹਰੀ, ਵਧੀਆ!’” ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਫਿਰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ‘ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣ’ ਆਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹਰੀ ਲਈ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਾਏ ਦੀਵੇ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇਹੀ ਉਹ ਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਅੰਞਾਣ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦੀਵਾ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਜੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਪੁੰਨਵਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।