ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਸੁਣੋ, ਜਦੋਂ ਸਵੇਰੇ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਸ਼ੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਛੀਨ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਖੂਬਸੂਰਤ ਘਾਟੀ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਬਦਰੀ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਰਾਜ ਅਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਨਯੋਗ, ਦੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ – ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ – ਉਥੇ ਆਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਹਨ, ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਏ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਦੀ ਧਿਆਨਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘਟੇ ਹੋਏ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜਾ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਆਏ ਹਾਂ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਨਾ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕਿਸ ਤੋਂ ਵਰ ਲਵਾਂ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸਬੰਧਤ ਕੋਈ ਯੋਗ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਦੀ ਮੈਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਜਿਗਿਆਸਾ ਵਸ਼।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਰਾਜਨ, ਉਸੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਵਰ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਆਖ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਰਜ਼ੂ ਕੀਤੀ, “ਮੈਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਦਿਓ ਕਿ ਮੈਂ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੱਗ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਭਲੀਭਾਂਤਿ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਾਂ।” ਨਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਬਦਰੀ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਨਾਰਾਇਣ ਆਪ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਣ। ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਛੀ ਬਣੇ, ਫਿਰ ਕੱਛੂਆ, ਫਿਰ ਸੂਰ, ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਘ ਬਣੇ। ਫਿਰ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਫਿਰ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਬਣੇ, ਫਿਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਬੁੱਧ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ, ਚੋਰ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਮੂਲ ਅਵਸਥਾ ‘ਚ ਲਿਆਇਆ – ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ। ਮੱਛੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕੱਛੂਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਾਸਤੇ; ਸੂਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ। ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੋਹ ਨਾਸ ਅਤੇ ਧਨ ਵਾਸਤੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਠੋਰ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਵਾਸਤੇ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੂਪ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਹ ਬੁੱਧ ਦੀ; ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨ ਨਾਸ ਵਾਸਤੇ ਕਲਕੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਕਰਵਾਇਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਚੱਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਯੱਗ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਅਸ਼ਵਯੁਜ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪਦਮਨਾਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਦਮਨਾਭ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ, ਪਦਮਯੋਨੀ ਦੀ ਕਮਰ ਦੀ, ਸਰਵਦੇਵ ਦੇ ਉਦਰ ਦੀ, ਪੁਸ਼ਕਰਾਖਸ਼ ਦੇ ਛਾਤੀ ਦੀ, ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਯ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਘੜਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਦਮਨਾਭ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰੋ। ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵਿਧੀਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਇਸ ਕਰਮ ਦੇ ਕੀ ਫਲ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਉਸਦੇ ਘਰ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਘਰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਰਹਾਂਗਾ।” ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਥੇ ਰਹੋ।” ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਸੌ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਸਭ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦਾਸੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ, ਕਾਂਤਿਮਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ। ਰਾਜਾ ਸਦਾ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਹੀ ਤੱਕਦਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ!” ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵੀ, ਰਾਣੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਵਾਹ! ਵਾਹ! ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਿਤ ਤੇ ਅਚਲ, ਸਿਰਫ ਇਹੀ ਹੈ!” ਤੀਜੇ ਦਿਨ, ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਗੋਵਿੰਦ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਲ ਮਿਲਿਆ।” ਚੌਥੇ ਦਿਨ, ਹੱਥ ਉੱਚੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਨਾਰੀ, ਸ਼ੂਦਰ, ਦੁਜਾਤ, ਰਾਜਾ, ਵੈਸ਼ – ਸਭ ਸ਼ਾਬਾਸ਼!” ਫਿਰ, “ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਅਗਸਤਯ, ਸ਼ਾਬਾਸ਼! ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਧ੍ਰੁਵ – ਸਭ ਸ਼ਾਬਾਸ਼!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਗਸਤਯ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਰਾਣੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇੰਝ ਨੱਚ ਰਹੇ ਹੋ?” ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਰਾਜਾ ਹੈਂ! ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਮੂਰਖ ਹਨ! ਤੇਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੀ ਮੂਰਖ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ!” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।” ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਤੇਰੀ ਰਾਣੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਯ ਦੀ ਦਾਸੀ ਸੀ। ਤੂੰ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ, ਜੋ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਉਸ ਵੈਸ਼ਯ ਦਾ ਨੌਕਰ ਸੀ।