ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਚਾਰ-ਵਿਧ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੈਰਾਂ, ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਕਮਰ, ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨ ਦੇ ਪੇਟ ਅਤੇ ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਗਰਦਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਮਾਂ—ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ—ਨੂੰ, ਪੁਰੁਸ਼ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਘੜਾ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਉਪਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਚਾਰ-ਵਿਧ ਸਨਾਤਨ ਰੂਪ ਦੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮੂਰਤੀ, ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਰੀਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ: ਵਾਸੁਦੇਵ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇਵਕੀ, ਉਸੇ ਹੀ ਵਰਤਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਦੇਵਕੀ ਸੰਤਾਨ-ਰਹਿਤ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠ ਰਹੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਆਏ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸੁਣੋ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਮੇਰਾ ਦਿਵ੍ਯ ਉਦੇਸ਼; ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਸੌਭਾ, ਕংস, ਜਰਾਸੰਧ, ਨਰਕ, ਅਤੇ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਕੁਰੁ, ਪਾਂਚਾਲ, ਭੋਜ, ਦਾਨਵ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦਬਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ।" ਧਰਤੀ ਦੇ ਐਸਾ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਕੋਲ ਗਏ; ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਓਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਕੰਮ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਮਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗਾ।" ਪਰ, ਆਸ਼ਾੜ੍ਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿਚ, ਜਿਹੜੀ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਤਾਨ-ਰਹਿਤ ਲਈ—ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਰਾਜ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਆਸ਼ਾੜ੍ਹ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਰੀਤ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿਚ, ਉੱਚਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਪੈਰ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਕਮਰ, ਸਨਾਤਨ ਦੇ ਪੇਟ, ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਧਾਰੀ ਦੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ, ਹਰੀ ਦੀ ਗਰਦਨ, ਮੁੰਜਕੇਸ਼ ਦੇ ਸਿਰ, ਅਤੇ ਭਦ੍ਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਘੜਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਉਪਰ ਜੋੜੇ ਕਪੜੇ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਪਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਾਮੋਦਰ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੂਰਤੀ ਵੈਦਾਂ ਅਤੇ ਵੈਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਸ ਉਪਵਾਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ, ਇਹ ਰੀਤ ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਨ੍ਰਿਗ ਨਾਮਕ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿਚ ਲਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਘ, ਸ਼ੇਰ, ਹਾਥੀ, ਡਾਕੂ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵਸਦੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਛੱਡਿਆ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਵਿਛਾਈ, ਅਤੇ ਥਕ ਕੇ ਸੌ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਏ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੋਇਆ ਹੋਇਆ, ਸੋਨੇ-ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵੇਖਿਆ—ਨ੍ਰਿਗ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਮੁਖੀ ਕੋਲ ਗਏ; ਉਹ ਗਹਣੇ-ਸੋਨਾ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਫੜਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਏ। ਤਦ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ, ਚਿੱਟੇ ਗਹਣੇ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਜੀ ਇਕ ਔਰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਉਸ ਨੇ ਚਕ੍ਰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਆ ਗਈ; ਰਾਜਾ ਜਾਗਿਆ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲੀ ਲੋਕ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵਾਮਦੇਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਗਿਆ; ਉੱਥੇ, ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਔਰਤ ਕੌਣ ਸੀ? ਮਾਰੇ ਹੋਏ ਕੌਣ ਸਨ? ਹੇ ਰਿਸ਼ਿ, ਇਸ ਘਟਨਾ ਦਾ ਅਰਥ ਦੱਸੋ।" ਵਾਮਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੂਦਰ ਸੀ; ਉੱਥੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਸ੍ਰਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਜਨਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।" "ਹਰ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਦਈ, ਪਾਪੀ ਜੰਗਲੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬਚ ਗਏ—ਉਹ ਹੀ ਸ੍ਰਾਵਣ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਹੈ।" "ਉਹ ਹੀ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਰਾਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਤਾਂ ਫਿਰ, ਇਹ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਦਵਾਦਸ਼ੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਿਆ?" ਫਿਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉੱਚਤ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਕਲਕੀ ਦੇ ਪੈਰ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੀ ਕਮਰ, ਮਲੇਛ-ਨਾਸਕ ਦੇ ਪੇਟ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ ਦੀ ਗਰਦਨ, ਤਲਵਾਰ-ਧਾਰੀ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਤੁਰਭੁਜ ਦੇ ਹੱਥ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਦਾ ਸਿਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਘੜਾ ਰੱਖੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਉਪਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਲਕੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੇ। ਇਹ ਸਭ ਰੀਤਾਂ, ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਪੂਜਾ, ਵਿਦੀਅਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ, ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।