ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ, "ਮਹਾਨੁਭਾਵ, ਇਹ ਦੈਵੀ ਕਿਰਪਾ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?" ਤਾਂ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਦੇਵਰਾਤ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਤ ਵਿਧੀ ਸਮਝਾਈ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵਰਤ ਦੇ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਦ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਥ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸਦੀ ਆਗਵਾਨੀ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ। ਜਦ ਇੰਦਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।" ਰਾਜੇ ਦੀ ਜੋਤਿ ਦੇ ਆਕਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲ ਵੀ ਆਏ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਧੂਰੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੱਚ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮੌਤ, ਜਲਣ ਜਾਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਅੱਜ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਯਜਮਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭਾਗ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਧਨ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਖੂਟ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਇਹ ਵਰਤ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਨਾਰਾਇਣ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਮੱਛਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ, ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਵੇਲੇ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਵੈਸ਼ਣਵ ਰੂਪ ਕੂ਼ਰਮ (ਕੱਛੂਏ) ਵਾਂਗੂ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉਠਾਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਤੀਜਾ ਵੈਸ਼ਣਵ ਰੂਪ ਵੀ ਵੇਖੋ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਰਸਿੰਘਾ ਲਈ ਪੈਰ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਲਈ ਰਾਨਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਭੁਜਾ ਲਈ ਕਮਰ, ਅਨੀਰੁੱਧ ਲਈ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ ਲਈ ਗਰਦਨ, ਪਿੰਗਕੇਸ਼ਾ ਲਈ ਸਿਰ, ਅਸੁਰ-ਵਿਨਾਸਕ ਲਈ ਚੱਕਰ, ਜਲ-ਸਰੂਪ ਲਈ ਸ਼ੰਖ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਸਮ੍ਹਣੇ, ਦੋ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਘੜਾ ਰੱਖੋ। ਉੱਤੇ ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਰਸਿੰਘਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੋ—ਜੋ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਬਾਂਸ ਦੀ। ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਜੜੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੋ ਫਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਵਤਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਤਸ ਸੀ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਹੱਥੋਂ ਹਾਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਹਾਥੀ ਗਵਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਚ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਕੀ ਲਾਭ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?" ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰਾ ਰਾਜ, ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਭ ਖੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਕੀਤਾ। ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨਰਸਿੰਘਾ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ-ਨਾਸਕ ਚੱਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੁ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ ਤਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਦੁਰਵਾਸਾ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਜੋਂ, ਕਮਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਜੋਂ, ਪੇਟ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਜੋਂ ਕਰੋ। ਗਰਦਨ ਵਿਸ਼ਵਕ੍ਰਿਤ, ਸਿਰ ਆਕਾਸ਼-ਸਰੂਪ, ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਦਾ-ਵਿਅਪਕ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਗੇ ਪੂਰਬ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੋ ਘੜੇ ਰੱਖੋ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਛੋਟੀ, ਯਥਾ ਸ਼ਕਤੀ, ਵਾਮਨ ਮੂਰਤੀ ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਿੱਟਾ ਜਨੇਊ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਘੜਾ, ਛਤਰੀ, ਜੁੱਤੀਆਂ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਦੰਡ ਵੀ ਰੱਖੋ। ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਵੇਰੇ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ ਤੇ ਆਖੋ, "ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।" ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟਿਆ ਰੂਪ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਧੀ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹਰਯਸ਼ਵ ਸੀ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜਾਗਰਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਹਰੀ ਆਪ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਤਪ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ?" ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਇਸਨੂੰ ਕਰ।" ਇਨਾ ਆਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਚੋਟੀ ਦੀ ਤੇਜੀ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਕਰਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦਾਨ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਜੋਤਿਰਗਰਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪੁੱਤਰਤਾ ਪਾਈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, "ਮੇਰੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ"—ਇਹ ਸੱਚ ਕਰਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਦ ਇਹ ਵਿਧੀ ਕੀਤੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਕੁਵਲਾਸ਼ਵ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਚਕਵਰਤੀ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰਹੀਣ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਧਨ, ਰਾਜਹੀਣ ਨੂੰ ਰਾਜ ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲੋਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।