ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੰਵਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮਾਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸੇ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਉੱਤਮਾਦੀ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਪਾਪੀ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹਰਣਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾ ਕੇ, ਸੰਯਮ ਦੇ ਵਰਤ ਲੈ ਕੇ, ਪੰਜ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਓਗੇ।" ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹਰਣਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ, ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਗੁਜ਼ਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਵੀਰਧਨਵਨ ਉਥੇ ਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਉੱਪਰ ਹਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਏ, ਇਕ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਖੜੇ ਸਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਸਮਝ ਕੇ, ਤੀਰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ, ਸੰਯਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਕੰਬਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਦੇਵਰਾਤ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਰਾ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਸੁਣਾਇਆ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋ ਪਿਆ। ਤਦ ਦੇਵਰਾਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਰਾਜਨ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨ ਭੂਮੀ, ਸੁਤਲ ਨਾਮ ਦੀ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਸੂਰ (ਵਰਾਹ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਭਾਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਜਨਾਰਦਨ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਵੇਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?" ਤਦ ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਦੇਵਰਾਤ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਰਤ ਸਮਝਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਕੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੁਖ-ਸਮਪੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਮੌਤ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਰਥ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਗਵਾਨੀ ਕੀਤੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਤਪस्या ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਗਮਗਾਹਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲ ਆਏ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਅਧੂਰੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਸੱਚ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਅਜੇ ਵੀ, ਉਸ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਮੌਤ, ਜਲਣ ਜਾਂ ਨਾਸ ਨਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਸਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਯਜਮਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿਹੜੀ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ! ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗ, ਉਮਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਧਨ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਅਮਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨਾਰਾਇਣ, ਚਤੁਰਭੁਜ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਆਪਣਾ ਨਿਵਾਸ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਮੱਛੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਣ ਵੇਲੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜਾ ਵੈਸ਼ਨਵ ਰੂਪ—ਕੂਰਮ, ਕੱਛੂਆ—ਵੀ ਵੇਖੋ। ਜਿਵੇਂ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੇ ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਉਠਾਇਆ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਜਾ ਵੈਸ਼ਨਵ ਰੂਪ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫਾਲਗੁਣ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸੁਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਚਰਨ, ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਜੰਘ, ਵਿਸ਼ਵਭੁਜ ਦੇ ਕਮਰ, ਅਨਿਰੁੱਧ ਦੇ ਬਾਂਹ ਪੂਜੋ। ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ ਦਾ ਗਲਾ, ਪਿੰਗਕੇਸ਼ ਦਾ ਸਿਰ, ਅਸੁਰ-ਨਾਸਕ ਚੱਕਰ, ਜਲ-ਰੂਪੀ ਸ਼ੰਖ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਦਨ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਨਾਲ ਪੂਜੋ। ਸਮ੍ਹਣੇ, ਦੋ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਘੜਾ ਰੱਖੋ। ਉੱਤੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਰਸਿੰਹ ਮੂਰਤੀ, ਕਾਂਸ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿਚ, ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਬਾਂਸ ਦੀ ਰੱਖੋ। ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਜੜੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਦ-ਪਾਠੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਵਰਤ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ, ਜਿਹੜਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਕਿੰਪੁਰੁਸ਼ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਧਰਮੀਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਤਸਾ ਸੀ। ਜਦ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਖਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਹਾਥੀ ਲੈ ਲਏ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਇਆ ਹੈਂ?" ਰਾਜੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਤੇ ਖਜ਼ਾਨਾ ਲੁੱਟ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਮਨੋਬਲ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਸਰੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਕੀਤਾ। ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਨਰਸਿੰਹ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅਸੁਰ-ਨਾਸਕ ਚੱਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਲੈ ਲਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀਆਂ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਪਾਪ-ਨਾਸਕ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਜੀ ਚਾਵੇ, ਕਰ ਲੈ। ਫਿਰ, ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਰੱਖੋ ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੋ। ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਮਨ, ਕਮਰ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਪੇਟ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਵਜੋਂ ਪੂਜੋ। ਗਲਾ ਵਿਸ਼ਵਕ੍ਰਿਤ, ਸਿਰ ਆਕਾਸ਼-ਰੂਪ, ਬਾਂਹ ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਦਾ-ਵਰਤਮਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਗੇ ਦੋ ਘੜੇ ਰੱਖੋ—ਇੱਕ ਪੂਰਬ, ਇੱਕ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਛੋਟੀ ਵਾਮਨ ਮੂਰਤੀ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਚਿੱਟੇ ਜਨੇਊ ਨਾਲ, ਉਸ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਨਾਲੇ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਘੜਾ, ਛਤਰੀ, ਜੁੱਤੀਆਂ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੰਡ ਵੀ ਰੱਖੋ।