ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਐਸਾ ਰੂਪ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਸਨ, ਤੇ ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਰੂਪ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਕਿ ਹਰੀ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਪਕ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੁੱਲ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਉਸ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਮੱਛਰ, ਖਟਮਲ, ਜੂੰ, ਮੱਖੀਆਂ, ਚਿੜੀਆਂ ਤੇ ਸੱਪ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਘੋੜੇ, ਗਾਂ, ਹਾਥੀ, ਸ਼ੇਰ, ਬੱਘ, ਗਿੱਦੜ, ਹਰਣ ਤੇ ਹੋਰ ਬੇਅੰਤ ਜਾਨਵਰ, ਘਰੇਲੂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ, ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯਾ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਕਪਿਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਾਵਪੂਰਵਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹੈ?" ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬੋਲੇ: "ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਵਿ਷্ণੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਦਿਆਨ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੁਭਾਵਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸਦਾ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹਨ।" "ਪਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਹਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਵਾਸਤੇ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਵਿ਷్ణੁ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਅਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਮੰਤਰੀ, ਨੌਕਰ, ਦੇਵਤੇ, ਜਾਨਵਰ, ਤੇ ਲੱਖਾਂ ਕੀੜੇ-ਮਕੌੜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਖਾਏ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਵਿ਷্ণੁ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।" "ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੱਕੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਰੀ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ; ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਹੀ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ: ਨਾਰਾਇਣ, ਹਰੀ, ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰੋ।" "ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰੋ; ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਆਗਿਆ ਲਈ: "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੂਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਾਂ।" ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਧਰਮੀ ਕਪਿਲ ਨੇ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਕਪਿਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਉਹ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਮੁਕਤੀ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ? ਮੇਰੀ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।" ਕਪਿਲ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੂੰ ਰੈਭਯਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਵਸੁ ਨੇ ਵੀ। ਵਸੁ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਦਾਨੀ ਰਾਜਾ ਸੀ।" "ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਸੁ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ।" "ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੇ ਚਿਤਰਰਥ, ਜੋ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।" "ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੁ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ; ਉਦੋਂ ਹੀ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਰੈਭਯਾ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।" "ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਸੁ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਰਹੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ?'" "ਰੈਭਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਆ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ। ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਕੋਲ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।'" "ਜਦੋਂ ਰੈਭਯਾ ਇਹ ਬੋਲੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ।" "ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਉਥੇ ਰੈਭਯਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸਨ ਤੇ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਸੁ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ।" "ਰੈਭਯਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਸੁ ਬੈਠ ਗਏ; ਜਦ ਉਹ ਬੈਠੇ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਰੈਭਯਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਵੈਦ ਤੇ ਵੈਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ?'" "ਰੈਭਯਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ, ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਕਿ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'" "ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।'" "ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਹੋਇਆ: ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਤਰੇਯਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਦਿਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ।" "ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੜਕੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਕਰਦਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਸਯਮਨਾਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਿਆ।" "ਉਥੇ, ਨਿਸ਼ਠੁਰਕਾ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਖਣ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਭਿਆਨਕ, ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਹਿਰਣਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਖੜਾ ਸੀ।" "ਤਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਯਮਨਾਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਤਿਆਰ ਦੇਖ ਕੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ: 'ਚੰਗਾ ਮਨੁੱਖ, ਇਹ ਜਾਨ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ।'" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਹੌਲੀ ਹੱਸਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: 'ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੱਖਰੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਦੁਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।'" "'ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਭਾਗਵਾਨ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ; ਬਲਦ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਉਸ ਵਲੋਂ ਬਣੇ ਹਨ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'" "'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਸਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। "ਮੈਂ" ਆਖਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਚੰਗਿਆਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।'" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਯਮਨਾਮਾ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਠੁਰਕਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਤੂੰ ਇਹ ਕੀ ਆਖਿਆ? ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਤਰਕਸ਼ੀਲ ਹਨ।'" "ਫਿਰ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਲੋਹੇ ਦੀ ਜਾਲੀ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਅੱਗ ਕਿਉਂ ਰੱਖੀ?'" "ਫਿਰ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਸਲਗਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਦੇ।' ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਅੱਗ ਲਾਈ ਤੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਗਿਆ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਜੋ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਗੱਲਾਂ ਕਪਿਲ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੱਸੀਆਂ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਵਿਅਪਕਤਾ, ਕਰਮ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਹੱਤਾ, ਤੇ ਭਗਤੀ ਦੀ ਯਥਾਰਥਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।