ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਗਤ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾਮਈ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਮੰਗਲ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅਰਘ ਦੇਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮুনি, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਚਨ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ: "ਅੱਜ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਅਨਾਖਾ ਰਹਾਂਗਾ, ਤੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਹੇ ਅਚੁਤ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਕੇ 'ਨਾਰਾਏਣਾਯ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਨੀਂਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਵੇਰੇ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੀ ਕਿਸੇ ਨਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਰੋਵਰ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਇੱਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਿੱਟੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਬਲ ਤੇ, ਹੇ ਸੁਗੁਣਾਵਤੀ, ਮੈਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ।" ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਤੀਰਥ ਤੇਰੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਪর্শ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਛੁਹ ਕੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਾ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ, "ਹੇ ਵਰਨ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਜਲ ਸਦਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਧੋ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਬਚੀ ਹੋਈ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਰਾਟ ਲਈ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਤਰਤੀਬ ਅਨੁਸਾਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਰਾਏਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ 'ਕੇਸ਼ਵ' ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਕਮਰ ਉੱਤੇ 'ਦਾਮੋਦਰ', ਦੋਵੇਂ ਜੰਘਾਂ ਉੱਤੇ 'ਨਰਸਿੰਘ', ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ 'ਸ਼੍ਰੀਵਤਸਧਾਰੀ', ਗਲ ਉੱਤੇ 'ਕੌਸਤੁਭਧਾਰੀ', ਅਤੇ ਉਰਸ ਉੱਤੇ 'ਸ਼੍ਰੀਪਤਿ' ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ 'ਤ੍ਰੈਲੋਕੀਵਿਜੇਤਾ', ਸਿਰ ਉੱਤੇ 'ਸਰਵਾਤਮਾ', ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ 'ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ', ਕਮਲ ਉੱਤੇ 'ਸ਼ੰਕਰ', ਗਦਾ ਉੱਤੇ 'ਗੰਭੀਰ', ਅਤੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ 'ਸ਼ਾਂਤਸਰੂਪ' ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਨਾਰਾਏਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਚਾਰ ਘੜੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਿਪੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੜਿਆਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਆਮ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਲਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿਲ ਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਚਾਰ ਘੜੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਇੱਕ ਮੰਗਲਮਈ ਆਸਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਸੋਨੇ, ਚਾਂਦੀ, ਤਾਮੇ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਪਾਤਰ ਚੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਮਤਸ੍ਯ (ਮੱਛੀ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ, ਵੇਦਾਂਗਾਂ, ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ, ਫਲ, ਫੁੱਲ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇਸ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਇਹ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੱਛੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਵੇਦ ਲਿਆਏ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਉਧਾਰ ਦੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਥੇ ਜਾਗਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਚਾਰ ਘੜੇ ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੂਰਬ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਬਹੁ-ਰਿਚ (ਰਿਗਵੇਦ) ਪਾਠਕ ਨੂੰ, ਦੱਖਣ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਛਾਂਦੋਗ (ਸਾਮਵੇਦ) ਪਾਠਕ ਨੂੰ, ਪੱਛਮ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਯਜੁਰਵੇਦ ਪਾਠਕ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਰਿਗਵੇਦ, ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਾਮਵੇਦ, ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਯਜੁਰਵੇਦ, ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਥਰਵਵੇਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮੱਛੀ-ਰੂਪ ਮੂਰਤੀ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁਗੰਧ, ਵਸਤ੍ਰ, ਧੂਪ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਇਹ ਗੁਪਤ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਵਿਧੀ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੇ, ਮੋਹ ਵਸ਼, ਗਲਤ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਜਨਮ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ ਹੈ; ਵਿਧੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨੀ 'ਆਚਾਰਯ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਿ्णੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਾਮੇ ਦੇ ਪਾਤਰ, ਤਿਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਾਣੀ ਭਰਿਆ ਪਾਤਰ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਮੌਨ ਤੇ ਸੰਯਮ ਨਾਲ, ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਧਰਤੀ-ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਗਿਆਨੀ, ਉਹਦੇ ਫਲ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ। ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰ ਮੁੱਖ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਆਯੂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਇਸ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਵਿਆਖਿਆ ਸਕਦਾ; ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਦਸ, ਸੱਤ, ਦਸ, ਦੋ, ਅੱਠ, ਚਾਰ—ਇਹ ਗਿਣਤੀਆਂ ਹਨ; ਚਾਰ ਲੱਖ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਚਤੁਰਯੁਗ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮুনি, ਇਕੱਤਰ ਹੋਏ ਇਕੱਤਰ ਸੱਤਰ ਯੁਗ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਮਨਵੰਤਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਮਨਵੰਤਰੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰਾਤ ਵੀ ਇੰਨੀ ਹੀ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਦਿਨ, ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਅਤੇ ਐਸੇ ਸੌ ਸਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਉਕਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੀਨ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਜਾਸ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਹੜੇ ਭੀ ਪਾਪ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਆਦਿ, ਇੱਥੇ ਚਾਹੇ ਜਾਣ-ਅੰਜਾਣ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਗਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਰਾਜ ਗੁਆ ਚੁੱਕਿਆ ਰਾਜਾ ਵੀ, ਜੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਕਰੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।