ਨਾਰਦ ਨੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਨਾਰਦ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ।" ਤਦ ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੱਤ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਭਾਗ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।" ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸਵਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਨੇ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਆਤਮਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਪਰਮ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। "ਹੁਣ, ਸੁੰਦਰੇ, ਹੋਰ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਪਰੀ, ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।" ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਧਾਰਮਿਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਵਿਦਵਾਨ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਕਪਿਲ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯਾ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਾਜਾ ਤੁਰੰਤ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਤਿਥ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਨਮਾਨਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨੋਂ ਯੋਗ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆਏ ਸਨ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ: "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਿ ਪਰਮ ਨਾਰਾਇਣ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?" ਉਸਤਾਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿਸ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਹਾਂ।" ਰਾਜਾ ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਕਿਵੇਂ ਆਖ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ, ਚਕ੍ਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ—ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ 'ਚ ਅਟੱਲ ਸਨ, ਹੱਸੇ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵੇਖ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਆਪ ਵਿਸ਼ਨੂ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯਾ ਤੁਰੰਤ ਗਰੁੜ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਰਾਜਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲੇ: "ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ! ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਓ; ਇਹ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਭੀ ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ; ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਕਪਿਲ ਪਦਮਨਾਭ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੈਗੀਸ਼ਵਯਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਹ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਬੱਚਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਮੇਂ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਹਰੀ, ਜੋ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਮੱਛਰ, ਕੀੜੇ, ਜੂੰ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ, ਪੰਛੀ ਅਤੇ ਸੱਪ ਆ ਗਏ। ਘੋੜੇ, ਗਾਂ, ਹਾਥੀ, ਸਿੰਘ, ਬਾਘ, ਗਿੱਦੜ, ਹਿਰਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ, ਘਰੇਲੂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਕੀੜੇ—ਇਹ ਸਭ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ, ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਵਾਲੀ ਰੂਪ। ਇਹਨਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯਾ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਾਵਪੂਰਵਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਵੈਦਿਕ ਜਨੋ! ਇਹ ਕੀ ਹੈ?" ਉਹ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: "ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਹਨ ਉਸ ਸਰਵਜ্ঞান ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਏ ਗਏ ਹਨ; ਨਾਰਾਇਣ ਸਰਵਜਨ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਵੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਸੁਭਾਉ ਵਿੱਚ ਮਿੱਠਾ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਪਾਸਨਾ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਅਰਥਪੂਰਨ ਹਨ। ਪਰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਹਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਭਾਵਨਾ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਇਹ ਰੂਪ ਤੈਨੂੰ ਵਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਣੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਤਰੀ, ਨੌਕਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਵਿਖਾਏ ਗਏ, ਪਸ਼ੂ, ਕੀੜੇ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੱਕੀ ਭਾਵਨਾ ਰੱਖੋ ਕਿ ਹਰੀ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ—ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹੀ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਨਾਰਾਇਣ, ਹਰੀ, ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ। ਨਾਰਾਇਣ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰ; ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ; ਅਟੱਲ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੂਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰਿਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।" ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਕਪਿਲ ਨੇ, ਜੋ ਯਜ੍ਯ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਕਪਿਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ੰਕਾ ਹੈ? ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਦੱਸ; ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮੁਕਤੀ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਰਿਸ਼ਿ? ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮਿਹਰ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਕਪਿਲ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਰੈਭਯਾ ਨੇ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵਸੁ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਵਸੁ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵਸੁ, ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਧਾਮ ਗਿਆ।