ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ, ਸਭ ਦੇ ਪਰਦਾਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ। ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਦੂਜੀ ਅੱਗ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਅਗਨੀ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਯਮਰਾਜ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਵਾਯੂ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਹੋਰ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸਾ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਬਣੇ, ਤੇ ਸੇਸ਼ਨਾਗ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੀ ਦਿਸਾ ਸੌਂਪੀ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਆਰੀਆਂ ਵੰਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਹਰ ਦਿਸਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਿਥੀ ਦਿੱਤੀ—ਦਸਵੀਂ ਤਿਥੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਤਿਥੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ, ਸਿਆਮਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ: "ਹੁਣ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਵਾਯੂ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਧਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਬਣੇ। ਪਹਿਲਾ ਸਰੀਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਵੱਸੇ, ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਰੂਪ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।" "ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵਾਯੂ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਤਿੱਖਾ ਸੀ ਤੇ ਕੰਕੜ ਵਰਗਾ ਵਰ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾ,' ਤਾਂ ਉਹ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, 'ਜੋ ਕੁਝ ਧਨ ਤੇ ਫਲ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤੂੰ ਧਨ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣੇਂ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਸ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦਿੱਤਾ; ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਦਿਨ, ਸਿਆਮਤ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿ ਕੇ, ਅੱਗ 'ਤੇ ਨਾ ਪੱਕੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਧਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਧਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਇੱਛਤ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਸੁਗਧ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ: "ਜੋ ਕੁਝ ਮਨੂ ਤੇ ਮਨੂ ਹੋਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਆਪ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹੋਏ। ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਰਚਨਾ ਮੈਂ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਮੈਂ ਕਰਾਂ। ਪਰ ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ—ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਰੂਪ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ।'" ਜਦ ਉਹ ਐਸਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਜੀਵ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਦਾਨ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਬੋਲ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਬਣ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਕੰਮ ਸਦਾ ਤੂੰ ਕਰੀਂ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਸਰਵਜਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਇੱਛਾ ਯਾਦ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪਸ਼ਚਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਯੋਗ ਨਿੰਦਰਾ ਵਿੱਚ ਲਗ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਨਿੰਦਰਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸਦੀ ਨੀਂਦ ਤੋਂ, ਉਸਦੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕਮਲ ਉੱਗਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਧਰਤੀ, ਸੱਤ ਮਹਾਦਵੀਪ, ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਜੰਗਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਪਾਤਾਲ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਈ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਉਸਦਾ ਆਧਾਰ ਸੀ; ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਓਸਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਵਾਯੂ, ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਸਮਾਨ ਤੌਰ ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, "ਇਹ ਸ਼ੰਖ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ; ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਹਥਿਆਰ ਤਲਵਾਰ ਹੋਵੇ।" "ਕਾਲ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਚੱਕਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਗਦਾ ਵੀ।" "ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਮਾਲਾ ਤੇਰੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਹੇ, ਤੇਰੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਚੰਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਣ।" "ਤੇਰਾ ਗਤੀ ਹਵਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਗਰੁੜ ਤੇਰਾ ਵਾਹਨ; ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦੀ ਹੈ, ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਹੋਵੇ; ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਚਾਹੇ ਜੋ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵੇ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਘਿਉ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਚਾਹੇ ਮਰਦ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਉਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪੁਰਖ ਵਿਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਘਟੀਆ ਸਮਝ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਪਾਵਨ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪਾਉਂਦਾ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਪਰਮ ਉੱਚਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਕੰਨਿਆਂ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਚਾਰ ਲੱਤਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ; ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਦੋ, ਤੇ ਕਲਿਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਇੱਕ ਲੱਤ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।