ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉਥੇ ਰਹੇ, ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਜਲਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜੀ ਰਹੀ। ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਬਾਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੁਣ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਵੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਓ।" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, "ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ, ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਚੂੜਾ ਜਾਂ ਪੀਸਿਆ ਹੋਇਆ ਅਨਾਜ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਪੜ੍ਹੇਗਾ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰੇਗਾ।" "ਹੇ ਵਰ ਦਾਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਏ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੇਵੀ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨੰਦਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਕਿ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ।" ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਕਿ "ਮੇਰੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਕੌਣ ਚਲਾਵੇਗਾ?" ਇਹ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਦਸ ਚਮਕਦਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ, ਉੱਤਰ, ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ—ਇਹ ਛੇ ਮੁੱਖ ਕੁੜੀਆਂ ਸਨ। ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਕੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਆਕਰਸ਼ਕ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਈਆਂ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਦੇਵੋ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਸਮੇਤ ਸੁਖੀ ਰਹਿ ਸਕੀਏ। ਸਾਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਮਹਾਨ ਪਤੀ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰੀਆਂ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਸੋ ਕ੍ਰੋੜ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸੋ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਤੀ ਵੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਨਿਰਪਾਪ ਹੋਣਗੇ। ਹੁਣ ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਕਰੇ, ਉੱਥੇ ਜਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਰਚੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮੁੜ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਬੁਲਾਈਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਏ। ਇੱਕ ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਯਮ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ, ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਵਾਯੂ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਕੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਪਰਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ, ਹੇਠਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ੇਸ਼ਨਾਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ—ਦਸਵੀਂ ਤਿੱਥੀ—ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਭੋਜਨ ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਦਸਵੀਂ ਤਿੱਥੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਧੀਵਤ ਦਸਵੀਂ ਦੇ ਦਿਨ ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਸਥਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਮਹਾਤਪਾ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣੋ ਕਿ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਵਾਯੂ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ, ਧਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਬਣੇ।" ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਸਰੀਰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਸਨੂੰ ਖੇਤ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜਨਮ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵਾਯੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜੋ ਬੜੇ ਤੀਖੇ ਤੇ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਓ," ਤਾਂ ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਫਲ ਦੀ ਹਿਫਾਜਤ ਕਰ, ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤੂੰ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇਂਗਾ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਧੀਵਤ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਨਾ ਬਣਿਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਧਨ ਦੇ ਦਾਤਾ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਗਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਤਪਾ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਕਿ ਮਨੂ ਤੇ ਮਨੂਪਦ ਦਾ ਜੋ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਸਵੈ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ।" ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਚਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਰੂਪ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸੰਭਲ ਸਕੇ।" ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੀਵ ਨਾਰਾਇਣ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।