ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਨਜ਼ਦੀਕ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਘਾਟ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਫੌਰਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਬਣ ਗਏ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਕੀ, ਤਖ਼ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਗਣ, ਕੰਧੇ ਦੀ ਬੇਲ ਅਤੇ ਜਨੇਊ ਵਜੋਂ ਸਜਾਇਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਨੀਲਾ ਨਾਮਕ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਥੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਭਾਵਾ ਵੱਲ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਦਾ ਹਾਥੀ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਨੰਦੀ ਨੇ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਫੌਰਨ ਹੀ ਵਿਰਭਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਵਿਰਭਦਰ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਕਾਜਲ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਖਾਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨ ਲਿਆ। ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਕੇ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਿਆਨਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਛਿੜ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ, ਸਕੰਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੜੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਜੰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨਾਰਾਇਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਕੈਲਾਸ ’ਤੇ ਹੋ ਰਹੀ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਲੈ ਕੇ, ਓਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਹਰੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹੌਂਸਲੇ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਮੈਦਾਨ ਛੱਡ ਗਏ, ਤਦ ਰੁਦ੍ਰ ਖੁਦ ਅੰਧਕਾ ਵਲ ਵਧੇ। ਉਥੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਡਰਾਉਣੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਲਹੂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਅੰਧਕਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਅੰਧਕਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉੱਤੇ ਚੁਭਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜੋ ਹੋਰ ਅੰਧਕਾ ਉੱਠੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਵਾਰਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਲਹੂ ਅਤੇ ਠੰਡੇ ਪਸੀਨੇ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਫਿਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨਿਕਲੀ। ਉਹ ਲਪਟ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀ ਲੋਕ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਇੱਕ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਰਾਹ ਅਤੇ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਲੋਂ ਰਚੀ ਗਈ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਪਾਤਾਲ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਅੱਠ ਮਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ। ਜੋ ਕਾਰਣ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ। ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮਾਨ, ਮੋਹ (ਪੰਜਵਾਂ), ਮਤਸਰ (ਛੇਵਾਂ), ਛਲ (ਸਤਵਾਂ) ਅਤੇ ਦ੍ਵੈਸ਼ (ਅੱਠਵਾਂ)—ਇਹ ਅੱਠ ਮਾਵਾਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਾਮ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ, ਕ੍ਰੋਧ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ, ਲੋਭ ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਮਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ, ਮੋਹ ਸ੍ਵਯੰਭੂ, ਕਾਉਮਾਰੀ ਮਤਸਰ, ਇੰਦ੍ਰਜ ਮਤਸਰ, ਯਮਦੰਡਧਾਰੀ ਛਲ ਅਤੇ ਵਰਾਹ ਦ੍ਵੈਸ਼ ਹਨ। ਇਹ ਜੋ ਕਾਮ ਆਦਿਕ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਮੈਂ ਉਹ ਸਭ ਦਰਸਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਲਹੂ ਵਧੀਆ ਤੌਰ ਤੇ ਪੀ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਦੱਸਿਆ। ਜੋ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਉਤਪੱਤੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਥਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਾਰੰ-ਵਾਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਠਵੀਂ ਤਿਥੀ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦਿੱਤੀ; ਜੋ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਵਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਆਰੋਗਤਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਾਇਆ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ? ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ, ਕਾਤ੍ਯਾਇਨੀ ਜੋ ਆਦਿ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਕਸ਼ਮ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ?" ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਰੁਣ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ (ਸ਼ਕ੍ਰਾ) ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਜਨਮੇ। ਇਸੇ ਵਾਸਤੇ ਉਹ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਸ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਅਨਿਆਇਤਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ ਐਸੀ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆ?" ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਵਸ਼ਟਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਜਲ ਦੇ ਫੇਨ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਫੇਨ ਨਾਲ ਵਾਰ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਓਥੇ ਹੀ ਮਰ ਗਿਆ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਸਮਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਨਦੀ ਨੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ?" ਨਦੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਪਵਿੱਤਰ ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਆਈ ਹਾਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ ਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਭਾਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ।" ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਭੋਗ ਕੀਤਾ। ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ। ਵੈਤਰਾਵਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਤ੍ਰਾਸੁਰ ਨਾਮਕ ਹੋਇਆ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਗਜੋਤਿਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੀ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।