ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਦੇ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸਿਹਤ ਸਦਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲਏ ਹੋਏ ਮਹਾਨ, ਇਹ ਦੇਹ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੁਜਾਤੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕੋ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਗਿਆਨ-ਰੂਪ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਉੱਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਿਲਣ ਵਾਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦੇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਉਸਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਵਿ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਭਾਸਕਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵੀ। ਉਹ ਦਿਵਾਕਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦਿਨ ਨੂੰ 'ਦਿਨ' ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਆਦਿ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਦਿਤਯ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਤੁਸੀਂ ਜਗਤ ਦੇ ਆਦਿ ਸਰੋਤ ਹੋ, ਆਪਣੇ ਅਨਵਾਰਤ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਗਤ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰੋ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜੋ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਾਕਸ਼ੀ। ਤੁਾਡੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਹੇ ਸੂਰਜ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ; ਤੁਹਾਡਾ ਭਿਆਨਕ ਰਥ ਦਾ ਪਹੀਆ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਮਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੂਰਜ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ, ਸਾਰੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਨਾ-ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ; ਵਰੁਣ ਅਤੇ ਯਮ ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੋਵੇਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਹੋ; ਪਿਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਵਧੋ।' ਤੁਸੀਂ ਵੇਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵਿ਷ਣੂ ਹੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਇੰਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ: 'ਸਾਡੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਸਾਨੂੰ ਅਪਮਾਨਿਤ ਨਾ ਕਰੋ।' ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇੰਝ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਚਮਕਣ ਵਾਲਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜਲਣ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਭਾਸਕਰ ਇੱਛਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ; ਹੁਣ ਪਹਿਲੀ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਾਤਾ। ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਧਕਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਅਸੁਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਛੱਡ ਗਏ; ਅਤੇ ਅੰਧਕਾ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਆ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ? ਦੱਸੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ?" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅੰਧਕਾ ਕਰਕੇ ਪੀੜਤ ਹਾਂ; ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਅੰਧਕਾ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਰਵਾ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੀਂ। ਪਰ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ, ਉਹ ਅਜੈ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਸਾਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੇਵਲ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਸੰਹਾਰੀ ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਭਵ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤਪਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਹੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹੋ? ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਹਾਡਾ ਹੁਕਮ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅੰਧਕਾ ਤੋਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੈ।" ਜਦ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਅੰਧਕਾ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ, ਭਵ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ, ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਛੀਣਣ ਆਇਆ। ਉਸਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਹਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸੈਨੀਕ ਬਣ ਗਏ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਵਾਸੁਕੀ, ਤਖਸ਼ਕ ਅਤੇ ਧਨੰਜਯਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਗਣ, ਕੰਧਾ ਅਤੇ ਜਨੇਊ ਬਣਾਇਆ। ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੀਲ ਨੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਭਵ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਸੁਰ, ਨੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀਰਭਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ, ਜੋ ਕਾਜਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲੀ ਸੀ, ਚੀਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾ ਲਿਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀਆਂ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਿਆਨਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗਣਾਂ ਸਮੇਤ ਅੰਧਕਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ; ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਪਾਲ, ਸਕੰਦ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੜੀ। ਉਹ ਜੰਗ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਮਹਾਨ ਲੜਾਈ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਚੱਕਰ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਜਦ ਹਰੀ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਆ ਮਿਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਹਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਹੌਸਲਾ ਹਾਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ।