ਇਕ ਵਾਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਯਮ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਾਤਾਲ, ਵਿਟਾਲ ਅਤੇ ਹਰਮਯ—ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਲੋਕ—ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸੋ।" ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਮਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਤਵੀ ਰਾਤ ਤੱਕ ਉਥੇ ਰਹਿਣ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਮੁਨਿ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸੱਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਦੇ ਵਾਰਸ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੰਤਾਨ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ (ਗਰੁੜ) ਵੱਲੋਂ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਜੋ ਸੱਪ ਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਅਣਸੁਧਾਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਲੋਂ ਤੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਡੰਸ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਜਾਂ ਗਰੁੜ-ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਡਰ ਕੇ ਹੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਮੰਨ ਕੇ, ਸੱਪ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਚੌਂਹ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਵਰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾ ਪੰਜਵੀਂ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ ਵਾਪਰੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਤਰੀਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਦਿਨ ਖੱਟਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸੱਪ ਮਿਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਕਰਤਿਕੇਯਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?" ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਵ੍ਯਕਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਤੱਤ ਬਣੇ। ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹੱਤ ਤੱਤ ਬਣਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਨੂੰ ਉਮਾ ਜਾਂ ਲੋਟਸ-ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਹਾ (ਕਮਾਂਡਰ) ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਾਯਣ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸਵਾਯੰਭੂ ਅਤੇ ਮਰੀਚੀ ਆਦਿਕ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਫਿਰ ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਇਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਫੈਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ, ਵਿਚਿੱਤੀ, ਭੀਮਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚਾ ਆਦਿਕ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਸਨ। ਇਹ ਦਾਨਵ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।" "ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਹਾਡੀ ਫੌਜ ਨੀਰਬਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨਹੀਂ।' ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇੰਦਰ ਇਕੱਲਾ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਜਲਦੀ ਹੀ ਕਿਸੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰੋ।" "ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਸਾਨੂੰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦਿਓ।' ਚੌਂਹ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?' ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।" "ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ, ਸਾਰੇ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, "ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਭਗਵਾਨ, ਤਿੰਨ ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਉਮਾ ਪਤੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਨਾਥ, ਸੰਸਾਰਪਤੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ—ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ।" "ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਅਚੂਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਾ 'ਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।" "ਤੁਸੀਂ ਆਦਿ-ਦੇਵ, ਪਰਮਪੁਰਖ, ਹਰੀ, ਭਵ, ਮਹਾਨ ਨਾਥ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵੈਰੀ, ਵ੍ਰਸ਼ਧਵਜ ਹੋ।" "ਹੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਸਾਰੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ।" "ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਧੁਨੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੋ; ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰੂਪ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਾਰ, ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪ ਹੋ, ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ।" "ਤੁਸੀਂ ਅੱਗ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋਤਿ ਰੂਪ ਹੋ। ਹੇ ਹਰ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ।" "ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤਦ ਨ ਸੂਰਜ ਸੀ, ਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਨ ਧਨਪਤੀ; ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੀ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ।" "ਹੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਮਾਲਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਮুকਟ, ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਵਾਸੀ, ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਮੌਤ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ।" "ਤੁਸੀਂ ਪਰਮਪੁਰਖ ਹੋ, ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਅੱਗ ਹਨ।" "ਤੁਾਡੇ ਜਟਾ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਗਿਆਨ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਖ਼ਰਾਬ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ।" "ਤੁਸੀਂ ਨਾਰਾਯਣ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ, ਭਵ ਅਤੇ ਚੌਂਹ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਜੋ ਕਾਲ ਅਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਵੰਡ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਖ-ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ, ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿਓ। ਹੇ ਸੰਸਾਰਪਤੀ ਰੁਦ੍ਰ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ।" ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?