ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਾਹਾਨ, ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜੋ ਸੱਪ ਗਰੁੜ ਦੇ ਭੋਜਨ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲੇ? ਉਹ ਟੇਢੇ-ਮੇਢੇ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ?" ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿਤਾ, "ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਰੀਚਿ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਸ਼੍ਯਪਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।" ਕਸ਼੍ਯਪਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੱਖ ਦੀ ਧੀ ਕਦਰੂ ਸੀ, ਜਿਸਦੀ ਮੁਸਕਾਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ। ਮਰੀਚਿ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ, ਵਾਸੁਕੀ, ਮਹਾਨ ਕਾਂਬਲ, ਕਰਕੋਟਕ, ਅਤੇ ਪਦਮ ਨਾਮ ਦਾ ਹੋਰ ਸੱਪ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਪਦਮ, ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਅਜੇਯ ਕੁਲਿਕ ਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਕਸ਼੍ਯਪਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਟੇਢੇ-ਮੇਢੇ, ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਜਾਂ ਡੰਸਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਧੁਨੀ ਸਪਰਸ਼ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਵਿਨਾਸ਼ ਵਧਦਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਨਾਸ਼ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਚੱਲ ਕੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕੋਲ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਆਏ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਦਿ, ਸਾਡੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਇਹ ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਸਾਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸੱਪ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਸੱਪਾਂ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਰੋ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਓ, ਡਰੋ ਨਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਚਲੇ ਗਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਆਦਿਕ ਸੱਪਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਹੋਰ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੱਪ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡਾ ਸੁਭਾਉ ਟੇਢਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਜ਼ਹਿਰ, ਨਿਰਦਯਤਾ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਨਜ਼ਰ ਦਿੱਤੀ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕੀਤਾ, ਹੁਣ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਇਸਨੂੰ ਰੋਕੋ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਟੇਢੇ ਮਨ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਡਰੋ ਨਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਾ ਲਿਆ ਕਰੋ।" ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵਾਸਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮ ਬਣਾਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਪਾਤਾਲ, ਵਿਟਲ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਹਰਮ੍ਯ—ਇਹ ਸੁਖਦਾਇਕ ਥਾਵਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਜਾਓ। ਉੱਥੇ ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗੋ। ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਰਹੋ। ਫਿਰ ਵੈਵਸ੍ਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੁਸੀਂ ਕਸ਼੍ਯਪਾ ਦੇ ਸੰਤਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਬਣੋਗੇ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੋ ਸੱਪ ਨਿਰਦਯ ਅਤੇ ਅਣਕਾਬੂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਡੰਸ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰੇ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਜੜੀਆਂ, ਜਾਂ ਗਰੁੜ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਰੋ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਧਰਤੀ ਦੇ ਤਲ ਉੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਸੁਖੀ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਾਕਿਆ ਪੰਜਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਤਾਰੀਖ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ, ਖੱਟਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ, ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੱਪ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਾਰਤਿਕੇਯਾ ਦਾ ਜਨਮ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ? ਮੇਰੀ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਵ੍ਯਕਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਤਿੰਨ ਤੱਤ ਨਿਕਲੇ। ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹੱਤ ਤੱਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਵ੍ਯਕਤ ਨੂੰ ਉਮਾ ਜਾਂ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਕਿ ਸੈਨਾਪਤੀ ਗੁਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਾਯਣ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ, ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਅਤੇ ਮਰੀਚਿ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਜੰਮੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤਾ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਇਹੀ ਰਚਨਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਵਧੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਲੈ ਕੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਅਗੂਏ—ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ, ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ, ਵਿਚਿੱਤੀ, ਭੀਮਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ—ਇਹ ਸਭ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਆਏ।