ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਮਕਰ (ਮਗਰਮੱਛ) ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਕੁੜੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਕੁਆਰੀਏ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਦੌੜ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਹੋਰ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਤੈਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਬਚਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਈ, "ਹਿਮਾਵਤ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਹਨ; ਮੈਂ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੂਹ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" ਉਹ ਫਿਰ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, "ਜੇ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ, ਜੋ ਮਕਰ ਵੱਲੋਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਕੱਢੀ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਪਾਪ ਲੈ ਲਵਾਂਗੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੋਰ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਤਾ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਡਰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਹਰੀ (ਰੁਦ੍ਰ) ਦੀ ਪਾਰਵਤੀ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ, ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹ ਨੇ ਤਪ ਕਰੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਜਾ ਗਈ, ਪਿਛਲੇ ਤਿਆਗ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ। ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਖੜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕੁਰਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸੁਭਾਵਕੁਮਾਰੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦੀ ਹੈਂ?" ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜਨ ਦੀ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਵਿਅਰਥ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਾਂਗਾ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਪਰਮ, ਸਰਬੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇਵੀ, ਲਜਾ ਨਾਲ ਪਰੰਤੂ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਜ਼ਾਕ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਮਿਹਨਤ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਹਿਮਾਵਤ ਕੋਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਦੱਖ ਦੇ ਯਗਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਸਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦਾ ਲੱਕੜ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਏ, ਭੋਜਨ ਮੰਗਿਆ। ਜਦ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਜਹਨਵੀ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਮਕਰ ਵੱਲੋਂ ਫੜੇ ਗਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਾ ਚੰਗੇ ਲਗਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਮੈਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ; ਜਦ ਹੀ ਫੜਿਆ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਖਾਇਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਹੇ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿੱਲ ਨਾ ਕਰ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵੱਲੋਂ ਆਖੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਲੈਣ ਆਈ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ, ਓਹ ਜਲਦੀ ਕਰੋ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਿਮਾਵਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੌਸ਼ਨ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਧੀਏ, ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਰੁਦ੍ਰ, ਹਰਾ, ਆਪ ਮੇਰਾ ਜਵਾਈ ਬਣੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਵੰਸ਼ ਮਿਲੇਗਾ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਇੱਕ ਪਲ ਉਡੀਕ ਕਰ," ਕਹਿ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਿਮਾਵਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿਓ।" ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਾ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਕੇ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੁੰਬੁਰੂ, ਨਾਰਦ, ਹਾਹਾ, ਹੂਹੂ, ਕਿੰਨਰ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਸੱਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜ, ਦਰਿਆ, ਪੱਥਰ, ਦਰੱਖਤ, ਜੜੀਆਂ—all embodied form ਵਿਚ, ਮਿਲ ਕੇ, ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ ਪਾਰਵਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ, ਧਰਤੀ ਆਪ ਹੀ ਮੰਡਪ ਸੀ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ ਘੜੇ ਸਨ, ਸੂਰਜ ਦੀਵਾ ਸੀ, ਚੰਦ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਨੇ ਰਸਮਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਲਿਆ। ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਫਿਰ, ਮੰਦਰ ਦੇ ਸੁਨੇਹੇ ਉੱਤੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਜਲਦੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸਿੱਧ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਦਰੱਖਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁਭ ਮੰਘਲ ਫੁੱਲ ਵੰਞਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਨੱਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਵਿਆਹ ਤੇ, ਵਗਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ, ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਧੀਏ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਰਬੋਤਮ ਨਾਰੀ ਬਣ; ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਵੀ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਮਾ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਨਗਰ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਜਵਾਈ ਸੋਮ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਪਹਾਰ, ਗਹਣੇ, ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਕੇ ਵਿਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਿਮਾਵਤ, ਆਪਣੀ ਸੁਭ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਬੋਤਮ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਜਗਤਪਿਤਾ ਯਗਨ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਸਰਬੋਤਮ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਪਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਅਸੁਰਾਂ। ਸੁਯੰਭੂ ਦੱਖ, ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਕਥਾ ਮੈਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾ੍ਹ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਗੌਰੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਜੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਤਪਸਵੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਖਿਅਕ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਗੌਰੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਤੇਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੌਰੀ ਸੰਬੰਧੀ ਕਾਰਜ ਤੀਜੇ ਚੰਦ੍ਰ ਦਿਨ ਤੇ ਹੋਏ; ਉਸ ਦਿਨ ਲੂਣ ਵਰਤੋ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ, ਪੁਰਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ, ਇਹ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।