ଵରଦସ୍ତତ୍ର ଭଗଵାନ୍ସ୍ଥାଣୁର୍ନାମ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସେଠାରେ ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱର, 'ସ୍ଥାଣୁ' ନାମରେ, ଦୟାଳୁ ଏବଂ ଦାନଦାତା।
ଭକ୍ତାନୁକମ୍ପୀ ସ ଶ୍ରୀମାନ୍ଗିରୀନ୍ଦ୍ରସୁତଯା ସହ
ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ କୃପା କରୁଥିବା, ଶ୍ରୀମାନ୍, ପାହାଡ଼ର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ସହିତ।
ଵିମାନଯାଯିନଃ ସର୍ଵେ ତଂ ଦେଵମଜମଵ୍ଯଯମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଜନ୍ମା ଓ ଅବିନାଶୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳିତ କରନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେ ଦେଵନିକାଯାଶ୍ଚ ସେଵିତୁଂ ପ୍ରପତନ୍ତି ତମ୍ 213.
ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ପାଇଁ ତଳକୁ ଆସନ୍ତି।
ଆରିରାଧଯିଷୁଃ ଶର୍ଵଂ ତପସ୍ତେପେ ସୁଦାରୁଣମ୍
ଶର୍ବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଅତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଊର୍ଧ୍ଵବାହୁର୍ନିରାଲମ୍ବସ୍ତୋଯାଽନିଲହୁତାଶନୈଃ
ସେ ହାତ ଉଠାଇ, କୌଣସି ଆଧାର ବିନା, ପାଣି, ପବନ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ନିର୍ଭର କରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଜପପୁଷ୍ପୋପହାରୈଶ୍ଚ କାଲେକାଲେ ମୁନିଃ ସଦା
ମୁନି ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସଦା ଜପ ଓ ଫୁଲ ଉପହାର ଦେଇ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଉଗ୍ରେଣ ତପସାତ୍ମାନଂ ଯୋଜଯାମାସ ସୁଵ୍ରତଃ
ସୁପ୍ରତିଜ୍ଞା ଥିବା ସେ ନିଜକୁ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ନିୟୋଜିତ କରିଥିଲେ।
କ୍ଷାମୋଽଭୂତ୍କୃଷ୍ଣଵର୍ଣଶ୍ଚ ତତଃ ପ୍ରୀତଶ୍ଚ ଶଙ୍କରଃ
ସେ ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ଓ କଳା ରଙ୍ଗରେ ପରିଣତ ହେଲେ; ତାପରେ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।
ଅଦୃଶ୍ଯଂ ପଶ୍ଯ ମେ ରୂପଂ ଵତ୍ସ ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମି ତେ ମୁନେ
ମୁନି, ମୁଁ ତୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖ, ଯାହା ଦୃଶ୍ୟ ନୁହେଁ।
ସହସ୍ରସୂର୍ଯକିରଣଂ ଜ୍ଵାଲାମାଲିନମୂର୍ଜିତମ୍
ସେ ରୂପ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଚମକୁଥିଲା, ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ ମୁଡ଼ା ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଜଟାଜୂଟତଟାଶ୍ଲିଷ୍ଟଂ ଚନ୍ଦ୍ରାଲଂକୃତଶେଖରମ୍
ତାଙ୍କର ଜଟା ଏକାଠି ବାନ୍ଧା ଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ର ତାଳ ମଣି ଭାବେ ଶିରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ରଂ ରୁଚିରଂ ଶତଶୀର୍ଷଂ ଶତୋଦରମ୍ 213.
ସେ ରୂପ ଏକ ହାତର ମାତ୍ର ଲମ୍ବା, ଶତମୁଣ୍ଡ ଓ ଶତପେଟ ଥିଲା, ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ଅଣୀଯସାମଣୀଯାଂସଂ ବୃହତାଂ ତୁ ବୃହତ୍ତରମ୍
ସେ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଠାରୁ ଅଧିକ ବଡ଼।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵଂ ମହାଦେଵଂ ହୃଷ୍ଟରୋମା ମହାତପାଃ
ମହାତପସ୍ବୀ ମୁନି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଲୋମ ଦେହରେ ଦଣ୍ଡାଇ ହେଲା।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵାଽଗୃଣାଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍
ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ସେ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଜଗଦ୍ଭୋକ୍ତ୍ରେ ତ୍ରିନେତ୍ରାଯ ଶଂକରାଯ ଶିଵାଯ ଚ
ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ତ୍ରିନେତ୍ରୀ, ଶଙ୍କର ଓ ଶିବଙ୍କୁ ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ନୀଲକଣ୍ଠାଯ ଭୀମାଯ ଭୂତଭଵ୍ଯଭଵାଯ ଚ
ନୀଳକଣ୍ଠ, ଭୀମ, ଭୂତ, ଭବ୍ୟ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଗଣାନାଂ ପତଯେ ସ୍ରଷ୍ଟ୍ରେ ସଂକ୍ଷେପ୍ତ୍ରେ ଭୀଷଣାଯ ଚ
ଗଣମାନଙ୍କର ନାୟକ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ ଓ ଭୟଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କୁ ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ପ୍ରେତାଵାସନିଵାସାଯ ରୁଦ୍ରାଯ ଵରଦାଯ ଚ
ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ କରୁଥିବା, ରୁଦ୍ର ଓ ଦାନଦେବତାଙ୍କୁ ସେ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଭକ୍ତପ୍ରିଯାଯ ସତତଂ ନମୋଽସ୍ତୁ ପରମାତ୍ମନେ
ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସର୍ବଦା ଉଚ୍ଚତମ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ସମ୍ମାନ ଜଣାଉଛି।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵଂ ପୁନଃ ପୁନରଵନ୍ଦତ ।। ତତସ୍ତୁ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରୀତସ୍ତସ୍ମୈ ଵିପ୍ରାଯ ଶଂକରଃ। ।। 213.
ସେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ; ତାପରେ, ଭଗବାନ ଶଙ୍କର ଖୁସି ହୋଇ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ଵଚଃ ସାକ୍ଷାତ୍ତମୃଷିଂ ଵରଦଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଉପହାର ଦେଇବାରେ ସକ୍ଷାତ୍ ପ୍ରଭୁ ସେ ଋଷିଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତାଂସ୍ତେ ସର୍ଵାନ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ଦୁର୍ଲ୍ଲଭାନପି ମାରିଷ
ହେ ମୃଦୁଭାବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଦାନ ଦେଉଛି।
ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ଲୋକପାଲତ୍ଵମପଵର୍ଗମଥାପି ଵା
ବ୍ରହ୍ମା ହେବା, ଲୋକର ରକ୍ଷକ ହେବା କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତି—
ଯଦିଚ୍ଛସି ମୁନେ ଶୀଘ୍ରଂ ତଦ୍ବ୍ରୂହି ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵ
ହେ ଦ୍ବିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଶୀଘ୍ର କହ।
ପ୍ରୋଵାଚ ଵରଦଂ ଦେଵଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ଆନ୍ତରିକ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ସେ ଉପହାର ଦେଇଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ଲୋକପାଲତ୍ଵଂ ନାପଵର୍ଗଂ ଵରପ୍ରଦ
ହେ ଉପହାର ଦେବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ହେବା, ଲୋକର ରକ୍ଷକ ହେବା କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁନି।
ସ୍ପୃହଯେ ଦେଵଦେଵେଶ ପ୍ରସନ୍ନେ ତ୍ଵଯି ଶଂକର
ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ଶଙ୍କର, ତୁମେ ଖୁସି ହେବାରୁ ମୁଁ ଭକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଆଶା କରୁଛି।
ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋ ହ୍ଯଯଂ ଦେଵ ତ୍ଵଯାଵଶ୍ଯଂ ସୁରାଧିପ
ହେ ଦେବତା, ଏହି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା ଦରକାର, ହେ ଦେବମୁଖ୍ୟ।