ଵୈଶଂପାଯନ ଉଵାଚ କେଚିଦ୍ଵୈଖାନସାସ୍ତତ୍ର କେଚିଦାସନ୍ନିରାସନାଃ
ବୈଶଂପାୟନ କହିଲେ: କିଛି ଲୋକ ଭାଇଖାନସ ତପସ୍ୱୀ ଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ଉପବିଷ୍ଟ ଓ ଅନୁପବିଷ୍ଟ ଅଭ୍ୟାସରେ ଲଗିଥିଲେ।
ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ଚୈଵୋକ୍ତ୍ଵା ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନାଃ 212.
ସେମାନେ 'ଭଲ, ଭଲ' ବୋଲି କହିଲେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଚକ୍ଷୁ ହେଲେ।
ଶାଲାନୀଶ୍ଚ ତଥା କେଚିତ୍କାପୋତୀଵୃତ୍ତିମାସ୍ଥିତାଃ
କିଛି ଶାଳାନୀ ତପସ୍ୱୀ ଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ପରିବା ଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ।
ଶିଲୋଂଚ୍ଛାଶ୍ଚ ତଥୈଵାନ୍ଯେ କାଷ୍ଠାନ୍ତାଶ୍ଚ ମହୌଜସଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ଧାନ ଚିନି ଖାଇଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ କାଠ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ।
ନାନାଵିଧିଧରାଃ କେଚିଜ୍ଜିତାତ୍ମାନସ୍ତୁ କେଚନ
କିଛି ଲୋକ ନାନା ପ୍ରକାର ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ।
ତଥୋର୍ଦ୍ଧ୍ଵଶାଯିକାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ତଥାନ୍ଯେ ମୃଗଚାରିଣଃ
ଏଭଳି, କିଛି ଲୋକ ଉପରେ ଶୋଇଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ମୃଗ ଭଳି ଚାଲିଥିଲେ।
ଅବ୍ଭକ୍ଷା ଵାଯୁଭକ୍ଷାଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯେ ଶାକଭକ୍ଷିଣଃ
କିଏ କିଏ ପାଣି ପିଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥିଲେ, କିଏ କିଏ ପବନ ଖାଇଥିଲେ, ଆଉ କିଏ କିଏ କେବଳ ଶାକ ଖାଇ ରହିଥିଲେ।
ତପସୋଽନ୍ଯନ୍ନ ଚାସ୍ତୀତି ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ପୁନଃ ପୁନଃ
ପୁନି ପୁନି ଭାବିଲେ ଯେ ତପସ୍ୟା ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଧର୍ମମଧର୍ମଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତୀଂ ଧିଯମାସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମକୁ ଛାଡ଼ି, ଶାଶ୍ୱତ ଚିନ୍ତାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ଜଗୃହୁର୍ନିଯମାଂସ୍ତାଂସ୍ତାନ୍ଭଯହେତୋରନିନ୍ଦିତାଃ
ଭୟରେ, ଦୋଷ ନ ଲାଗି, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରୀତ୍ଯା ପରମଯା ଯୁକ୍ତୋ ଧର୍ମମେଵାନ୍ଵଚିନ୍ତଯତ୍
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରେମରେ ଭରି, ସେ କେବଳ ଧର୍ମକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ଧର୍ମାତ୍ମା ତପଃ ପରମମାସ୍ଥିତଃ 212.
ଉଚ୍ଚତମ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଧର୍ମମୟ ହୃଦୟ ଥିବା ସେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶୃଣୁଯାଚ୍ଛ୍ରାଵଯେଦ୍ଵାପି ସର୍ଵକାମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହି କଥା ଯିଏ ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟକୁ ଶୁଣାଇବେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବେ।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ପ୍ରାଗିତିହାସେ ସଂସାରଚକ୍ରୋପାଖ୍ଯାନେ ପ୍ରବୋଧନୀଯଂ ନାମ ଦ୍ଵାଦଶାଧିକଦ୍ଵିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣରେ ପ୍ରାଚୀନ ଉପାଖ୍ୟାନର ସଂସାର ଚକ୍ର ବିବରଣାରେ 'ପ୍ରବୋଧନୀୟ' ନାମକ ଦୁଇ ଶତ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
; ଅଥ ଗୋକର୍ଣେଶ୍ଵରମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ପୁରା ଦେଵୈର୍ଵିନିହତେ ସଂଗ୍ରାମେ ତାରକାମଯେ
ଏବେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହିମା: ପୂର୍ବେ ଦେବତାମାନେ ତାରକା ସହ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଇଥିଲେ।
ସହସ୍ରାକ୍ଷେ ଲବ୍ଧପଦେ କ୍ଷୀଣଶତ୍ରୌ ଗତାସ୍ପଦେ
ସହସ୍ରାକ୍ଷ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଫେରାଇ, ଶତ୍ରୁ ହୀନ ଓ ଭୟ ହୀନ ହେଲେ।
ଶୃଙ୍ଗେ ଚୈଵାଚଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ମେରୋଃ ସର୍ଵହିରଣ୍ଯଯେ
ପର୍ବତମାନଙ୍କର ରାଜା ମେରୁ ପର୍ବତର ସମସ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶିଖରରେ,
ସୁଖୋପଵିଷ୍ଟମେକାଗ୍ରଂ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତଂ କୃତେକ୍ଷଣମ୍
ସେ ସୁବିଧାରେ ବସି, ଏକାଗ୍ର ମନ ଓ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତରେ, ଦୃଷ୍ଟି ଏକାଗ୍ର କରିଥିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ମୂର୍ଧ୍ନା ଚରଣାଵୁପଗୃହ୍ଯ ସମାହିତଃ
ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ପାଦ ଧରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ସନତ୍କୁମାର ଉଵାଚ ପୁରାଣଂ ତୁ ମହାଭାଗ ତ୍ଵତ୍ତସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିଦାଂ ଵର
ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ମହାଭାଗ, ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁରାଣ କେବଳ ତୁମେ ଜାଣିଛ।
କଥମୁତ୍ତର ଗୋକର୍ଣଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ଚ କଥଂ ଵିଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କିପରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ କିପରି?
କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ କି ପ୍ରମାଣଂ ସ୍ଯାତ୍କିଞ୍ଚ ତୀର୍ଥଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍
କ୍ଷେତ୍ରର ଆକାର କେତେ, ଏଠାରେ ତୀର୍ଥର ଫଳ କଣ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଇଛି?
ସର୍ଵୈସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରମୁଖୈର୍ଦେଵୈଃ କଥମାସାଦିତଂ ପୁନଃ
ତୁମେ ଅଗ୍ରଣୀ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କିପରି ପୁନି ଏହାକୁ ପାଇଲେ?
ଯଥା ଯତ୍ର ଚ ଯସ୍ତତ୍ର ଵିଧିଃ ସମ୍ଯଗନୁଷ୍ଠିତଃ 213.
କିପରି, କେଉଁଠି, କିଏ ଏଠାରେ ନିୟମ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ?
ଏଵମୁକ୍ତଃ ସ ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ
ଏପରି ଭାବରେ କହିଲେ, ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ପୁରାଣମେତଦ୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ସରହସ୍ଯଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷି, ଏହି ପୁରାଣଟି ଅତି ଗୁପ୍ତ, ଯେପରି ଶୁଣାଯାଇଛି, ସେପରି।
ଅସ୍ତି ଭୂଧରରାଜସ୍ଯ ମନ୍ଦରସ୍ଯୋତ୍ତରେ ଶୁଚୌ
ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼ ମନ୍ଦାରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ,
ଵଜ୍ରସ୍ଫଟିକପାଷାଣଃ ପ୍ରଵାଲାଂକୁରଶର୍କ୍କରଃ
ଏକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ହିରା ଏବଂ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ରାଇଁ, ପ୍ରବାଳ ଅଙ୍କୁର ଓ ଗାଁଡ଼ି ପ୍ରଚୁର।
ଵିଚିତ୍ରକୁସୁମୋପେତୈର୍ଲତାମଞ୍ଜୀରଧାରିଭିଃ
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ସଜିତା ଲତାମଞ୍ଜୀର ଫୁଲର ଗୁଛ ଧରିଛି।
ଦର୍ଯସ୍ତତ୍ରାଧିକଂ ରେଜୁର୍ନାନାଧାତୁପରିସ୍ରଵୈଃ
ସେଠାରେ ଉପତ୍ୟକାଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁର ଝରଣାରେ ବିଶେଷ ଚମକୁଥିଲା।