ଚିନ୍ତଯେତ ନ ଚିନ୍ତାଽତ୍ର ମୃଗଯନ୍ତି ଚ ଯଦ୍ଧିତମ୍ 194.
ଏଠି ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଯାହା ଉପକାରୀ, ତାହା ଖୋଜନ୍ତି।
ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ କିଂ ରୂପଂ କାଲୋ ଵା କୀଦୃଶୋ ମୁନେ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ରୂପ କେମିତି? ହେ ମୁନି, କାଳ କେମିତି ଅଟୁଟ?
କିଂଚ କୁର୍ଵନ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ କିଂ ଵା କର୍ମ ସମାଚରେତ୍
କଣ କରିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ? କିମ୍ବା କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ?
କ୍ରୋଧବନ୍ଧନଜଂ କ୍ଲେଶଂ କର୍ଷଣଂ ଛେଦନଂ ତଥା
କ୍ରୋଧର ବନ୍ଧନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦୁଃଖ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ କଷ୍ଟ କିପରି ଦୂର କରିଯିବ?
ଜିତାତ୍ମାନଃ କଥଂ ଯାନ୍ତି କଥଂ ଗଚ୍ଛତି ପାପକୃତ୍
ନିଜକୁ ଜିତିଥିବା ଲୋକ କିପରି ଯାଆନ୍ତି? ଆଉ ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକ କିପରି ଯାଆନ୍ତି?
ପ୍ ରଣଯାତ୍ସୌହୃଦାତ୍ସ୍ନେହାଦସ୍ମାଭିରଭିପୃଚ୍ଛିତମ୍
ମୁଁମାନେ ସ୍ନେହ, ମିତ୍ରତା ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରିଛୁ।
ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଉଵାଚ ଯଦୁଵାଚ ମହାରାଜ ଶୃଣୁ ତଜ୍ଜନମେଜଯ
ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ, ହେ ମହାରାଜ, ଯଦୁ କହିଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣ, ହେ ଜନମେଯୟ।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ସଂସାରଚକ୍ରେ ନଚିକେତାଗମନଂ ନାମ ଚତୁର୍ନଵତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣର 'ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ନଚିକେତାସ୍ୟ ଆଗମନ' ନାମକ ଏକଶ ଚଉନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥ ଯମଲୋକସ୍ଥପାପିଵର୍ଣନମ୍ କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ଵିପ୍ରାଃ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ତପସି ସ୍ଥିତାଃ
ଏବେ ଯମଲୋକରେ ଅପରାଧୀମାନେ କିପରି ରହନ୍ତି, ତାହାର ବିବରଣୀ ଆମେ କହୁଛି। ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସଂସାରଂ ତୁ ଯଥାଶକ୍ତି କଥ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧତ
ମୁଁ ଯେତେ ଦୂର ପାରିବି, ସଂସାର ଚକ୍ର ବିଷୟରେ ତୁମେ ଶୁଣ।
ତଥା ବ୍ରହ୍ମହଣଃ ପାପା ଯେ ଚ ଵିଶ୍ଵାସଘାତକାଃ
ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେମାନେ ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାପାପୀ।
କନ୍ଯାନାଂ ଦୂଷକା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ପାପରତା ନରାଃ
ଯେମାନେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦୁଷିତ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ପାପ କାମରେ ଲିନ ରହନ୍ତି,
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଯାଜକାଶ୍ଚୈଵ ହାହାଭୂତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ଯେମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ ଜାତିର ଲଜ୍ଜା ହୋଇଯାନ୍ତି,
ସୁରାପୋ ବ୍ରହ୍ମହା ଚୈଵ ଯୋ ଦ୍ଵିଜୋ ଵୀରଘାତକଃ
ଯେମାନେ ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ବୀରକୁ ମାରନ୍ତି,
ମାତୃତ୍ଯାଗୀ ପିତୃତ୍ଯାଗୀ ଯଃ ସ୍ଵସାଧ୍ଵୀଂ ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ଯେମାନେ ମାଆକୁ ବାପାକୁ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଜ ସତୀ ଜନନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି,
ଗୃହକ୍ଷେତ୍ରହରା ଯେ ଚ ସେତୁବନ୍ଧଵିନାଶକାଃ
ଯେମାନେ ଘର କିମ୍ବା ଜମି ଚୋରି କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ସେତୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି,
ଅଶୌଚା ନିର୍ଦଯାଃ ପାପା ହିଂସକା ଵ୍ରତଭଞ୍ଜକାଃ
ଯେମାନେ ଅପବିତ୍ର, ନିଷ୍ଠୁର, ପାପୀ, ହିଂସାକାରୀ, କିମ୍ବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି,
ଭୂମ୍ଯାମନୃତଵାଦୀ ଚ ଵେଦଜୀଵୀ ଚ ଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ 195.୧
ଯେମାନେ ଜମି ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦ ଉପରେ ଜୀବିକା ଚଲାନ୍ତି,
ସର୍ଵପାପସୁସଙ୍ଗାଶ୍ଚ ଚିନ୍ତକା ଯେଽତିଵୈରିଣଃ
ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବାକୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅତି ଶତ୍ରୁତା ଧାରଣ କରନ୍ତି,
ପରଵିତ୍ତାପହାରୀ ଚ ରାଜଘାତୀ ଚ ଯୋ ନରଃ
ଯେମାନେ ପରର ଧନ ଚୋରି କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ରାଜାକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି,
ଶୁଶ୍ରୂଷଯା ଚ ମୁକ୍ତା ଯେ ଲିଙ୍ଗିନଃ ପାପକର୍ମିଣଃ
ଯେମାନେ ସେବାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଚିହ୍ନ ପିନ୍ଧି ମଧ୍ୟ ପାପ କାମ କରନ୍ତି,
ଦେଵାଗାରାଂଶ୍ଚ ସତ୍ରାଣି ତୀର୍ଥଵିକ୍ରଯିଣସ୍ତଥା
ଯେମାନେ ଦେଉଳ, ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବେଚିଦିଅନ୍ତି,
ମିଥ୍ଯା ଚ ନଖରୋମାଣି ଧାରଯନ୍ତି ଚ ଯେ ନରାଃ
ଯେମାନେ ମିଥ୍ୟା ନଖ କିମ୍ବା କେଶ ଧାରଣ କରନ୍ତି,
ଅଜ୍ଞାନାଦଵ୍ରତୀ ଯଶ୍ଚ ଯଶ୍ଚାଶ୍ରମବହିଷ୍କୃତଃ
ଯେମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତିନାହିଁ, କିମ୍ବା ଯେମାନେ ଆଶ୍ରମରୁ ବାହାର କରାଯାଇଛନ୍ତି,
କଲହୀ ଚ ପ୍ରତର୍କ୍ଯଶ୍ଚ ନିଷ୍ଠୁରଶ୍ଚ ନରାଧମଃ
ଯେଉଁମାନେ ସବୁବେଳେ ଝଗଡା କରନ୍ତି, ବିତର୍କ କରିବାକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, କଠୋର ଭାଷା କହନ୍ତି ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ, ସେମାନେ—
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ନରାଶ୍ଚ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଯତ୍ର ତଚ୍ଛୃଣୁତାମଲାଃ
ସେଠାକୁ ନାରୀମାନେ ଓ ପୁରୁଷମାନେ ଯାଆନ୍ତି; ଏହି କଥା ଶୁଣ, ହେ ପବିତ୍ରମାନେ।
ତାନି ଵୈ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ଏଵଂ ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵ ଏଵ ତପୋଧନାଃ।।195.
ମୁଁ ସେଠିର କଥା ତୁମମାନେକୁ କହିବି; ଶୁଣ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ଏଭଳି ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀମାନେ—
ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟା ନାଚିକେତମୃଷିଂ ତଦା ତ୍ଵଯା ସର୍ଵଂ ଯଥା ଦୃଷ୍ଟଂ ବ୍ରୂହି ତତ୍ର ଵିଦାଂ ଵର
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ସମୟରେ ନାଚିକେତା ଋଷିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ ଯେପରି ଦେଖିଛ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଆମକୁ କହ, ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।'
ଯଥାସ୍ଵରୂପଃ କାଲୋଽସୌ ଯେନ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ
ସେ ସମୟର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱରୂପ କ'ଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କିଛି ଚାଲିଥାଏ?
ଵାରଯେତ୍ସ ତଦା ତଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ଚ ସ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ସମୟରେ ସେ ତାହାକୁ ରୋକିଦିଅନ୍ତି; ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ସେ ନିଜେ ପ୍ରଭୁ।