ଉପଵିଷ୍ଟାସ୍ତଥା ଚାନ୍ଯେ ସ୍ଥିତାଶ୍ଚାନ୍ଯେ ସୁଯନ୍ତ୍ରିତାଃ 194.
କିଛି ଲୋକ ବସିଥିଲେ, କିଛି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ନିଜକୁ ଭଲଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ।
ତଂ ନାଚିକେତସଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯମଲୋକାଦିହାଗତମ୍
ଯମଲୋକରୁ ଆସିଥିବା ନଚିକେତାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
କେଚିଦ୍ଵିମନସଶ୍ଚୈଵ କେଚିତ୍ସଂଶଯଵାଦିନଃ
କିଛି ଲୋକ ମନମରା ହେଲେ, କିଛି ଆଉ ଦ୍ୱିଧାରେ କଥା କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ ନାଚିକେତଃ ସୁତ ପ୍ରାଜ୍ଞ ସ୍ଵଧର୍ମପରିପାଲକ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ ନଚିକେତା, ନିଜ ଧର୍ମକୁ ପାଳନ କରୁଥିବା ପୁଅ,
ବ୍ରୂହି ସତ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ଶ୍ରୁତଂ ଚ ସଵିଶେଷକମ୍
ତୁମେ ଯାହା ଦେଖିଛ, ଶୁଣିଛ, ସେ ସତ୍ୟକୁ ଏବଂ ସବିସ୍ତାରରେ ଆମକୁ କହ।
ଅପି ଗୁହ୍ଯଂ ଚ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପୃଷ୍ଟେ ସତି ଵିଶେଷତଃ
ଯଦି ପଚାରାଯାଇଛି, ତେବେ ଗୁପ୍ତ କଥା ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ କରି କହିବା ଉଚିତ।
ମୃତଂ ନୈଵ ପରଂ ତାତ ଦୃଶ୍ଯତେ କାଲମାଯଯା
ହେ ପ୍ରିୟ, କାଳର ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ମୃତ ଲୋକମାନେ କେବେ ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି।
ଇହ ଚୈଵ କୃତଂ ଯତ୍ତୁ ତତ୍ପରତ୍ରୋପଭୁଜ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଯାହା କରାଯାଏ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପରଲୋକରେ ଭୋଗ କରାଯାଏ।
ତଥାଽତ୍ର ଦୃଶ୍ଯତେ କାଲେ କାଲସ୍ଯୈଵ ତୁ ମାଯଯା
ଏଠି ମଧ୍ୟ, ସମୟ ଆସିଲେ କିଛି ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ କାଳର ମାୟା ଦ୍ୱାରା।
ତସ୍ଯ ପାରଂ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ବହଵଃ ପାରଚିନ୍ତକାଃ
ଅନେକ ଲୋକ ଅନ୍ୟ ପାରକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତିନାହିଁ।
ଚିନ୍ତଯେତ ନ ଚିନ୍ତାଽତ୍ର ମୃଗଯନ୍ତି ଚ ଯଦ୍ଧିତମ୍ 194.
ଏଠି ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ଯାହା ଉପକାରୀ, ତାହା ଖୋଜନ୍ତି।
ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ କିଂ ରୂପଂ କାଲୋ ଵା କୀଦୃଶୋ ମୁନେ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ରୂପ କେମିତି? ହେ ମୁନି, କାଳ କେମିତି ଅଟୁଟ?
କିଂଚ କୁର୍ଵନ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ କିଂ ଵା କର୍ମ ସମାଚରେତ୍
କଣ କରିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ? କିମ୍ବା କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ?
କ୍ରୋଧବନ୍ଧନଜଂ କ୍ଲେଶଂ କର୍ଷଣଂ ଛେଦନଂ ତଥା
କ୍ରୋଧର ବନ୍ଧନରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦୁଃଖ, ଯନ୍ତ୍ରଣା ଏବଂ କଷ୍ଟ କିପରି ଦୂର କରିଯିବ?
ଜିତାତ୍ମାନଃ କଥଂ ଯାନ୍ତି କଥଂ ଗଚ୍ଛତି ପାପକୃତ୍
ନିଜକୁ ଜିତିଥିବା ଲୋକ କିପରି ଯାଆନ୍ତି? ଆଉ ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକ କିପରି ଯାଆନ୍ତି?
ପ୍ ରଣଯାତ୍ସୌହୃଦାତ୍ସ୍ନେହାଦସ୍ମାଭିରଭିପୃଚ୍ଛିତମ୍
ମୁଁମାନେ ସ୍ନେହ, ମିତ୍ରତା ଏବଂ ପ୍ରେମରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରିଛୁ।
ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଉଵାଚ ଯଦୁଵାଚ ମହାରାଜ ଶୃଣୁ ତଜ୍ଜନମେଜଯ
ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ, ହେ ମହାରାଜ, ଯଦୁ କହିଲେ; ଏହି କଥା ଶୁଣ, ହେ ଜନମେଯୟ।
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ସଂସାରଚକ୍ରେ ନଚିକେତାଗମନଂ ନାମ ଚତୁର୍ନଵତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣର 'ସଂସାର ଚକ୍ରରେ ନଚିକେତାସ୍ୟ ଆଗମନ' ନାମକ ଏକଶ ଚଉନବେଁ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥ ଯମଲୋକସ୍ଥପାପିଵର୍ଣନମ୍ କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ଵିପ୍ରାଃ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୁ ତପସି ସ୍ଥିତାଃ
ଏବେ ଯମଲୋକରେ ଅପରାଧୀମାନେ କିପରି ରହନ୍ତି, ତାହାର ବିବରଣୀ ଆମେ କହୁଛି। ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ସଂସାରଂ ତୁ ଯଥାଶକ୍ତି କଥ୍ଯମାନଂ ନିବୋଧତ
ମୁଁ ଯେତେ ଦୂର ପାରିବି, ସଂସାର ଚକ୍ର ବିଷୟରେ ତୁମେ ଶୁଣ।
ତଥା ବ୍ରହ୍ମହଣଃ ପାପା ଯେ ଚ ଵିଶ୍ଵାସଘାତକାଃ
ଯେମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେମାନେ ଭରସା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାପାପୀ।
କନ୍ଯାନାଂ ଦୂଷକା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ପାପରତା ନରାଃ
ଯେମାନେ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଦୁଷିତ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ପାପ କାମରେ ଲିନ ରହନ୍ତି,
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ଯାଜକାଶ୍ଚୈଵ ହାହାଭୂତା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ଯେମାନେ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜ ଜାତିର ଲଜ୍ଜା ହୋଇଯାନ୍ତି,
ସୁରାପୋ ବ୍ରହ୍ମହା ଚୈଵ ଯୋ ଦ୍ଵିଜୋ ଵୀରଘାତକଃ
ଯେମାନେ ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ବୀରକୁ ମାରନ୍ତି,
ମାତୃତ୍ଯାଗୀ ପିତୃତ୍ଯାଗୀ ଯଃ ସ୍ଵସାଧ୍ଵୀଂ ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ଯେମାନେ ମାଆକୁ ବାପାକୁ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, କିମ୍ବା ନିଜ ସତୀ ଜନନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି,
ଗୃହକ୍ଷେତ୍ରହରା ଯେ ଚ ସେତୁବନ୍ଧଵିନାଶକାଃ
ଯେମାନେ ଘର କିମ୍ବା ଜମି ଚୋରି କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ସେତୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି,
ଅଶୌଚା ନିର୍ଦଯାଃ ପାପା ହିଂସକା ଵ୍ରତଭଞ୍ଜକାଃ
ଯେମାନେ ଅପବିତ୍ର, ନିଷ୍ଠୁର, ପାପୀ, ହିଂସାକାରୀ, କିମ୍ବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି,
ଭୂମ୍ଯାମନୃତଵାଦୀ ଚ ଵେଦଜୀଵୀ ଚ ଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ 195.୧
ଯେମାନେ ଜମି ବିଷୟରେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହନ୍ତି, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ବେଦ ଉପରେ ଜୀବିକା ଚଲାନ୍ତି,
ସର୍ଵପାପସୁସଙ୍ଗାଶ୍ଚ ଚିନ୍ତକା ଯେଽତିଵୈରିଣଃ
ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପୀଙ୍କ ସହିତ ମିଶିବାକୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅତି ଶତ୍ରୁତା ଧାରଣ କରନ୍ତି,
ପରଵିତ୍ତାପହାରୀ ଚ ରାଜଘାତୀ ଚ ଯୋ ନରଃ
ଯେମାନେ ପରର ଧନ ଚୋରି କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ରାଜାକୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି,