ଅଥ ନଚିକେତଃ ପ୍ରଯାଣଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗମ୍
ଏବେ ଆସୁଛି ନଚିକେତାଙ୍କ ଯାତ୍ରାର ବର୍ଣ୍ଣନା; ଯିଏ ବ୍ୟାସଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ, ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଅଶ୍ଵମେଧେ ତଥା ଵୃତ୍ତେ ରାଜା ଵୈ ଜନମେଜଯଃ
ଯେତେବେଳେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ରାଜା ଜନମେଜୟ
ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ ଚରିତ୍ଵୈଵମାଗତୋ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍
ପାପମୁଚ୍ଛିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରି, ଏଭଳି ଭାବେ ଗଜସାହ୍ୱୟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଋଷିଂ ପରମସମ୍ପନ୍ନଂ ଵୈଶମ୍ପାଯନମଞ୍ଜସା
ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଋଷି ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ସରଳ ଭାବେ ଦେଖିଲେ।
କୁରୂଣାଂ ପଶ୍ଚିମୋ ରାଜା ପଶ୍ଚାତ୍ତାପେନ ପୀଡିତଃ
କୁରୁବଂଶର ଶେଷ ରାଜା, ପଛରୁ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ।
ଜନମେଜଯ ଉଵାଚ କର୍ମପାକଫଲଂ ଯସ୍ମିନ୍ମାନୁଷୈରୁପ ଭୁଜ୍ଯତେ
ଜନମେଜୟ କହିଲେ: କେଉଁଠି ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି?
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ କୀଦୃଶଂ ତୁ ଯମାଲଯମ୍
ମୁଁ ଏହା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ—ଯମଙ୍କ ଗୃହ କେମିତି ଅଛି?
ନ ଗଚ୍ଛେଯଂ କଥଂ ଵିପ୍ର ପ୍ରେତରାଜ୍ଞୋ ନିଵେଶନମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କିପରି ମୁଁ ପେତାଲୋକର ରାଜାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବାରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବି?
ସୂତ ଉଵାଚ ଉଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାଜାନଂ ଜନମେଜଯମ୍
ସୂତ କହିଲେ: ସେ ରାଜା ଜନମେଜୟଙ୍କୁ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଉଵାଚ ।। ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପୁରାଵୃତ୍ତାଂ କଥାଂ ପରମଶୋଭନାମ୍ । ଧର୍ମଵୃଦ୍ଧିକରୀଂ ନିତ୍ଯାଂ ଯଶସ୍ଯାଂ କୀର୍ତିଵର୍ଦ୍ଧିନୀମ୍ ।। 193.
ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ: ରାଜା, ପୁରୁଣା ଏହି ଅତି ଶୋଭାମୟ କଥା ଶୁଣ, ଯାହା ଧର୍ମ, ଯଶ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଏ।
ପାଵନୀଂ ସର୍ଵପାପାନାଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତୌ ଶୁଭକାରିଣୀମ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣିବାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ।
କଶ୍ଚିଦାସୀତ୍ପୁରା ରାଜନୃଷିଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ଏକଥର ରାଜା, ଏକ ଅତି ଧାର୍ମିକ ଋଷି ଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମହାତେଜା ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍
ତାଙ୍କର ପୁଅ ବହୁତ ତେଜସ୍ୱୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ।
ତେନ ରୁଷ୍ଟେନ ଶପ୍ତୋଽଭୂତ୍ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ସେ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଅତି ଧାର୍ମିକ ପୁଅ ଶାପିତ ହେଲେ।
ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମହାତେଜାଃ ପୁତ୍ରଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ
ଏଭଳି କହି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୁଅ ସହମତ ହେଲେ।
କ୍ଷଣେନାନ୍ତର୍ହିତୋ ଜାତଃ ପିତରଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ହ
କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ମା ଭୂଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଚ ତେ ମିଥ୍ଯା ଧାର୍ମିକସ୍ଯ କଦାଚନ
ଧର୍ମପରାୟଣ ଲୋକଙ୍କର କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇହ ଚୈଵ ପୁନସ୍ତାଵଦାଗମିଷ୍ଯେ ନ ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ଏଠିକୁ ପୁଣି ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ମିଥ୍ଯାଭିଶଂସିନଂ ତାତ ଯଥେଷ୍ଟଂ ତାରଯିଷ୍ଯତି 193.
ପିତା, ଯିଏ ମିଥ୍ୟା ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।
ଅପ୍ରଵୃତ୍ତସ୍ତ୍ଵସମ୍ଭାଷ୍ଯୋ ଯୋଽହଂ ମିଥ୍ଯା ପ୍ରଯୁକ୍ତଵାନ୍
ମୁଁ ଯେଉଁଠି ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଛି, ସେଠାରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ କିମ୍ବା କଥା ହେବାକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ।
ଅହଂ ପୁତ୍ର ନ ସଦ୍ଵାଦୀ ନ କ୍ଷମେ ଧର୍ମଦୂଷିତମ୍
ପୁଅ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିବା ନୁହେଁ, ଏବଂ ଧର୍ମ ଭଙ୍ଗ କୁ କେବେ ମାନିପାରିବି ନାହିଁ।
ଧର୍ମଜ୍ଞଶ୍ଚ ଯଶସ୍ଵୀ ଚ ନିତ୍ଯଂ କ୍ଷାନ୍ତୋ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ
ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଜାଣେ, ଯଶସ୍ୱୀ, ସଦା ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥାଏ।
ଯାଚିତସ୍ତ୍ଵଂ ମଯା ପୁତ୍ର ଗନ୍ତୁଂ ଵୈ ତତ୍ର ନାର୍ହସି
ପୁଅ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିନମ୍ରତା ସହିତ ଅନୁରୋଧ କରିଛି, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଦି ଵୈଵସ୍ଵତୋ ରାଜା ତତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତଂ ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ଯଦି ବୈବସ୍ବତ ରାଜା ସେଠାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରି ଅଚାନକ ଆସିପଡ଼ନ୍ତି,
ଵିନଶ୍ଯେଯମହଂ ପଶ୍ଯ କୁଲସେତୁଵିନାଶନଃ
ତେବେ ମୁଁ ନଶିଯିବି—ଦେଖ, ପରିବାରର ସେତୁ ଭଙ୍ଗ ହେବ।
ନରକସ୍ଯ ପୁଦିତ୍ଯାଖ୍ଯା ଦୁଃଖେନ ନରକଂ ଵିଦୁଃ
ନରକର 'ପୁଦିତ' ନାମକ ସ୍ଥାନଟି—ଲୋକେ ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନରକ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ଅପୁତ୍ରସ୍ଯ ହି ତତ୍ସର୍ଵଂ ମୋଘଂ ଭଵତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ଯାହାଙ୍କର ପୁଅ ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଅର୍ଥହୀନ ହୁଏ।
ଶୁଶ୍ରୂଷାଵାନ୍ଭଵେଚ୍ଛୂଦ୍ରୋ ଵୈଶ୍ଯୋ ଵା କୃଷିଜୀଵନଃ
ଯିଏ ଶୂଦ୍ର ସେବା କରେ, କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟ ଚାଷ କରି ଜୀବିକା ଚାଲାଏ,
ତପୋ ଵା ଵିପୁଲଂ ତପ୍ତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନମନୁତ୍ତମମ୍ 193.
କିମ୍ବା ଯିଏ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଛି, କିମ୍ବା ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଦାନ ଦେଇଛି,
ପୁତ୍ରେଣ ଲଭତେ ଜନ୍ମ ପୌତ୍ରେଣ ତୁ ପିତାମହଃ
ପୁଅ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ମିଳେ, ଏବଂ ପଉତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପିତାମହଙ୍କୁ ଲାଭ ହୁଏ।