ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଭୂତକାର୍ଯେଷ୍ଵମୂର୍ତେନ ଦେଵଲୋକେ ତୁ ମୂର୍ତିନା । ତିଷ୍ଠଧ୍ଵମପି କାଲାନ୍ତେ ଲଯଂ ତ୍ଵାଵିଶତ ଦ୍ରୁତମ୍ ।। ୧୭.

'ଭୂତମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅମୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ରୁହ, ଦେବଲୋକରେ ମୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ରୁହ; ସମୟ ଶେଷରେ ଶୀଘ୍ର ଲୟରେ ଯାଇପଡ଼।'

ଶରୀରାଣି ପୁନର୍ନୈଵଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋଽହମିତି କ୍ଵଚିତ୍ । ମୂର୍ତ୍ତୀନାଂ ଚ ତଥା ତୁଭ୍ଯଂ ଦଦ୍ମି ନାମାନି ଵୋଽଧୁନା ।। ୧୭.

'ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଆବେ ନିର୍ମାଣ କରିବି ନାହିଁ; ଏବଂ ଏବେ ତୁମ ଆକାର ପାଇଁ ନାମ ଦେଉଛି।'

ଅଗ୍ନେର୍ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ନାମ ପ୍ରାଣାପାନୌ ତଥାଶ୍ଵିନୌ । ଭଵିଷ୍ଯତି ତଥା ଗୌରୀ ହିମଶୈଲସୁତା ତଥା ।। ୧୭.

'ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନାମ ହେବ ବୈଶ୍ୱାନର; ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ହେବେ; ଗୌରୀ ଓ ହିମପର୍ବତର କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେବେ।'

ପୃଥିଵ୍ଯାଦିଗଣସ୍ତ୍ଵେଷ ଗଜଵକ୍ତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶରୀରଧାତଵଶ୍ଚେମେ ନାନାଭୂତାନି ଏଵ ତୁ । ଅହଂକାରସ୍ତଥା ସ୍କନ୍ଦଃ କାର୍ତ୍ତିକେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

'ପୃଥିବୀ ଆଦି ଗଣ ଗଜବଦନ ହେବେ; ଏହି ଶରୀର ତତ୍ତ୍ୱ ନାନା ପ୍ରାଣୀ ହେବେ; ଅହଂଭାବ ହେବେ ସ୍କନ୍ଦ, ଯାହା କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଭାବେ ପରିଚିତ।'

ଭାନୁଶ୍ଚାଦିତ୍ଯରୂପୋଽସୌ ମୂର୍ତ୍ତାମୂର୍ତ୍ତ ଚ ଚକ୍ଷୁଷୀ । କାମାଦ୍ଯୋଽଯଂ ଗଣୋ ଭୂଯୋ ମାତୃରୂପୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

'ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାରରେ ଚକ୍ଷୁ ମୂର୍ତ୍ତ ଓ ଅମୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ହେବେ; ଇଚ୍ଛା ଆଦି ଗଣ ପୁନି ମାତୃ ଆକାର ନେବେ।'

ଶରୀରମାଯା ଦୁର୍ଗୈଷା କାରଣାନ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଦଶ କନ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କାଷ୍ଠାସ୍ତ୍ଵେତାସ୍ତୁ ଵାରୁଣାଃ ।। ୧୭.

ଏହି ଶରୀର ମାୟାରେ ଗଠିତ ଏକ ଦୁର୍ଗ ଭଳି, ସମୟର ଶେଷରେ ଏହା ଅବଶ୍ୟ ରହିବ। ଦଶଟି କନ୍ୟା ହେବେ, ଏହି ଦଶ ରୂପ ହେଉଛି ବାରୁଣ ରୂପ।

ଅଯଂ ଵାଯୁର୍ଧନେଶସ୍ତୁ କାରଣାନ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅଯଂ ମନୋ ଵିଷ୍ଣୁନାମା ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୧୭.

ଏହି ହେଉଛି ବାୟୁ, ଧନର ଦେବତା, ଯିଏ ସମୟର ଶେଷରେ ରହିବ। ଏହି ହେଉଛି ମନ, ଯାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଧର୍ମୋଽପି ଯମନାମା ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ ମହାଦେଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଯମ ଭାବେ ପରିଣତ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଭଗବାନ ମହାଦେବ ଭାବେ ପରିଣତ ହେବ।

ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥାଶ୍ଚ ପିତରୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ । ଅଯଂ ସୋମଃ ସ୍ଵଯଂ ଭୂତ୍ଵା ଯାମିତ୍ରଂ ସର୍ଵଦାମରାଃ ।। ୧୭.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଉପାଦାନଗୁଡିକ ପିତୃଗଣ ଭାବେ ପରିଣତ ହେବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ସୋମ ନିଜେ ନିଜ ରୂପ ନେଇ ସବୁ ଅମର ଦେବତାଙ୍କର ସହଚର ହେବ।

ଏଵଂ ଵେଦାନ୍ତପୁରୁଷଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ନାରାଯଣାତ୍ମକଃ । ସ୍ଵସ୍ଥାନେ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଦେଵସ୍ତୁ ଵିରରାମ ହ ।। ୧୭.

ଏଭଳି ବେଦାନ୍ତରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ପୁରୁଷ, ଯାହାର ମୂଳ ନାରାୟଣ, ବିବର୍ଣ୍ନ କରାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରହିଲେ, ଦେବତା ବିଶ୍ରାମ କଲେ।

ଏଵଂ ପ୍ରଭାଵୋ ଦେଵୋଽସୌ ଵେଦଵେଦ୍ଯୋ ଜନାର୍ଦନଃ । କଥିତୋ ନୃପତେ ତୁଭ୍ଯଂ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି ।। ୧୭.

ଏଭଳି, ରାଜା, ବେଦରେ ଜଣାଯାଇଥିବା ଜନାର୍ଦନ ଦେବଙ୍କର ଶକ୍ତି ତୁମକୁ ବିବର୍ଣ୍ନ କରାଯାଇଛି। ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?

thumb|ପଞ୍ଚମହାଭୂତାଃ ପ୍ରଜାପାଲ ଉଵାଚ । କଥମଗ୍ନେଃ ସମୁତ୍ପତ୍ତିରଶ୍ଵିନୋର୍ଵା ମହାମୁନେ । ଗୌର୍ଯା ଗଣପତେର୍ଵାଽପି ନାଗାନାଂ ଵା ଗୁହସ୍ଯ ଚ ।। ୧୮.

ପ୍ରଜାପାଳ ପଚ୍ଛିଲେ: ମହାମୁନି, ଅଗ୍ନି କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀ କିପରି ହେଲେ, ଗୌରୀ ଓ ଗଣପତି କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ନାଗମାନେ କିପରି ହେଲେ, ଗୁହା କିପରି ହେଲେ?

ଆଦିତ୍ଯଚନ୍ଦ୍ରମାତୄଣାଂ ଦୁର୍ଗାଯା ଵା ଦିଶାଂ ତଥା । ଧନଦସ୍ଯ ଚ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵା ଧର୍ମସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ।। ୧୮.

ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ମାତୃମାନେ, ଦୁର୍ଗା, ଦିଶାମାନେ, ଧନଦ, ବିଷ୍ଣୁ, ଧର୍ମ ଓ ପରମେଷ୍ଠୀ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ?

ଶମ୍ଭୋର୍ଵାପି ପିତୄଣାଂ ଚ ତଥା ଚନ୍ଦ୍ରମସୋ ମୁନେ । ଶରୀରଦେଵତା ହ୍ଯେତାଃ କଥଂ ମୂର୍ତ୍ତିତ୍ଵମାଗତାଃ ।। ୧୮.

ଶମ୍ଭୁ, ପିତୃମାନେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ମୁନି, କିପରି ଶରୀର ଧାରଣ କରି ଦେବତା ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ?

କିଂ ଚ ତାସାଂ ମୁନେ ଭୋଜ୍ଯଂ କା ଵା ସଂଜ୍ଞା ତିଥିଶ୍ଚ କା । ଯସ୍ଯାଂ ଯଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵମୀ ପୁଂସାଂ ଫଲଂ ଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯନାମଯମ୍ । ଏତନ୍ମେ ସରହସ୍ଯଂ ତୁ ମୁନେ ତ୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୧୮.

ଏହାସହିତ, ମୁନି, ସେମାନଙ୍କର ଭୋଜ୍ୟ କଣ, ନାମ କଣ, ଏବଂ କେଉଁ ତିଥି? କେଉଁ ଦିନରେ ପୁରୁଷମାନେ ପୂଜା କଲେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି? ଏହି ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବାକୁ ଉଚିତ।

ମହାତପା ଉଵାଚ । ଯୋଗସାଧ୍ଯଃ ସ୍ଵରୂପେଣ ଆତ୍ମା ନାରାଯଣାତ୍ମକଃ । ସର୍ଵଜ୍ଞଃ କ୍ରୀଡତସ୍ତସ୍ଯ ଭୋଗେଚ୍ଛା ଚାତ୍ମନାତ୍ମନି । କ୍ଷୋଭିତେଽଭୂନ୍ମହାଭୂତେ ଏତଚ୍ଛବ୍ଦଂ ତଦଦ୍ଭୁତମ୍ ।। ୧୮.

ମହାତପା କହିଲେ: ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ଆତ୍ମା, ଯାହାର ମୂଳ ନାରାୟଣ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା। ସେ ଖେଳ କରୁଥିବାବେଳେ, ନିଜ ମନରେ ଉପଭୋଗର ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଲା। ଯେତେବେଳେ ମହାଭୂତ ଉତ୍ପାତ ହେଲା, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ତମପ୍ଯପ୍ରୀତିମତ୍ତୋଯଂ ଵିକାରଂ ସମରୋଚଯତ୍ । ଵିକୁର୍ଵତସ୍ତସ୍ଯ ତଦା ମହାନଗ୍ନିଃ ସମୁତ୍ଥିତଃ । କୋଟିଜ୍ଵାଲାପରୀଵାରଃ ଶବ୍ଦଵାନ୍ ଦହନାତ୍ମକଃ ।। ୧୮.

ସେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଜଳରେ ବିକାର ଆଣିଲେ। ତାଙ୍କର ବିକାର ହେବା ସମୟରେ, ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କୋଟି କୋଟି ଜ୍ୱାଳାରେ ଘିରା, ଶବ୍ଦମୟ ଓ ଦହନ ଶକ୍ତିରେ ଭରିତ।

ଅସାଵପ୍ଯତିତେଜସ୍ଵୀ ଵିକାରଂ ସମରୋଚଯତ୍ । ଵିକୁର୍ଵତୋ ବଭୌ ଵହ୍ନେର୍ଵାଯୁଃ ପରମଦାରୁଣଃ । ତସ୍ମାଦପି ଵିକାରସ୍ଥାଦାକାଶଂ ସମପଦ୍ଯତ ।। ୧୮.

ସେ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ମଧ୍ୟ ବିକାର ଆଣିଲେ। ଅଗ୍ନିର ବିକାରରୁ ଭୟଙ୍କର ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏବଂ ବିକାର ହୋଇଥିବା ବାୟୁରୁ ଆକାଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ତଚ୍ଛବ୍ଦଲକ୍ଷଣଂ ଵ୍ଯୋମ ସ ଚ ଵାଯୁଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ତଚ୍ଚ ତେଜୋଽମ୍ଭସା ଯୁକ୍ତଂ ଶ୍ଲିଷ୍ଟମନ୍ଯୋନ୍ଯତସ୍ତଦା ।। ୧୮.

ଶବ୍ଦର ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଆକାଶ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଜଳ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ସମସ୍ତେ ଏକାଉଁ ହେଲେ।

ତେଜସା ଶୋଷିତଂ ତୋଯଂ ଵାଯୁନା ଉଗ୍ରଗାମିନା । ବାଧିତେନ ତଥା ଵ୍ଯୋମ୍ନା ମାର୍ଗେ ଦତ୍ତେ ତୁ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ।। ୧୮.

ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଶୋଷିତ ହେଲା, ଭୟଙ୍କର ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ ହେଲା, ଆକାଶ ଦ୍ୱାରା ଚାପ ପାଇଲା, ଏବଂ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ପଥ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ପିଣ୍ଡୀଭୂତଂ ତଥା ସର୍ଵଂ କାଠିନ୍ଯଂ ସମପଦ୍ଯତ । ସେଯଂ ପୃଥ୍ଵୀ ମହାଭାଗ ତେଷାଂ ଵୃଦ୍ଧତରାଽଭଵତ୍ ।। ୧୮.

ସମସ୍ତ ଏକ ଗଠିତ ଆକାର ନେଲା ଓ କଠିନତା ଅଧିଗତ କଲା; ଏହି ପୃଥିବୀ, ମହାଭାଗ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ହେଲା।

ଚତୁର୍ଣାଂ ଯୋଗକାଠିନ୍ଯାଦେକୈକଗୁଣଵୃଦ୍ଧିତଃ । ପୃଥ୍ଵୀ ପଞ୍ଚଗୁଣା ଜ୍ଞେଯା ତେଽପ୍ଯେତସ୍ଯାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ ।। ୧୮.

ଚାରିଟି ଭୂତର ଏକତା ଓ କଠିନତା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁଣର ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ପୃଥିବୀ ପାଞ୍ଚ ଗୁଣ ଥିବା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି।

ସ ଚ କାଠିନ୍ଯକଂ କୁର୍ଵନ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ସମପଦ୍ଯତ । ତସ୍ମିନ୍ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଶ୍ଚତୁର୍ମୂର୍ତିଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ ।। ୧୮.

ଏହି କଠିନତା କରିବା ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାହାରେ ଚତୁର୍ମୂର୍ତି ଓ ଚତୁର୍ଭୁଜ ନାରାୟଣ ଦେବ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯେନ ରୂପେଣ ସିସୃକ୍ଷୁର୍ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ । ଚିନ୍ତଯନ୍ ନାଧିଗଚ୍ଛେତ ସୃଷ୍ଟିଂ ଲୋକପିତାମହଃ ।। ୧୮.

ପ୍ରଜାପତି ରୂପ ଧରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଲୋକଙ୍କ ପିତାମହ ବହୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିର ଉପାୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ।

ତତୋଽସ୍ଯ ସୁମହାନ୍ କୋପୋ ଜଜ୍ଞେ ପରମଦାରୁଣଃ । ତସ୍ମାତ୍ କୋପାତ୍ ସହସ୍ତ୍ରାର୍ଚିରୁତ୍ତସ୍ଥୌ ଦହନାତ୍ମକଃ ।। ୧୮.

ତାପରେ ତାଙ୍କ ଭିତରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଇ କ୍ରୋଧରୁ ହଜାର ଆଗୁନିଆ ଶିଖା ସହିତ ଏକ ଦହନମୟ ପ୍ରାଣୀ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ସ ତଂ ଦିଧକ୍ଷୁର୍ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋକ୍ତସ୍ତଦା ନୃପ । ହଵ୍ଯଂ କଵ୍ଯଂ ଵହସ୍ଵେତି ତତୋଽସୌ ହଵ୍ଯଵାହନଃ ।। ୧୮.

ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୋଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— 'ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ହବ୍ୟ ଓ କବ୍ୟ ଉଠା।' ଏହିପରି ହେବାରୁ ସେ ହବ୍ୟବାହନ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

ବ୍ରହ୍ମାଣଂ କ୍ଷୁଧିତଃ ପ୍ରାଯାତ୍ କିଂ କରୋମି ପ୍ରସାଧି ମାମ୍ । ସ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ତ୍ରିଧା ତୃପ୍ତିମଵାପ୍ସ୍ଯସି ।। ୧୮.

ସେ ଭୁଖା ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ— 'ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୋତେ ତୃପ୍ତ କର।' ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— 'ତୁମେ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ତୃପ୍ତି ପାଇବ।'

ଦତ୍ତାସୁ ଦକ୍ଷିଣାସ୍ଵାଦୌ ତୃପ୍ତିର୍ଭୂତ୍ଵା ଯତୋଽମରାନ୍ । ନଯସେ ଦକ୍ଷିଣାଭାଗଂ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିସ୍ତତୋଽଭଵତ୍ ।। ୧୮.

ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦକ୍ଷିଣାରେ ତୃପ୍ତି ମିଳେ ଏବଂ ତୁମେ ଅମରମାନେ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣା ଅଂଶ ନେଇଯାଅ, ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ହେଲା।

ଆ ସମନ୍ତାଦ୍ଧୁତଂ କିଂଚିଦ୍ ଯତ୍ ତ୍ରିଲୋକେ ଵିଭାଵସୋ । ତଦ୍ ଵହସ୍ଵ ସୁରାର୍ଥାଯ ତତସ୍ତ୍ଵଂ ହଵ୍ଯଵାହନଃ ।। ୧୮.

ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁଠି କିଛି ହବନ କରାଯାଏ, ହେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ତୁମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଉଠାଅ; ଏହିପରି ହେବାରୁ ତୁମେ ହବ୍ୟବାହନ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ।