ଵରାହପୁରାଣମ୍

ଏଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତେ ସୋମେ ଷୋଡଶାତ୍ମନ୍ଯଥାକ୍ଷରେ । ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ତତ୍ର ଗୁଣୋପେତଂ କ୍ଷେତ୍ରମୁତ୍ଥାଯ ବଭ୍ରମ ।। ୧୭.

ଏଭଳି ସୋମ ଷୋଡଶ ଅଂଶରେ ଅବିନାଶୀରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଶରୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚିଲା।

ପ୍ରାଗଵସ୍ଥଂ ଶରୀରଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵଜ୍ଞପାଲିତମ୍ । ତାଃ କ୍ଷେତ୍ରଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଵୈଲକ୍ଷଂ ଭାଵମାଶ୍ରିତାଃ ।। ୧୭.

ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥାରେ ଶରୀରକୁ ଦେଖି, ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ଦେବତାମାନେ ବିରକ୍ତ ଭାବ ଅପନେଇଲେ।

ତମେଵଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସର୍ଵାସ୍ତଂ ଦେଵଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ସ୍ଵସ୍ଥାନମୀଯିଷୁଃ ସର୍ଵାସ୍ତଦା ନୃପତିସତ୍ତମ ।। ୧୭.

ତାପରେ ସମସ୍ତେ ସେ ପରମେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ।

ତ୍ଵମଗ୍ନିସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା ପ୍ରାଣସ୍ତ୍ଵମପାନଃ ସରସ୍ଵତୀ । ତ୍ଵମାକାଶଂ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷସ୍ତ୍ଵଂ ଶରୀରସ୍ଯ ଧାତଵଃ ।। ୧୭.

ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପ୍ରାଣ, ତୁମେ ଅପାନ, ତୁମେ ସରସ୍ୱତୀ; ତୁମେ ଆକାଶ, ଧନର ଅଧିକାରୀ, ତୁମେ ଶରୀରର ତତ୍ତ୍ୱ।

ଅହଂକାରୋ ଭଵାନ୍ ଦେଵ ତ୍ଵମାଦିତ୍ଯୋଽଷ୍ଟକୋ ଗଣଃ । ତ୍ଵଂ ମାଯା ପୃଥିଵୀ ଦୁର୍ଗା ତ୍ଵଂ ଦିଶସ୍ତ୍ଵଂ ମରୁତ୍ପତିଃ ।। ୧୭.

ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଅହଂଭାବ, ତୁମେ ଆଦିତ୍ୟ, ଅଷ୍ଟ ଦେବତା ଗଣ; ତୁମେ ମାୟା, ପୃଥିବୀ, ଦୁର୍ଗା, ତୁମେ ଦିଗ, ତୁମେ ପବନର ମହାପତି।

ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଂ ଜିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵଂ ପରାଜିତଃ । ଅକ୍ଷରାର୍ଥସ୍ଵରୂପେଣ ପରମେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞିତଃ ।। ୧୭.

ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ଧର୍ମ, ତୁମେ ବିଜୟୀ, ତୁମେ ଅଜୟ; ଅବିନାଶୀର ଅର୍ଥର ଆକାରରେ, ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଅସ୍ମାଭିରପଯାତୈସ୍ତୁ କଥମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଏଵମତ୍ର ଶରୀରଂ ତୁ ତ୍ଯକ୍ତମସ୍ମାଭିରେଵ ଚ ।। ୧୭.

ଆମେ ଯାଇଗଲେ, ଏହା କିପରି ହେବ? ଏଭଳି, ଏହି ଦେହ ଆମେ ଛାଡିଦେଇଛୁ।

ତତ୍ ପରଂ ଭଵତା ଦେଵ ତଦଵସ୍ଥଂ ପ୍ରପାଲ୍ଯତେ । ସ୍ଥାନଭଙ୍ଗୋ ନ ନଃ କାର୍ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଜାପତେ ।। ୧୭.

ହେ ଦେବ, ତୁମେ ସେ ପରମ ଅବସ୍ଥାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ; ଆମେ ସ୍ଥାନକୁ ବିଗଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ତୁମେ ନିଜେ ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଏହାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ।

ଏଵଂ ସ୍ତୁତସ୍ତତୋ ଦେଵସ୍ତେଷାଂ ତୋଷଂ ପରଂ ଯଯୌ । ଉଵାଚ ଚୈତାନ୍ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଭଵନ୍ତୋତ୍ପାଦିତା ମଯା ।। ୧୭.

ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇ, ଦେବ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ମୋ ଖେଳ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛ।'

କୃତକୃତ୍ଯସ୍ଯ ମେ କିଂ ନୁ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵିପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ତଥାପି ଦଦ୍ମି ଵୋ ରୂପେ ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ ପ୍ରତ୍ଯେକଶୋଽଧୁନା ।। ୧୭.

'ମୋ କାମ ସଫଳ ହେଲାପରେ, ତୁମେ ମୋତେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିପାରିବେ କି? ତଥାପି, ଏବେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଆକାର ଦେଉଛି।'

ଭୂତକାର୍ଯେଷ୍ଵମୂର୍ତେନ ଦେଵଲୋକେ ତୁ ମୂର୍ତିନା । ତିଷ୍ଠଧ୍ଵମପି କାଲାନ୍ତେ ଲଯଂ ତ୍ଵାଵିଶତ ଦ୍ରୁତମ୍ ।। ୧୭.

'ଭୂତମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅମୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ରୁହ, ଦେବଲୋକରେ ମୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ରୁହ; ସମୟ ଶେଷରେ ଶୀଘ୍ର ଲୟରେ ଯାଇପଡ଼।'

ଶରୀରାଣି ପୁନର୍ନୈଵଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋଽହମିତି କ୍ଵଚିତ୍ । ମୂର୍ତ୍ତୀନାଂ ଚ ତଥା ତୁଭ୍ଯଂ ଦଦ୍ମି ନାମାନି ଵୋଽଧୁନା ।। ୧୭.

'ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଆବେ ନିର୍ମାଣ କରିବି ନାହିଁ; ଏବଂ ଏବେ ତୁମ ଆକାର ପାଇଁ ନାମ ଦେଉଛି।'

ଅଗ୍ନେର୍ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ନାମ ପ୍ରାଣାପାନୌ ତଥାଶ୍ଵିନୌ । ଭଵିଷ୍ଯତି ତଥା ଗୌରୀ ହିମଶୈଲସୁତା ତଥା ।। ୧୭.

'ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନାମ ହେବ ବୈଶ୍ୱାନର; ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ହେବେ; ଗୌରୀ ଓ ହିମପର୍ବତର କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେବେ।'

ପୃଥିଵ୍ଯାଦିଗଣସ୍ତ୍ଵେଷ ଗଜଵକ୍ତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶରୀରଧାତଵଶ୍ଚେମେ ନାନାଭୂତାନି ଏଵ ତୁ । ଅହଂକାରସ୍ତଥା ସ୍କନ୍ଦଃ କାର୍ତ୍ତିକେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

'ପୃଥିବୀ ଆଦି ଗଣ ଗଜବଦନ ହେବେ; ଏହି ଶରୀର ତତ୍ତ୍ୱ ନାନା ପ୍ରାଣୀ ହେବେ; ଅହଂଭାବ ହେବେ ସ୍କନ୍ଦ, ଯାହା କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଭାବେ ପରିଚିତ।'

ଭାନୁଶ୍ଚାଦିତ୍ଯରୂପୋଽସୌ ମୂର୍ତ୍ତାମୂର୍ତ୍ତ ଚ ଚକ୍ଷୁଷୀ । କାମାଦ୍ଯୋଽଯଂ ଗଣୋ ଭୂଯୋ ମାତୃରୂପୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

'ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାରରେ ଚକ୍ଷୁ ମୂର୍ତ୍ତ ଓ ଅମୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ହେବେ; ଇଚ୍ଛା ଆଦି ଗଣ ପୁନି ମାତୃ ଆକାର ନେବେ।'

ଶରୀରମାଯା ଦୁର୍ଗୈଷା କାରଣାନ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଦଶ କନ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କାଷ୍ଠାସ୍ତ୍ଵେତାସ୍ତୁ ଵାରୁଣାଃ ।। ୧୭.

ଏହି ଶରୀର ମାୟାରେ ଗଠିତ ଏକ ଦୁର୍ଗ ଭଳି, ସମୟର ଶେଷରେ ଏହା ଅବଶ୍ୟ ରହିବ। ଦଶଟି କନ୍ୟା ହେବେ, ଏହି ଦଶ ରୂପ ହେଉଛି ବାରୁଣ ରୂପ।

ଅଯଂ ଵାଯୁର୍ଧନେଶସ୍ତୁ କାରଣାନ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅଯଂ ମନୋ ଵିଷ୍ଣୁନାମା ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୧୭.

ଏହି ହେଉଛି ବାୟୁ, ଧନର ଦେବତା, ଯିଏ ସମୟର ଶେଷରେ ରହିବ। ଏହି ହେଉଛି ମନ, ଯାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଧର୍ମୋଽପି ଯମନାମା ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ ମହାଦେଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଯମ ଭାବେ ପରିଣତ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଭଗବାନ ମହାଦେବ ଭାବେ ପରିଣତ ହେବ।

ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥାଶ୍ଚ ପିତରୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ । ଅଯଂ ସୋମଃ ସ୍ଵଯଂ ଭୂତ୍ଵା ଯାମିତ୍ରଂ ସର୍ଵଦାମରାଃ ।। ୧୭.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଉପାଦାନଗୁଡିକ ପିତୃଗଣ ଭାବେ ପରିଣତ ହେବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ସୋମ ନିଜେ ନିଜ ରୂପ ନେଇ ସବୁ ଅମର ଦେବତାଙ୍କର ସହଚର ହେବ।

ଏଵଂ ଵେଦାନ୍ତପୁରୁଷଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ନାରାଯଣାତ୍ମକଃ । ସ୍ଵସ୍ଥାନେ ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଦେଵସ୍ତୁ ଵିରରାମ ହ ।। ୧୭.

ଏଭଳି ବେଦାନ୍ତରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ପୁରୁଷ, ଯାହାର ମୂଳ ନାରାୟଣ, ବିବର୍ଣ୍ନ କରାଯାଇଛି। ସମସ୍ତ ଦେବତା ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ରହିଲେ, ଦେବତା ବିଶ୍ରାମ କଲେ।

ଏଵଂ ପ୍ରଭାଵୋ ଦେଵୋଽସୌ ଵେଦଵେଦ୍ଯୋ ଜନାର୍ଦନଃ । କଥିତୋ ନୃପତେ ତୁଭ୍ଯଂ କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି ।। ୧୭.

ଏଭଳି, ରାଜା, ବେଦରେ ଜଣାଯାଇଥିବା ଜନାର୍ଦନ ଦେବଙ୍କର ଶକ୍ତି ତୁମକୁ ବିବର୍ଣ୍ନ କରାଯାଇଛି। ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?

thumb|ପଞ୍ଚମହାଭୂତାଃ ପ୍ରଜାପାଲ ଉଵାଚ । କଥମଗ୍ନେଃ ସମୁତ୍ପତ୍ତିରଶ୍ଵିନୋର୍ଵା ମହାମୁନେ । ଗୌର୍ଯା ଗଣପତେର୍ଵାଽପି ନାଗାନାଂ ଵା ଗୁହସ୍ଯ ଚ ।। ୧୮.

ପ୍ରଜାପାଳ ପଚ୍ଛିଲେ: ମହାମୁନି, ଅଗ୍ନି କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଅଶ୍ୱିନୀ କିପରି ହେଲେ, ଗୌରୀ ଓ ଗଣପତି କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ନାଗମାନେ କିପରି ହେଲେ, ଗୁହା କିପରି ହେଲେ?

ଆଦିତ୍ଯଚନ୍ଦ୍ରମାତୄଣାଂ ଦୁର୍ଗାଯା ଵା ଦିଶାଂ ତଥା । ଧନଦସ୍ଯ ଚ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵା ଧର୍ମସ୍ଯ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ।। ୧୮.

ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ମାତୃମାନେ, ଦୁର୍ଗା, ଦିଶାମାନେ, ଧନଦ, ବିଷ୍ଣୁ, ଧର୍ମ ଓ ପରମେଷ୍ଠୀ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ?

ଶମ୍ଭୋର୍ଵାପି ପିତୄଣାଂ ଚ ତଥା ଚନ୍ଦ୍ରମସୋ ମୁନେ । ଶରୀରଦେଵତା ହ୍ଯେତାଃ କଥଂ ମୂର୍ତ୍ତିତ୍ଵମାଗତାଃ ।। ୧୮.

ଶମ୍ଭୁ, ପିତୃମାନେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା, ମୁନି, କିପରି ଶରୀର ଧାରଣ କରି ଦେବତା ଭାବେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ?

କିଂ ଚ ତାସାଂ ମୁନେ ଭୋଜ୍ଯଂ କା ଵା ସଂଜ୍ଞା ତିଥିଶ୍ଚ କା । ଯସ୍ଯାଂ ଯଷ୍ଟାସ୍ତ୍ଵମୀ ପୁଂସାଂ ଫଲଂ ଯଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯନାମଯମ୍ । ଏତନ୍ମେ ସରହସ୍ଯଂ ତୁ ମୁନେ ତ୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ।। ୧୮.

ଏହାସହିତ, ମୁନି, ସେମାନଙ୍କର ଭୋଜ୍ୟ କଣ, ନାମ କଣ, ଏବଂ କେଉଁ ତିଥି? କେଉଁ ଦିନରେ ପୁରୁଷମାନେ ପୂଜା କଲେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି? ଏହି ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବାକୁ ଉଚିତ।

ମହାତପା ଉଵାଚ । ଯୋଗସାଧ୍ଯଃ ସ୍ଵରୂପେଣ ଆତ୍ମା ନାରାଯଣାତ୍ମକଃ । ସର୍ଵଜ୍ଞଃ କ୍ରୀଡତସ୍ତସ୍ଯ ଭୋଗେଚ୍ଛା ଚାତ୍ମନାତ୍ମନି । କ୍ଷୋଭିତେଽଭୂନ୍ମହାଭୂତେ ଏତଚ୍ଛବ୍ଦଂ ତଦଦ୍ଭୁତମ୍ ।। ୧୮.

ମହାତପା କହିଲେ: ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ଆତ୍ମା, ଯାହାର ମୂଳ ନାରାୟଣ, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା। ସେ ଖେଳ କରୁଥିବାବେଳେ, ନିଜ ମନରେ ଉପଭୋଗର ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଲା। ଯେତେବେଳେ ମହାଭୂତ ଉତ୍ପାତ ହେଲା, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଶବ୍ଦ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ତମପ୍ଯପ୍ରୀତିମତ୍ତୋଯଂ ଵିକାରଂ ସମରୋଚଯତ୍ । ଵିକୁର୍ଵତସ୍ତସ୍ଯ ତଦା ମହାନଗ୍ନିଃ ସମୁତ୍ଥିତଃ । କୋଟିଜ୍ଵାଲାପରୀଵାରଃ ଶବ୍ଦଵାନ୍ ଦହନାତ୍ମକଃ ।। ୧୮.

ସେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଜଳରେ ବିକାର ଆଣିଲେ। ତାଙ୍କର ବିକାର ହେବା ସମୟରେ, ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, କୋଟି କୋଟି ଜ୍ୱାଳାରେ ଘିରା, ଶବ୍ଦମୟ ଓ ଦହନ ଶକ୍ତିରେ ଭରିତ।

ଅସାଵପ୍ଯତିତେଜସ୍ଵୀ ଵିକାରଂ ସମରୋଚଯତ୍ । ଵିକୁର୍ଵତୋ ବଭୌ ଵହ୍ନେର୍ଵାଯୁଃ ପରମଦାରୁଣଃ । ତସ୍ମାଦପି ଵିକାରସ୍ଥାଦାକାଶଂ ସମପଦ୍ଯତ ।। ୧୮.

ସେ ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ମଧ୍ୟ ବିକାର ଆଣିଲେ। ଅଗ୍ନିର ବିକାରରୁ ଭୟଙ୍କର ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏବଂ ବିକାର ହୋଇଥିବା ବାୟୁରୁ ଆକାଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।

ତଚ୍ଛବ୍ଦଲକ୍ଷଣଂ ଵ୍ଯୋମ ସ ଚ ଵାଯୁଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍ । ତଚ୍ଚ ତେଜୋଽମ୍ଭସା ଯୁକ୍ତଂ ଶ୍ଲିଷ୍ଟମନ୍ଯୋନ୍ଯତସ୍ତଦା ।। ୧୮.

ଶବ୍ଦର ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଆକାଶ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାୟୁ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଜଳ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଇ, ସମସ୍ତେ ଏକାଉଁ ହେଲେ।