ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତତୋ ମାଯାଽବ୍ରଵୀତ୍କୋପାତ୍ ସା ଚ ଦୁର୍ଗା ପ୍ରକୀର୍ତିତା । ନ ମଯାଽସ୍ଯ ଵିନା ଭୂତିରିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽନ୍ତର୍ଦଧେ ପୁନଃ ।। ୧୭.

ତାପରେ ମାୟା କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, ଯିଏ ଦୁର୍ଗା ଭାବରେ ପରିଚିତ। 'ମୋତେ ଛାଡି ଦେଲେ ଏହିର ଉତ୍ପତ୍ତି ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହି, ସେ ପୁନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତୋ ଦିଶଃ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁରୂଚୁଶ୍ଚେଦଂ ଵଚୋ ମହତ୍ । ନାସ୍ମାଭୀ ରହିତଂ କାର୍ଯଂ ଭଵତୀତି ନ ସଂଶଯଃ । ଚତସ୍ର ଆଗତାଃ କାଷ୍ଠା ଅପଯାତାଃ କ୍ଷଣାତ୍ ତଦା ।। ୧୭.

ତାପରେ ଦିଶାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ, ବଡ କଥା କହିଲେ, 'ଆମେ ଛାଡି ଦେଲେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।' ଚାରି ଦିଶା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆସି ଚାଲିଗଲେ।

ତତୋ ଧନପତିର୍ଵାଯୁର୍ମଯ୍ଯପେତେ କ୍ଵ ସଂଭଵଃ । ଶରୀରସ୍ଯେତି ସୋପ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୂର୍ଧାନଗୋଽଭଵତ୍ ।। ୧୭.

ତାପରେ ଧନପତି ବାୟୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଚାଲିଗଲେ ଶରୀରର ଉତ୍ପତ୍ତି କେଉଁଠି?' ଏହିପରି କହି, ସେ ମୁଣ୍ଡରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମନୋ ବ୍ରୂଯାନ୍ନାଯଂ ଦେହୋ ମଯା ଵିନା । କ୍ଷଣମପ୍ଯୁତ୍ସହେତ୍ ସ୍ଥାତୁମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽନ୍ତର୍ଦଧେ ପୁନଃ ।। ୧୭.

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଛାଡି ଦେଲେ ଏହି ଶରୀର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରହିପାରିବ ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହି, ସେ ପୁନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତୋ ଧର୍ମୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ସର୍ଵମିଦଂ ପାଲିତଵାନହମ୍ । ଇଦାନୀମପ୍ଯୁପଗତେ କଥମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

ତାପରେ ଧର୍ମ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସମସ୍ତକୁ ରକ୍ଷା କରିଛି। ଏବେ ମୁଁ ଚାଲିଗଲେ, ଏହି ଶରୀର କିପରି ରହିବ?'

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତୋ ଧର୍ମସ୍ତଚ୍ଛରୀରଂ ନ ଶୀର୍ଯତେ । ତତୋବ୍ରଵୀନ୍ମହାଦେଵଃ ଅଵ୍ଯକ୍ତୋ ଭୂତନାଯକଃ ।। ୧୭.

ଏହିପରି କହି, ଧର୍ମ ଚାଲିଗଲେ, ତଥାପି ଶରୀର ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ। ତାପରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଭୂତନାୟକ ମହାଦେବ କହିଲେ।

ମହତ୍ସଂଜ୍ଞୋ ମଯା ହୀନଂ ଶରୀରଂ ନୋ ଭଵେଦ୍ ଯଥା । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତଃ ଶମ୍ଭୁସ୍ତଚ୍ଛରୀରଂ ନ ଶୀର୍ଯତେ ।। ୧୭.

'ମୁଁ ମହତ୍ ଭାବରେ ନଥିଲେ ଶରୀର ରହିପାରିବ ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହି, ଶମ୍ଭୁ ଚାଲିଗଲେ, ଶରୀର ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତରଶ୍ଚୋଚୁସ୍ତନ୍ମାତ୍ରା ଯାଵଦସ୍ମଭିଃ । ପ୍ରଗତୈରେଭିରେତଚ୍ଚ ଶରୀରଂ ଶୀର୍ଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତେ ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନମାଗତାଃ ।। ୧୭.

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପିତାମାତାମାନେ କହିଲେ, 'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ଏଠାରେ ରହୁଛୁ, ଏହି ଦେହ ଆମ ପ୍ରଭାବରେ ଦୀରେ-ଦୀରେ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି।' ଏଭଳି କହି ସେମାନେ ଦେହ ଛାଡି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।

ଅଗ୍ନିଃ ପ୍ରାଣୋ ଅପାନଶ୍ଚ ଆକାଶଂ ସର୍ଵଧାତଵଃ । କ୍ଷେତ୍ରଂ ତଦ୍ଵଦହଂକାରୋ ଭାନୁଃ କାମାଦଯୋ ମଯା । କାଷ୍ଠା ଵାଯୁର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧର୍ମ ଶମ୍ଭୁସ୍ତଥେନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥକାଃ ।। ୧୭.

ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ପ୍ରାଣ, ଅପାନ ହେଉଛି ତଳ ପ୍ରାଣ, ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ଶରୀର ଏବଂ ଅହଂଭାବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା; କାଠ, ପବନ, ବିଷ୍ଣୁ, ଧର୍ମ, ଶିବ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପଲବ୍ଧି ମଧ୍ୟ।

ଏତୈର୍ମୁକ୍ତଂ ତୁ ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ତତ୍ ତଥୈଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ସୋମେନ ପାଲ୍ଯମାନଂ ତୁ ପୁରୁଷେଣେନ୍ଦୁରୂପିଣା ।। ୧୭.

ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ମୁକ୍ତ ହେଲା, ଏହା ସେହିପରି ରହିଲା, ସୋମ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକାରରେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ।

ଏଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତେ ସୋମେ ଷୋଡଶାତ୍ମନ୍ଯଥାକ୍ଷରେ । ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ତତ୍ର ଗୁଣୋପେତଂ କ୍ଷେତ୍ରମୁତ୍ଥାଯ ବଭ୍ରମ ।। ୧୭.

ଏଭଳି ସୋମ ଷୋଡଶ ଅଂଶରେ ଅବିନାଶୀରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଶରୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚିଲା।

ପ୍ରାଗଵସ୍ଥଂ ଶରୀରଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵଜ୍ଞପାଲିତମ୍ । ତାଃ କ୍ଷେତ୍ରଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଵୈଲକ୍ଷଂ ଭାଵମାଶ୍ରିତାଃ ।। ୧୭.

ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥାରେ ଶରୀରକୁ ଦେଖି, ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ଦେବତାମାନେ ବିରକ୍ତ ଭାବ ଅପନେଇଲେ।

ତମେଵଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସର୍ଵାସ୍ତଂ ଦେଵଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ସ୍ଵସ୍ଥାନମୀଯିଷୁଃ ସର୍ଵାସ୍ତଦା ନୃପତିସତ୍ତମ ।। ୧୭.

ତାପରେ ସମସ୍ତେ ସେ ପରମେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ।

ତ୍ଵମଗ୍ନିସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା ପ୍ରାଣସ୍ତ୍ଵମପାନଃ ସରସ୍ଵତୀ । ତ୍ଵମାକାଶଂ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷସ୍ତ୍ଵଂ ଶରୀରସ୍ଯ ଧାତଵଃ ।। ୧୭.

ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପ୍ରାଣ, ତୁମେ ଅପାନ, ତୁମେ ସରସ୍ୱତୀ; ତୁମେ ଆକାଶ, ଧନର ଅଧିକାରୀ, ତୁମେ ଶରୀରର ତତ୍ତ୍ୱ।

ଅହଂକାରୋ ଭଵାନ୍ ଦେଵ ତ୍ଵମାଦିତ୍ଯୋଽଷ୍ଟକୋ ଗଣଃ । ତ୍ଵଂ ମାଯା ପୃଥିଵୀ ଦୁର୍ଗା ତ୍ଵଂ ଦିଶସ୍ତ୍ଵଂ ମରୁତ୍ପତିଃ ।। ୧୭.

ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଅହଂଭାବ, ତୁମେ ଆଦିତ୍ୟ, ଅଷ୍ଟ ଦେବତା ଗଣ; ତୁମେ ମାୟା, ପୃଥିବୀ, ଦୁର୍ଗା, ତୁମେ ଦିଗ, ତୁମେ ପବନର ମହାପତି।

ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଂ ଜିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵଂ ପରାଜିତଃ । ଅକ୍ଷରାର୍ଥସ୍ଵରୂପେଣ ପରମେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞିତଃ ।। ୧୭.

ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ଧର୍ମ, ତୁମେ ବିଜୟୀ, ତୁମେ ଅଜୟ; ଅବିନାଶୀର ଅର୍ଥର ଆକାରରେ, ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଅସ୍ମାଭିରପଯାତୈସ୍ତୁ କଥମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଏଵମତ୍ର ଶରୀରଂ ତୁ ତ୍ଯକ୍ତମସ୍ମାଭିରେଵ ଚ ।। ୧୭.

ଆମେ ଯାଇଗଲେ, ଏହା କିପରି ହେବ? ଏଭଳି, ଏହି ଦେହ ଆମେ ଛାଡିଦେଇଛୁ।

ତତ୍ ପରଂ ଭଵତା ଦେଵ ତଦଵସ୍ଥଂ ପ୍ରପାଲ୍ଯତେ । ସ୍ଥାନଭଙ୍ଗୋ ନ ନଃ କାର୍ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଜାପତେ ।। ୧୭.

ହେ ଦେବ, ତୁମେ ସେ ପରମ ଅବସ୍ଥାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ; ଆମେ ସ୍ଥାନକୁ ବିଗଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ତୁମେ ନିଜେ ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଏହାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ।

ଏଵଂ ସ୍ତୁତସ୍ତତୋ ଦେଵସ୍ତେଷାଂ ତୋଷଂ ପରଂ ଯଯୌ । ଉଵାଚ ଚୈତାନ୍ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଭଵନ୍ତୋତ୍ପାଦିତା ମଯା ।। ୧୭.

ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇ, ଦେବ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ମୋ ଖେଳ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛ।'

କୃତକୃତ୍ଯସ୍ଯ ମେ କିଂ ନୁ ଭଵଦ୍ଭିର୍ଵିପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ତଥାପି ଦଦ୍ମି ଵୋ ରୂପେ ଦ୍ଵେ ଦ୍ଵେ ପ୍ରତ୍ଯେକଶୋଽଧୁନା ।। ୧୭.

'ମୋ କାମ ସଫଳ ହେଲାପରେ, ତୁମେ ମୋତେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିପାରିବେ କି? ତଥାପି, ଏବେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଆକାର ଦେଉଛି।'

ଭୂତକାର୍ଯେଷ୍ଵମୂର୍ତେନ ଦେଵଲୋକେ ତୁ ମୂର୍ତିନା । ତିଷ୍ଠଧ୍ଵମପି କାଲାନ୍ତେ ଲଯଂ ତ୍ଵାଵିଶତ ଦ୍ରୁତମ୍ ।। ୧୭.

'ଭୂତମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅମୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ରୁହ, ଦେବଲୋକରେ ମୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ରୁହ; ସମୟ ଶେଷରେ ଶୀଘ୍ର ଲୟରେ ଯାଇପଡ଼।'

ଶରୀରାଣି ପୁନର୍ନୈଵଂ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋଽହମିତି କ୍ଵଚିତ୍ । ମୂର୍ତ୍ତୀନାଂ ଚ ତଥା ତୁଭ୍ଯଂ ଦଦ୍ମି ନାମାନି ଵୋଽଧୁନା ।। ୧୭.

'ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦେହ ଆବେ ନିର୍ମାଣ କରିବି ନାହିଁ; ଏବଂ ଏବେ ତୁମ ଆକାର ପାଇଁ ନାମ ଦେଉଛି।'

ଅଗ୍ନେର୍ଵୈଶ୍ଵାନରୋ ନାମ ପ୍ରାଣାପାନୌ ତଥାଶ୍ଵିନୌ । ଭଵିଷ୍ଯତି ତଥା ଗୌରୀ ହିମଶୈଲସୁତା ତଥା ।। ୧୭.

'ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନାମ ହେବ ବୈଶ୍ୱାନର; ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ହେବେ; ଗୌରୀ ଓ ହିମପର୍ବତର କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେବେ।'

ପୃଥିଵ୍ଯାଦିଗଣସ୍ତ୍ଵେଷ ଗଜଵକ୍ତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଶରୀରଧାତଵଶ୍ଚେମେ ନାନାଭୂତାନି ଏଵ ତୁ । ଅହଂକାରସ୍ତଥା ସ୍କନ୍ଦଃ କାର୍ତ୍ତିକେଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

'ପୃଥିବୀ ଆଦି ଗଣ ଗଜବଦନ ହେବେ; ଏହି ଶରୀର ତତ୍ତ୍ୱ ନାନା ପ୍ରାଣୀ ହେବେ; ଅହଂଭାବ ହେବେ ସ୍କନ୍ଦ, ଯାହା କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଭାବେ ପରିଚିତ।'

ଭାନୁଶ୍ଚାଦିତ୍ଯରୂପୋଽସୌ ମୂର୍ତ୍ତାମୂର୍ତ୍ତ ଚ ଚକ୍ଷୁଷୀ । କାମାଦ୍ଯୋଽଯଂ ଗଣୋ ଭୂଯୋ ମାତୃରୂପୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

'ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାରରେ ଚକ୍ଷୁ ମୂର୍ତ୍ତ ଓ ଅମୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ହେବେ; ଇଚ୍ଛା ଆଦି ଗଣ ପୁନି ମାତୃ ଆକାର ନେବେ।'

ଶରୀରମାଯା ଦୁର୍ଗୈଷା କାରଣାନ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଦଶ କନ୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କାଷ୍ଠାସ୍ତ୍ଵେତାସ୍ତୁ ଵାରୁଣାଃ ।। ୧୭.

ଏହି ଶରୀର ମାୟାରେ ଗଠିତ ଏକ ଦୁର୍ଗ ଭଳି, ସମୟର ଶେଷରେ ଏହା ଅବଶ୍ୟ ରହିବ। ଦଶଟି କନ୍ୟା ହେବେ, ଏହି ଦଶ ରୂପ ହେଉଛି ବାରୁଣ ରୂପ।

ଅଯଂ ଵାଯୁର୍ଧନେଶସ୍ତୁ କାରଣାନ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅଯଂ ମନୋ ଵିଷ୍ଣୁନାମା ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ।। ୧୭.

ଏହି ହେଉଛି ବାୟୁ, ଧନର ଦେବତା, ଯିଏ ସମୟର ଶେଷରେ ରହିବ। ଏହି ହେଉଛି ମନ, ଯାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଧର୍ମୋଽପି ଯମନାମା ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ଚ ଭଗଵାନ୍ ମହାଦେଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଯମ ଭାବେ ପରିଣତ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଭଗବାନ ମହାଦେବ ଭାବେ ପରିଣତ ହେବ।

ଇନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥାଶ୍ଚ ପିତରୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ । ଅଯଂ ସୋମଃ ସ୍ଵଯଂ ଭୂତ୍ଵା ଯାମିତ୍ରଂ ସର୍ଵଦାମରାଃ ।। ୧୭.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଉପାଦାନଗୁଡିକ ପିତୃଗଣ ଭାବେ ପରିଣତ ହେବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ସୋମ ନିଜେ ନିଜ ରୂପ ନେଇ ସବୁ ଅମର ଦେବତାଙ୍କର ସହଚର ହେବ।