ଅହୋ ମୁନିଵରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅହୋ ଧର୍ମଵିଦାଂ ଵର
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ!
ପ୍ରଣଯାତ୍ସୌହୃଦାଦ୍ଵାପି ସ୍ନେହାଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତଚ୍ଛୃଣୁ
ପ୍ରେମ, ସାଂଗତ୍ୟ କିମ୍ବା ସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ କିଛି କହିବି—ସୁଣ।
କୃତସ୍ନେହସ୍ଯ ପୁତ୍ରାର୍ଥେ ମଯା ସଂକଲ୍ପ୍ଯ ଯତ୍କୃତମ୍
ମୁଁ ପୁଅ ପାଇଁ ଭଲପାଇବାରୁ ମନରେ ଭାବି ଯେଉଁ କାମ କରିଥିଲି, ସେହି କାମ କରିଛି।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିସର୍ଜିତଂ ପିଣ୍ଡଂ ଦର୍ଭାନାସ୍ତୀର୍ଯ ଭୂତଲେ
ପରେ ମୁଁ ଭୂମିରେ ଦର୍ଭା ଛାଡ଼ି ତା'ପରେ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲି।
ଶୋକସ୍ଯ ତୁ ପ୍ରଭାଵେଣ ଏତତ୍କର୍ମ ମଯା କୃତମ୍
ଶୋକର ଭାରରେ ଏହି କାମ ମୋତେ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା।
ନଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିସ୍ମୃତିସତ୍ତ୍ଵୋ ହ୍ଯଜ୍ଞାନେନ ଵିମୋହିତଃ
ମୋର ବୁଦ୍ଧି, ସ୍ମୃତି ଓ ଧୃତି ଅନ୍ଧକାରରେ ହରାଇଯାଇଥିଲା।
ଭଯଂ ତୀଵ୍ରଂ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ମୁନିଶାପାତ୍ସୁଦାରୁଣାତ୍ ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ପିତରଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜ
ମୁଁ ମୁନିଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶାପରୁ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖୁଛି; କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୟ କରିବାକୁ ନାହିଁ—ତୁମେ ପିତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଅ।
ଅଧର୍ମଂ ନ ଚ ପଶ୍ଯାମି ଧର୍ମୋ ନୈଵାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ମୁଁ ଏଠାରେ କୌଣସି ଅଧର୍ମ ଦେଖୁନାହିଁ; ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଧର୍ମ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ପିତରଂ ଶରଣଂ ଗତଃ
କାର୍ଯ୍ୟରେ, ମନରେ ଓ କଥାରେ ସେ ପିତାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ଧ୍ଯାଯମାନସ୍ତତୋଽପ୍ଯାଶୁ ଆଜଗାମ ତପୋଧନମ୍ 187.
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ତୁରନ୍ତ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ପୁତ୍ରମାଶ୍ଵାସଯାମାସ ଵାଗ୍ଭିରିଷ୍ଟାଭିରଵ୍ଯଯୈଃ
ସେ ପୁଅକୁ ଶୁଭ ଓ ଅମର କଥାରେ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ପିତୃଯଜ୍ଞେତି ନିର୍ଦିଷ୍ଟା ଧର୍ମୋଽଯଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି ପିତୃୟଜ୍ଞ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
କୃତଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଯୋ ଵିତ୍ତ୍ଵିତ୍ତମଃ
ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମଵିଧିଂ ଚୈଵ ପ୍ରେତକର୍ମ ଚ ଯା କ୍ରିଯା
ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।
ମମ ଚୈଵ ପ୍ରସାଦେନ ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିଂ ଦଦାମ୍ଯହମ୍
ମୋର କୃପାରେ ମୁଁ ତା'କୁ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଦେଉଛି।
ଅଵଶ୍ଯମେଵ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଜାତସ୍ଯ ହି ଧ୍ରୁଵୋ ମୃତ୍ଯୁର୍ଧ୍ରୁଵଂ ଜନ୍ମ ମୃତସ୍ଯ ଚ
ଯେ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ; ଯେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଛି, ସେଠାରେ ଜନ୍ମ ନିଶ୍ଚିତ।
ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମଶ୍ଚୈଵ ତ୍ରଯଃ ଶାରୀରଜାଃ ସ୍ମୃତାଃ
ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍—ଏହି ତିନିଟି ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ନାଵବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତି କର୍ମଦୋଷେଣ ତାମସଃ
ଯେମାନେ ତମସରେ ଡୁବିଛନ୍ତି, କର୍ମର ଦୋଷରୁ ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ମୁକ୍ତିଯାନାଯ ଯାନ୍ତି ଵେଦଵିଦୋ ଜନାଃ 187.
ଯେମାନେ ବେଦ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ମୁକ୍ତିର ପଥରେ ଯାଆନ୍ତି।
କ୍ରୂରୋ ଭୀରୁର୍ଵିଷାଦି ଚ ହିଂସକୋ ନିରପତ୍ରପଃ
ସେ କ୍ରୁର, ଭୟଭୀତ, ଦୁଷ୍ଟ କାମରେ ଲିପ୍ତ, ହିଂସ୍ର ଏବଂ ଲଜ୍ଜାହୀନ ।
ତାମସଂ ତଦ୍ଵିଜାନୀଯାଦୁଚ୍ଯମାନୋ ନ ବୁଦ୍ଧ୍ଯତି
ଏହାକୁ ତାମସିକ ବୋଲି ଜାଣିବା; କିଛି କୁହିଲେ ବୁଝି ପାରେ ନାହିଁ ।
ପ୍ରବଲୋ ଵାଚି ଯୁକ୍ତଶ୍ଚାଚଲବୁଦ୍ଧିଃ ସଦାଯତଃ
ସେ କଥାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମନ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ସବୁବେଳେ ସନ୍ଦେହ କରେ ।
କ୍ଷାନ୍ତୋ ଦାନ୍ତୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିଜ୍ଞେଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ଯିଏ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିୟମୀ, ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ, ସେଉଁଠି ଏପରି ଜଣାଯିବେ ।
ଏଵଂ ସଞ୍ଚିନ୍ତଯାନସ୍ତୁ ନ ଶୋକଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ତୁମେ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଲଜ୍ଜା ଧୃତିଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଶ୍ରୀଃ କୀର୍ତିଶ୍ଚ ସ୍ମୃତିର୍ନଯଃ
ଲଜ୍ଜା, ଧୃତି, ଧର୍ମ, ଶ୍ରୀ, କୀର୍ତ୍ତି, ସ୍ମୃତି ଓ ବୁଦ୍ଧି—
ତ୍ଯଜନ୍ତି ସର୍ଵଧର୍ମଶ୍ଚ ଶୋକେନୋପହତଂ ନରମ୍
ଏସବୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ମଣିଷକୁ ଛାଡି ଯାଆନ୍ତି ।
ମୂଢ: ସ୍ନେହପ୍ରଭାଵେଣ କୃତ୍ଵା ହିଂସାନୃତେ ତଥା
ମୂଢ଼, ସ୍ନେହର ପ୍ରଭାବରେ ହିଂସା ଓ ମିଥ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ।
ସ୍ନେହଂ ସର୍ଵେଷୁ ସଂଯମ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିଂ ଧର୍ମେ ନିଯୋଜଯେତ୍
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇ ସ୍ନେହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ମନକୁ ଧର୍ମରେ ଲାଗିବା ଉଚିତ୍ ।
ଚାତୁର୍ଵର୍ଣସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଶ୍ଚ ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍ 187.
ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଯାହା ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ କହିଥିଲେ, ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କହିବି ।