ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ପ୍ରାଗିତିହାସେ ଭଗଵଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରେ ରୌପ୍ଯସୌଵର୍ଣାର୍ଚାଲିଂଗାଦିସ୍ଥାପନସଂଖ୍ଯାଦିକଂ ନାମ ଷଡଶୀତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣର ପ୍ରାଚୀନ କଥା ଓ ଦିବ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ 'ରୌପ୍ୟ, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାପନା ଓ ସଂଖ୍ୟା' ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଏକଶଏଅଠାଉଁଛ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥ ସୃଷ୍ଟିପିତୃଯଜ୍ଞୌ ଏଵଂ ନାରାଯଣାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସା ମହୀ ସଂଶିତଵ୍ରତା
ଏହିପରି ନାରାୟଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ମହୀ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା, କହିଲେ।
ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ ଏକଂ ମେ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ଧରଣୀ କହିଲେ: ମୋର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଜିଜ୍ଞାସା ଅଛି, ଆପଣ ମୋତେ ସେଥିରେ ଜଣାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ପିତୃଯଜ୍ଞସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସୋମଦତ୍ତୋ ନରାଧିପଃ
ପିତୃଯଜ୍ଞର ମହତ୍ତ୍ୱ କ'ଣ, ହେ ସୋମଦତ୍ତ ରାଜା?
କୋ ଗୁଣଃ ପିତୃଯଜ୍ଞସ୍ଯ କଥମେଵ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯତେ
ପିତୃଯଜ୍ଞର ଉପକାର କ'ଣ, ଏହା କିପରି କରାଯାଏ?
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଵଦସ୍ଵ ମେ ସାଧୁ ଭୂମେ ମହାଭାଗେ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି
ମୁଁ ଏହି ବିଷୟଟିକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଦୟାକରି ମୋତେ କହ। ହେ ଭୂମି, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ଏହା ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ।
ମୋହିତାସି ଵରାରୋହେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତା ଵସୁନ୍ଧରେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଭାରକ୍ରାନ୍ତ ଭୂମି, ତୁମେ ମୋହିତ ହୋଇଛ।
କଥଯିଷ୍ଯାମି ତେ ହ୍ଯେଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧୋତ୍ପତ୍ତିଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନିଶ୍ଚୟ ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହିବି।
ନିଷ୍ପ୍ରଭେଽସ୍ମିନ୍ନିରାଲୋକେ ସର୍ଵତସ୍ତମସାଵୃତେ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଥିଲା, କୌଣସି ଆଲୋକ ନଥିଲା, ସବୁଠି ଅନ୍ଧାରି ହୋଇଥିଲା,
ସୋଽହଂ ଚ ଶେଷପର୍ଯଙ୍କେ ଏକଶ୍ଚୈଵ ପରାଙ୍ମୁଖଃ
ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏକାକି ଶେଷନାଗର ଶଯ୍ୟାରେ ପଛଦିଆ ହୋଇ ଶୋଇଥିଲି।
ନିଦ୍ରାଂ ମାଯାମଯୀଂ କୃତ୍ଵା ଜାଗର୍ମି ଚ ସ୍ଵପାମି ଵା 187.
ମୁଁ ମାୟାମୟ ନିଦ୍ରା ଧାରଣ କରି, କେବେ ଜାଗିଥିଲି, କେବେ ଶୁଏଥିଲି।
ଯୁଗଂ ଯୁଗସହସ୍ରାଣି ଯାସ୍ଯନ୍ତି ଚ ଗତାନି ଚ
ଏଭଳି ଏକ ଯୁଗରେ ହଜାର ଯୁଗ ଚାଲିଯାଏ ଓ ଚାଲିଯାଇଛି।
ଧାରିତଂ ମମ ସୁଶ୍ରୋଣି ଦିଵା ପଂଚଶତାନି ଚ
ହେ ସୁନ୍ଦରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ପାଞ୍ଚଶଏ ଦିନ ଧରି ଧାରଣ କରିଛି।
ଯନ୍ମାଂ ପୃଚ୍ଛସି ଵୈ ଜ୍ଞାତୁମାତ୍ମାନଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନି
ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ଏବଂ ତୁମେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ହେ ପ୍ରସିଦ୍ଧା।
କ୍ରୋଧହେତୋର୍ମଯା ସୃଷ୍ଟ ଈଶ୍ଵରୋଽସୁରନାଶନଃ
କ୍ରୋଧର କାରଣରୁ, ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଅସୁର ନାଶକ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି।
ଏଵଂ ତ୍ରଯୋ ଵଯଂ ଦେଵାଃ କୃତ୍ଵା ହ୍ଯେକାର୍ଣଵାଂ ମହୀମ୍
ଏଭଳି, ଆମେ ତିନି ଦେବତା, ପୃଥିବୀକୁ ଏକ ମହାସାଗର କରିଦେଲୁ।
ସର୍ଵଂ ତଜ୍ଜଲପୂର୍ଣଂ ତୁ ନ ଚାଜ୍ଞାଯତ କିଞ୍ଚନ
ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ କିଛି ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦେଖାଯାଉନଥିଲା।
ତିଷ୍ଠାମ ଵଟଵୃକ୍ଷେଽହଂ ମାଯଯା ବାଲରୂପଧୃକ୍
ମୁଁ ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ରହି, ମାୟାବଶତଃ ଶିଶୁ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିଲି।
ଵାରଯାମି ଵରାରୋହେ ଜାନାସି ତ୍ଵଂ ଧରେ ଶୁଭେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ ଧରିତ୍ରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ରୋକୁଛି; ଏହି କଥା ତୁମେ ଜାଣିଛ।
ଵିନିସ୍ସୃତଂ ଜଲଂ ତତ୍ର ମାଯଯା ତଦନନ୍ତରମ୍
ତାପରେ ମୋହମାୟାରେ ସେଠାରେ ପାଣି ବାହାରିଲା।
ମୁହୂର୍ତ୍ତଂ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥାଯ ଭାଷିତୋ ଵଚନଂ ମଯା 187.
କିଛି ଖଣ୍ଡ ଧ୍ୟାନରେ ବସି, ମୁଁ ଏହି କଥା କହିଲି।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମଯା ଦେଵି ଗୃହ୍ଯ ତତ୍ର କମଣ୍ଡଲୁମ୍
ମୁଁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ହେ ଦେବୀ, ସେଠାରେ ସେ କମଣ୍ଡଳୁ ଧରିଲେ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଅଶ୍ଵିନୌ ଚ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଓ ମରୁତମାନେ—
ବାହୁଭ୍ଯାଂ କ୍ଷତ୍ରମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଵୈଶ୍ଯା ଊରୁଵିନିଃସ୍ସୃତାଃ
ବାହୁରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଉରୁରୁ ବୈଶ୍ୟମାନେ ବାହାରିଲେ।
ଦେଵତାଶ୍ଚାସୁରା ଦେଵି ଜାତାସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତଥା
ହେ ଦେବୀ, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଅଶ୍ଵିନୌ ଚ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଓ ମରୁତମାନେ—
ଦିତ୍ଯାଂ ଚ ଜନିତାଃ ପୁତ୍ରା ଅସୁରାଃ ସୁରଶତ୍ରଵଃ
ଦିତିଙ୍କୁ ଅସୁର, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ, ପୁଅ ହେଇ ଜନ୍ମିଲେ।
ତେଜସା ଭାସ୍କରାକାରାଃ ସର୍ଵେ ଶାସ୍ତ୍ରଵିଦୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ନିମେସ୍ତୁ ଵଂଶସମ୍ଭୂତୋ ଆତ୍ରେଯ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ନିମି ବଂଶରୁ ଜନ୍ମିଥିବା, ଆତ୍ରେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଶୀର୍ଣପର୍ଣାମ୍ବୁଭକ୍ଷଶ୍ଚ ଶିଶିରେ ଚ ଜଲେଶଯଃ 187.
ଯେଉଁମାନେ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଓ ପାଣି ଖାଆନ୍ତି, ଶୀତକାଳରେ ପାଣିରେ ରୁହନ୍ତି—