ଵରାହପୁରାଣମ୍

ତଯା ଵିନାପି ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵାଗୂନଂ ଵ୍ଯଵତିଷ୍ଠତ । ତତୋ ଗଣପତିର୍ଵାକ୍ଯମାକାଶାଖ୍ଯୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ତଦା ।। ୧୭.

ଗୌରୀ ଛାଡି ଦେଲେ ବି, ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାଷା-ଦେବତାମାନେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ତାପରେ ଆକାଶ ନାମକ ଗଣପତି କହିଲେ।

ନ ମଯା ରହିତଂ କିଞ୍ଚିଚ୍ଛରୀରଂ ସ୍ଥାଯି ଦୂରତଃ । କାଲାନ୍ତରେତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୋଽପି ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯ ଦେହତଃ ।। ୧୭.

ମୋତେ ଛାଡି ଦେଲେ ଶରୀରର କିଛି ଅଂଶ ଦୂରେ ରହିପାରିବ ନାହିଁ। ଏହିପରି କହି, ସେ ମଧ୍ୟ କିଛି ସମୟ ପରେ ଶରୀର ଛାଡି ବାହାରିଗଲେ।

ପୃଥଗ୍ଭୂତସ୍ତଥାପ୍ଯେତଚ୍ଛରୀରଂ ନାପ୍ଯନୀନଶତ୍ । ଵିନାକାଶାଖ୍ଯତତ୍ତ୍ଵେନ ତଥାପି ନ ଵିଶୀର୍ଯତେ ।। ୧୭.

ପୃଥକ ହେଲେ ବି, ଏହି ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲା ନାହିଁ; ଆକାଶ ତତ୍ତ୍ୱ ନଥିଲେ ବି, ଏହି ଶରୀର ଭାଙ୍ଗିଗଲା ନାହିଁ।

ସୁଷିରୈସ୍ତୁ ଵିହୀନଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ଶରୀରଧାତଵଃ ସର୍ଵେ ତେ ବ୍ରୂଯୁର୍ଵାକ୍ଯମେଵ ହି ।। ୧୭.

ସୁଷିର ନଥିଲେ ବି, କ୍ଷେତ୍ର ଅବସ୍ଥିତ ଦେଖି, ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଧାତୁମାନେ ଏହି କଥା କହିଲେ।

ଅସ୍ମାଭିର୍ଵ୍ଯତିରିକ୍ତସ୍ଯ ନ ଶରୀରସ୍ଯ ଧାରଣମ୍ । ଭଵତୀତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ଜହୁଃ ସର୍ଵେ ଶରୀରିଣଃ ।। ୧୭.

'ଆମେ ଛାଡି ଦେଲେ ଶରୀର ଟିକିପାରିବ ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହି, ସମସ୍ତ ଶରୀର ଧାତୁମାନେ ଶରୀର ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ।

ତୈର୍ଵ୍ଯପେତମପି କ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁରୁଷେଣ ପ୍ରପାଲ୍ଯତେ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତ୍ଵବ୍ରଵୀତ୍ ସ୍କନ୍ଦଃ ସୋଽହଂକାରଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ।। ୧୭.

ସେମାନେ ଚାଲିଗଲେ ବି, କ୍ଷେତ୍ର ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ରହିଲା। ତାକୁ ଦେଖି, ଅହଂକାର ନାମକ ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ।

ମଯା ଵିନା ଶରୀରସ୍ଯ ସଂଭୂତିରପି ନେଷ୍ଯତେ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଶରୀରାତ୍ ତୁ ସୋଽଭ୍ଯପେତଃ ପୃଥକ୍ ସ୍ଥିତଃ ।। ୧୭.

'ମୋତେ ଛାଡି ଦେଲେ ଶରୀର ଉଦ୍ଭବ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।' ଏହିପରି କହି, ସେ ମଧ୍ୟ ଶରୀର ଛାଡି ପୃଥକ ହେଲେ।

ତେନାକ୍ଷତେନ ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିନା ମୁକ୍ତଵଦାସ୍ଥିତମ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁପିତୋ ଭାନୁଃ ସ ଆଦିତ୍ଯଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ।। ୧୭.

ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଦେଲେ, କ୍ଷେତ୍ର ମୁକ୍ତ ଭଳି ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲା। ଏହି ଦେଖି, ଆଦିତ୍ୟ ନାମକ ଭାନୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।

ମଯା ଵିନା କଥଂ କ୍ଷେତ୍ରମିମଂ କ୍ଷଣମପୀଷ୍ଯତେ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯାତଃ ସ ତଚ୍ଛରୀରଂ ନ ଶୀର୍ଯତେ ।। ୧୭.

'ମୋତେ ଛାଡି ଦେଲେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର କିପରି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରହିପାରିବ?' ଏହିପରି କହି, ସେ ଚାଲିଗଲେ, ତଥାପି ଶରୀର ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ।

ତତଃ କାମାଦିରୁତ୍ଥାଯ ଗଣୋ ମାତୃଵିସଂଜ୍ଞିତଃ । ନ ମଯା ଵ୍ଯତିରିକ୍ତସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତିଃ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଯାତସ୍ତୁ ଶରୀରଂ ତନ୍ନ ଶୀର୍ଯତେ ।। ୧୭.

ତାପରେ କାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ମାତୃ ଗଣ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। 'ମୋତେ ଛାଡି ଦେଲେ ଶରୀର ରହିପାରିବ ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହି, ସେ ଚାଲିଗଲେ, ଶରୀର ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ।

ତତୋ ମାଯାଽବ୍ରଵୀତ୍କୋପାତ୍ ସା ଚ ଦୁର୍ଗା ପ୍ରକୀର୍ତିତା । ନ ମଯାଽସ୍ଯ ଵିନା ଭୂତିରିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽନ୍ତର୍ଦଧେ ପୁନଃ ।। ୧୭.

ତାପରେ ମାୟା କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, ଯିଏ ଦୁର୍ଗା ଭାବରେ ପରିଚିତ। 'ମୋତେ ଛାଡି ଦେଲେ ଏହିର ଉତ୍ପତ୍ତି ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହି, ସେ ପୁନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତୋ ଦିଶଃ ସମୁତ୍ତସ୍ଥୁରୂଚୁଶ୍ଚେଦଂ ଵଚୋ ମହତ୍ । ନାସ୍ମାଭୀ ରହିତଂ କାର୍ଯଂ ଭଵତୀତି ନ ସଂଶଯଃ । ଚତସ୍ର ଆଗତାଃ କାଷ୍ଠା ଅପଯାତାଃ କ୍ଷଣାତ୍ ତଦା ।। ୧୭.

ତାପରେ ଦିଶାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ, ବଡ କଥା କହିଲେ, 'ଆମେ ଛାଡି ଦେଲେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।' ଚାରି ଦିଶା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆସି ଚାଲିଗଲେ।

ତତୋ ଧନପତିର୍ଵାଯୁର୍ମଯ୍ଯପେତେ କ୍ଵ ସଂଭଵଃ । ଶରୀରସ୍ଯେତି ସୋପ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୂର୍ଧାନଗୋଽଭଵତ୍ ।। ୧୭.

ତାପରେ ଧନପତି ବାୟୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଚାଲିଗଲେ ଶରୀରର ଉତ୍ପତ୍ତି କେଉଁଠି?' ଏହିପରି କହି, ସେ ମୁଣ୍ଡରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମନୋ ବ୍ରୂଯାନ୍ନାଯଂ ଦେହୋ ମଯା ଵିନା । କ୍ଷଣମପ୍ଯୁତ୍ସହେତ୍ ସ୍ଥାତୁମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽନ୍ତର୍ଦଧେ ପୁନଃ ।। ୧୭.

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ମନ କହିଲେ, 'ମୋତେ ଛାଡି ଦେଲେ ଏହି ଶରୀର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରହିପାରିବ ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହି, ସେ ପୁନି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ତତୋ ଧର୍ମୋଽବ୍ରଵୀତ୍ ସର୍ଵମିଦଂ ପାଲିତଵାନହମ୍ । ଇଦାନୀମପ୍ଯୁପଗତେ କଥମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୧୭.

ତାପରେ ଧର୍ମ କହିଲେ, 'ମୁଁ ସମସ୍ତକୁ ରକ୍ଷା କରିଛି। ଏବେ ମୁଁ ଚାଲିଗଲେ, ଏହି ଶରୀର କିପରି ରହିବ?'

ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତୋ ଧର୍ମସ୍ତଚ୍ଛରୀରଂ ନ ଶୀର୍ଯତେ । ତତୋବ୍ରଵୀନ୍ମହାଦେଵଃ ଅଵ୍ଯକ୍ତୋ ଭୂତନାଯକଃ ।। ୧୭.

ଏହିପରି କହି, ଧର୍ମ ଚାଲିଗଲେ, ତଥାପି ଶରୀର ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ। ତାପରେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଭୂତନାୟକ ମହାଦେବ କହିଲେ।

ମହତ୍ସଂଜ୍ଞୋ ମଯା ହୀନଂ ଶରୀରଂ ନୋ ଭଵେଦ୍ ଯଥା । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଗତଃ ଶମ୍ଭୁସ୍ତଚ୍ଛରୀରଂ ନ ଶୀର୍ଯତେ ।। ୧୭.

'ମୁଁ ମହତ୍ ଭାବରେ ନଥିଲେ ଶରୀର ରହିପାରିବ ନାହିଁ।' ଏହିପରି କହି, ଶମ୍ଭୁ ଚାଲିଗଲେ, ଶରୀର ଭାଙ୍ଗିଲା ନାହିଁ।

ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପିତରଶ୍ଚୋଚୁସ୍ତନ୍ମାତ୍ରା ଯାଵଦସ୍ମଭିଃ । ପ୍ରଗତୈରେଭିରେତଚ୍ଚ ଶରୀରଂ ଶୀର୍ଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତେ ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନମାଗତାଃ ।। ୧୭.

ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ପିତାମାତାମାନେ କହିଲେ, 'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ଏଠାରେ ରହୁଛୁ, ଏହି ଦେହ ଆମ ପ୍ରଭାବରେ ଦୀରେ-ଦୀରେ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି।' ଏଭଳି କହି ସେମାନେ ଦେହ ଛାଡି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।

ଅଗ୍ନିଃ ପ୍ରାଣୋ ଅପାନଶ୍ଚ ଆକାଶଂ ସର୍ଵଧାତଵଃ । କ୍ଷେତ୍ରଂ ତଦ୍ଵଦହଂକାରୋ ଭାନୁଃ କାମାଦଯୋ ମଯା । କାଷ୍ଠା ଵାଯୁର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଧର୍ମ ଶମ୍ଭୁସ୍ତଥେନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥକାଃ ।। ୧୭.

ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ପ୍ରାଣ, ଅପାନ ହେଉଛି ତଳ ପ୍ରାଣ, ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ଶରୀର ଏବଂ ଅହଂଭାବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇଚ୍ଛା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା; କାଠ, ପବନ, ବିଷ୍ଣୁ, ଧର୍ମ, ଶିବ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପଲବ୍ଧି ମଧ୍ୟ।

ଏତୈର୍ମୁକ୍ତଂ ତୁ ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ତତ୍ ତଥୈଵ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍ । ସୋମେନ ପାଲ୍ଯମାନଂ ତୁ ପୁରୁଷେଣେନ୍ଦୁରୂପିଣା ।। ୧୭.

ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ମୁକ୍ତ ହେଲା, ଏହା ସେହିପରି ରହିଲା, ସୋମ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକାରରେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିଲେ।

ଏଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତେ ସୋମେ ଷୋଡଶାତ୍ମନ୍ଯଥାକ୍ଷରେ । ପ୍ରାଗ୍ଵତ୍ ତତ୍ର ଗୁଣୋପେତଂ କ୍ଷେତ୍ରମୁତ୍ଥାଯ ବଭ୍ରମ ।। ୧୭.

ଏଭଳି ସୋମ ଷୋଡଶ ଅଂଶରେ ଅବିନାଶୀରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଶରୀର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଘୁଞ୍ଚିଲା।

ପ୍ରାଗଵସ୍ଥଂ ଶରୀରଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵଜ୍ଞପାଲିତମ୍ । ତାଃ କ୍ଷେତ୍ରଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଵୈଲକ୍ଷଂ ଭାଵମାଶ୍ରିତାଃ ।। ୧୭.

ପୂର୍ବ ଅବସ୍ଥାରେ ଶରୀରକୁ ଦେଖି, ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର ଦେବତାମାନେ ବିରକ୍ତ ଭାବ ଅପନେଇଲେ।

ତମେଵଂ ତୁଷ୍ଟୁଵୁଃ ସର୍ଵାସ୍ତଂ ଦେଵଂ ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ସ୍ଵସ୍ଥାନମୀଯିଷୁଃ ସର୍ଵାସ୍ତଦା ନୃପତିସତ୍ତମ ।। ୧୭.

ତାପରେ ସମସ୍ତେ ସେ ପରମେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ, ରାଜାଙ୍କୁ।

ତ୍ଵମଗ୍ନିସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା ପ୍ରାଣସ୍ତ୍ଵମପାନଃ ସରସ୍ଵତୀ । ତ୍ଵମାକାଶଂ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷସ୍ତ୍ଵଂ ଶରୀରସ୍ଯ ଧାତଵଃ ।। ୧୭.

ତୁମେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ପ୍ରାଣ, ତୁମେ ଅପାନ, ତୁମେ ସରସ୍ୱତୀ; ତୁମେ ଆକାଶ, ଧନର ଅଧିକାରୀ, ତୁମେ ଶରୀରର ତତ୍ତ୍ୱ।

ଅହଂକାରୋ ଭଵାନ୍ ଦେଵ ତ୍ଵମାଦିତ୍ଯୋଽଷ୍ଟକୋ ଗଣଃ । ତ୍ଵଂ ମାଯା ପୃଥିଵୀ ଦୁର୍ଗା ତ୍ଵଂ ଦିଶସ୍ତ୍ଵଂ ମରୁତ୍ପତିଃ ।। ୧୭.

ହେ ଦେବ, ତୁମେ ଅହଂଭାବ, ତୁମେ ଆଦିତ୍ୟ, ଅଷ୍ଟ ଦେବତା ଗଣ; ତୁମେ ମାୟା, ପୃଥିବୀ, ଦୁର୍ଗା, ତୁମେ ଦିଗ, ତୁମେ ପବନର ମହାପତି।

ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵଂ ତଥା ଧର୍ମସ୍ତ୍ଵଂ ଜିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵଂ ପରାଜିତଃ । ଅକ୍ଷରାର୍ଥସ୍ଵରୂପେଣ ପରମେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞିତଃ ।। ୧୭.

ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ଧର୍ମ, ତୁମେ ବିଜୟୀ, ତୁମେ ଅଜୟ; ଅବିନାଶୀର ଅର୍ଥର ଆକାରରେ, ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଅସ୍ମାଭିରପଯାତୈସ୍ତୁ କଥମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଏଵମତ୍ର ଶରୀରଂ ତୁ ତ୍ଯକ୍ତମସ୍ମାଭିରେଵ ଚ ।। ୧୭.

ଆମେ ଯାଇଗଲେ, ଏହା କିପରି ହେବ? ଏଭଳି, ଏହି ଦେହ ଆମେ ଛାଡିଦେଇଛୁ।

ତତ୍ ପରଂ ଭଵତା ଦେଵ ତଦଵସ୍ଥଂ ପ୍ରପାଲ୍ଯତେ । ସ୍ଥାନଭଙ୍ଗୋ ନ ନଃ କାର୍ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଜାପତେ ।। ୧୭.

ହେ ଦେବ, ତୁମେ ସେ ପରମ ଅବସ୍ଥାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ; ଆମେ ସ୍ଥାନକୁ ବିଗଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ତୁମେ ନିଜେ ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ଏହାକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ।

ଏଵଂ ସ୍ତୁତସ୍ତତୋ ଦେଵସ୍ତେଷାଂ ତୋଷଂ ପରଂ ଯଯୌ । ଉଵାଚ ଚୈତାନ୍ କ୍ରୀଡାର୍ଥଂ ଭଵନ୍ତୋତ୍ପାଦିତା ମଯା ।। ୧୭.

ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇ, ଦେବ ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ, 'ମୋ ଖେଳ ପାଇଁ ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛ।'