ଭୂମିରୁଵାଚ ତାସୁ ତିଷ୍ଠସି ସର୍ଵାସୁ ଶାଲଗ୍ରାମେ ଚ ସର୍ଵଦା
ଭୂମି କହିଲେ—ତୁମେ ସମସ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଅଛ, ଏବଂ ସଦା ଶାଳଗ୍ରାମରେ ମଧ୍ୟ ବିରାଜିତ ଅଛ।
କତି ପୂଜ୍ଯା ଗୃହାଦୌ ଚ ଅଵିଶେଷସ୍ତୁ ପୂଜନେ
ଘରେ କେତେ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପୂଜାରେ କିଛି ଭିନ୍ନତା ଅଛି କି?
ଶିଵାଦିପୂଜନେ କେ ଵା ସଂଖ୍ଯାତାସ୍ତଚ୍ଚ ମେ ଵଦ ଗୃହେ ଲିଙ୍ଗଦ୍ଵଯଂ ନାର୍ଚ୍ଯଂ ଶାଲଗ୍ରାମତ୍ରଯଂ ତଥା ।। 186.
ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ବିଷୟରେ କେଉଁଠି କେତେ ନିୟମ ଅଛି, ମୋତେ କୁହ। ଘରେ ଦୁଇଟି ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ତିନିଟି ଶାଳଗ୍ରାମ ଏକାସାଥି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଦ୍ଵେ ଚକ୍ରେ ଦ୍ଵାରକାଯାସ୍ତୁ ନାର୍ଚ୍ଯଂ ସୂର୍ଯଦ୍ଵଯଂ ତଥା
ଦ୍ୱାରକାର ଦୁଇଟି ଚକ୍ର କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ସୂର୍ଯ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ଏକାସାଥି ଘରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶାଲଗ୍ରାମଯୁଗଂ ପୂଜ୍ଯଂ ଯୁଗ୍ମେଷୁ ଦ୍ଵିତଯଂ ନ ହି
ଦୁଇଟି ଶାଳଗ୍ରାମ ଏକାସାଥି ପୂଜା କରାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁଇଟି ଏକାସାଥି ରଖି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୃହେଽଗ୍ନିଦଗ୍ଧା ଭଗ୍ନା ଵା ନୈଵ ପୂଜ୍ଯା ଵସୁନ୍ଧରେ
ଘରେ ଯେଉଁଠି ଶିଳା ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଏ କିମ୍ବା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ସେଉଁଠି ସେ ଶିଳାକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଓ ଧରିତ୍ରୀ।
ଶାଲଗ୍ରାମ ଶିଲା ଭଗ୍ନା ପୂଜନୀଯା ସଚକ୍ରକା ।ଽ। ଖଣ୍ଡିତା ସ୍ଫୁଟିତା ଵାପି ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲା ଶୁଭା
ଯଦି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ କିନ୍ତୁ ଚକ୍ର ଅଖଣ୍ଡ ରହିଛି, ତେବେ ସେଠି ପୂଜା କରିଯିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଯଦିଓ ଶିଳା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ କିମ୍ବା ଫାଟିଯାଏ, ଶୁଭ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ ରହିଥାଏ।
ଶିଲା ଦ୍ଵାଦଶ ଵୈ ଦେଵି ଶାଲଗ୍ରାମସମୁଦ୍ଭଵାଃ
ହେ ଦେବୀ, ଶାଳଗ୍ରାମରୁ ଦ୍ୱାଦଶଟି ଶିଳା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
କୋଟିଦ୍ଵାଦଶଲିଙ୍ଗୈସ୍ତୁ ପୂଜିତୈଃ ସ୍ଵର୍ଣପଙ୍କଜୈଃ
କୋଟି ଦ୍ୱାଦଶ ଲିଙ୍ଗକୁ ସୁନାର କମଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କଲେ—
ଯଃ ପୁନଃ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଶତମ୍
ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକଶ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ପୂଜା କରେ—
ସର୍ଵୈର୍ଵର୍ଣୈସ୍ତୁ ସମ୍ପୂଜ୍ଯାଃ ପ୍ରତିମାଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ସମସ୍ତ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପୂଜା କରିପାରନ୍ତି।
ଶାଲଗ୍ରାମୋ ନ ସ୍ପୃଷ୍ଟଵ୍ଯୋ ହୀନଵର୍ଣୈର୍ଵସୁନ୍ଧରେ
ହେ ଧରିତ୍ରୀ, ନିମ୍ନ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମୋହାଦ୍ଯଃ ସଂସ୍ପୃଶେଚ୍ଛୂଦ୍ରୋ ଯୋଷିଦ୍ଵାପି କଦାଚନ 186.
ଯଦି କେହି ମୂଢ଼ତାବଶତଃ ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ଜଣେ ଜଣାଣୀ ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି—
ଯଦି ଭକ୍ତିର୍ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵାପି ଵସୁନ୍ଧରେ
ହେ ଧରିତ୍ରୀ, ଯଦି ସେଠି ଭକ୍ତି ରହିଛି, ସେଇ ଲୋକ କିମ୍ବା ଜଣାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ—
ଚରଣାମୃତପାନେନ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ପାଦପଦ୍ମର ଜଳ ପିଇଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଶାଲଗ୍ରାମଶିଲାଯୋଗାତ୍ପାଵନଂ ତଦ୍ଭଵେତ୍ସଦା
ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ସଦା ପବିତ୍ରତା ମିଳେ।
ସୁଵର୍ଣସହିତାଂ ତସ୍ଯ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ତଚ୍ଛୃଣୁଷ୍ଵ ମେ
ଏହା ସୁନା ସହିତ ଥିଲେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ।
ସସମୁଦ୍ରା ଭଵେଦ୍ଦତ୍ତା ସତ୍ପାତ୍ରାଯ ଵସୁନ୍ଧରେ ପୂଜାଫଲଂ ନ ଶକ୍ନୋତି ଵକ୍ତୁଂ ଵର୍ଷଶତୈରପି
ହେ ଧରିତ୍ରୀ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଯଦି ଏକ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ପୂଜାର ଫଳ ଶତବର୍ଷ ଧରି କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଏତତ୍ତେ କଥିତଂ ଗୁହ୍ଯଂ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନଂ ପ୍ରତି
ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନା ବିଷୟରେ ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି।
ପୂଜନାଦୌ ଵିଧିଶ୍ଚାପି କିମନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛସି
ପୂଜା ଆରମ୍ଭରେ ଯେଉଁ ବିଧି ଅଛି, ତାହା ମଧ୍ୟ କୁହିଲି। ଏଠାରୁ ଅଧିକ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଇତି ଶ୍ରୀଵରାହପୁରାଣେ ପ୍ରାଗିତିହାସେ ଭଗଵଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରେ ରୌପ୍ଯସୌଵର୍ଣାର୍ଚାଲିଂଗାଦିସ୍ଥାପନସଂଖ୍ଯାଦିକଂ ନାମ ଷଡଶୀତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବରାହପୁରାଣର ପ୍ରାଚୀନ କଥା ଓ ଦିବ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ 'ରୌପ୍ୟ, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାପନା ଓ ସଂଖ୍ୟା' ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଏକଶଏଅଠାଉଁଛ ଅଧ୍ୟାୟ ଏଠି ସମାପ୍ତ ହେଲା।
ଅଥ ସୃଷ୍ଟିପିତୃଯଜ୍ଞୌ ଏଵଂ ନାରାଯଣାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସା ମହୀ ସଂଶିତଵ୍ରତା
ଏହିପରି ନାରାୟଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ମହୀ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା, କହିଲେ।
ଧରଣ୍ଯୁଵାଚ ଏକଂ ମେ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ତଦ୍ଭଵାନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହତି
ଧରଣୀ କହିଲେ: ମୋର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଜିଜ୍ଞାସା ଅଛି, ଆପଣ ମୋତେ ସେଥିରେ ଜଣାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ପିତୃଯଜ୍ଞସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସୋମଦତ୍ତୋ ନରାଧିପଃ
ପିତୃଯଜ୍ଞର ମହତ୍ତ୍ୱ କ'ଣ, ହେ ସୋମଦତ୍ତ ରାଜା?
କୋ ଗୁଣଃ ପିତୃଯଜ୍ଞସ୍ଯ କଥମେଵ ପ୍ରଯୁଜ୍ଯତେ
ପିତୃଯଜ୍ଞର ଉପକାର କ'ଣ, ଏହା କିପରି କରାଯାଏ?
ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ଵିସ୍ତରେଣ ଵଦସ୍ଵ ମେ ସାଧୁ ଭୂମେ ମହାଭାଗେ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି
ମୁଁ ଏହି ବିଷୟଟିକୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଦୟାକରି ମୋତେ କହ। ହେ ଭୂମି, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ, ଏହା ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ।
ମୋହିତାସି ଵରାରୋହେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତା ଵସୁନ୍ଧରେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଭାରକ୍ରାନ୍ତ ଭୂମି, ତୁମେ ମୋହିତ ହୋଇଛ।
କଥଯିଷ୍ଯାମି ତେ ହ୍ଯେଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧୋତ୍ପତ୍ତିଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନିଶ୍ଚୟ ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହିବି।
ନିଷ୍ପ୍ରଭେଽସ୍ମିନ୍ନିରାଲୋକେ ସର୍ଵତସ୍ତମସାଵୃତେ
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଥିଲା, କୌଣସି ଆଲୋକ ନଥିଲା, ସବୁଠି ଅନ୍ଧାରି ହୋଇଥିଲା,
ସୋଽହଂ ଚ ଶେଷପର୍ଯଙ୍କେ ଏକଶ୍ଚୈଵ ପରାଙ୍ମୁଖଃ
ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏକାକି ଶେଷନାଗର ଶଯ୍ୟାରେ ପଛଦିଆ ହୋଇ ଶୋଇଥିଲି।